×

Rr. Ismail Qemali, Pallati 18, Kati 1, 1001, Tiranë, Shqipëri
“Shekulli Group”

Analiza e Zef Preçit: Ja pse Shqipëria nuk mund të denoncojë Gjykatën e Arbitrazhit! Gjoba 110 milionë euro dëmshpërblim ndaj Becchettit do të paguhet nga Qeveria

Eksperti i Ekonomisë, Zef Preçi ka bërë një analizë të gjatë lidhur me çështjen “Becchetti”, duke u ndalur edhe tek vendimi përfundimtar i Arbitrazhit të Bankës Botërore që la në fuqi vendimin për dëmshpërblimin me 108 mln euro të sipërmarrësit italian Francesco Becchetti dhe mospranimin e kërkesës së qeverisë shqiptare. Në analizën e tij, Preçi ndërsa rëndit edhe arsyet, sqaron se Shqipëria nuk mund të denoncojë Gjykatën e Arbitrazhit dhe se sipas tij gjoba 110 mln euro ndaj Becchettit do të paguhet nga qeveria shqiptare.

Rama dhe Beketi

E PLOTË:

Qendra Ndërkombëtare për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve të Investimeve (ICSID ose Qendra) është krijuar nga Konventa për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve të Investimeve ndërmjet Shteteve dhe shtetasve të shteteve të tjera (Konventa ICSID ose Konventa).

Konventa u formulua nga Drejtorët Ekzekutivë të Bankës Botërore me 1965, ka hyre në fuqi më 14 tetor 1966, kur u ratifikua nga 20 vende.

Shqipëria e ka ratifikuar konventen e ICSID më 14 nëntor 1991. Konventa ICSID i jep të drejtë çdo shteti anëtar të caktojë deri në katër persona në Panelin e arbitrave dhe deri në katër persona në panelin e pajtuesve (neni 12 deri në 16 i Konventës ICSID).. Në përbërje të këtij këshilli deri me 15 Gusht 2023 antarët e panelit të caktuar nga Shqipëria janë: Cherie Blair (Britania e Madhe), Yves Derains (France), George Kahale III (ShbA) dhe Toby Landau (Singapore).

Shqipëria?

Në databazen e këtij institucioni ndërkombëtar bëhet me dije se për Shqipërinë janë 11 raste të shqyrtimit të mosmarrëveshjeve (https://icsid.worldbank.org/cases/case-database), nga të cilat 9 janë konkluduar, ndërsa 2 /(shih këtu me poshtë) janë në shqyrtim e sipër). Raste në shqyrtim janë:

Durrës Kurum Shipping SH. P.K. and others (https://icsid.worldbank.org/cases/case-database/case-detail?CaseNo=ARB/20/37)

Xenofon Karagiannis (https://icsid.worldbank.org/cases/case-database/case-detail?CaseNo=CONC/16/1)

Rasti i F. Bechettit

Rasti i Hydro S.r.l. and others v. Republic of Albania (ICSID Case No. ARB/15/28) raportohet i zgjidhur/konkluduar siç edhe është bërë e ditur duke referuar datën e çeljes së rastit me 23 nëntor 2015 dhe të përfundimit me 24 prill 2023 duke informuar edhe se janë konsumuar edhe mundësitë e anulimit, rektifikimit dhe rishikimit (https://icsid.worldbank.org/cases/case-database/case-detail?CaseNo=ARB/15/28)

A mundet që denoncimi i marrëveshjes të çojë në mospagimin e gjobës së këtij trazhi si e pretendon z. Rama?

Konventa ICSID përmban dy dispozita që rregullojnë denoncimin:

Neni 71 parashikon që Shtetet mund ta denoncojnë Konventën “me njoftim me shkrim” dhe se “denoncimi do të hyjë në fuqi gjashtë muaj pas marrjes së një njoftimi të tillë”.

Neni 72 parashikon se denoncimi “nuk prek të drejtat ose detyrimet…të atij shteti…që rrjedhin nga pëlqimi për juridiksionin e Qendrës (ICSID – ZP), dhënë nga njëri prej tyre përpara se një njoftim i tillë të merrej nga depozituesi”.

A kanë dalë në mënyrë të njëanshme shtete të tjera nga kjo konvente?

Po, deri më sot, Konventa ICSID është denoncuar nga tre shtete: Bolivia, (2007), Ekuador, (2009) dhe Venezuela (2012). Si rezultat, duke qene se vendimet e arbitrazhit të ICSID janë ekuivalente me “një vendim të formës së prerë të një gjykate” në të gjitha shtetet kontraktuese të ICSID (d.m.th., ato nuk kërkojnë procedura të brendshme gjyqësore për të mundësuar ekzekutimin) dhe për këtë arsye janë të ekzekutueshme drejtpërdrejt në shumicën e vendeve të botës.

Ky procesi lehtësohet shumë nga Konventa e Nju Jorkut e vitit 1958 mbi Njohjen dhe Ekzekutimin e Vendimeve të Arbitrazhit të Huaj, e cila: përmban vetëm arsye shumë të kufizuara për refuzimin e njohjes dhe ekzekutimit, dhe mundëson zbatimin në çdo shtet palë të Konventa e Nju Jorkut (aktualisht, 146 shtete).

Edhe nëse procedurat përmbarimore janë kështu më të vështira se sa sipas Konventës ICSID, është ende e mundur të ekzekutohen këto gjoba në vendet anembanë botës ku shteti i ndëshkuar zotëron pasuri (asete).

Çfarë pasojash krijon tërheqja e njëanshme e një shteti pale nga Koventa ICSID?

Tërheqja nga gjykimi ndërkombëtar është një fenomen bashkëkohor me implikime të gjera. Akti i tërheqjes së traktatit nuk duhet parë thjesht si ushtrim i njëanshëm ekzekutiv i prerogativës individuale sovrane të një shteti.

E drejta ndërkombëtare vendos kontroll mbi ushtrimin e tërheqjes, duke pranuar se është një akt që nga natyra e tij prek interesat e shteteve të tjera palë, të cilat kanë një interes kolektiv në kufizimin e tërheqjes. Gjykatat kombëtare kanë një funksion plotësues në frenimin e tërheqjes së njëanshme në mënyrë që të mbështesin kushtetutën e brendshme.

Argumentet e paraqitura kundër gjykimit ndërkombëtar në emër të demokracisë popullore në nivel kombëtar mund të shërbejnë si një mbulese për ushtrimin e pushtetit ekzekutiv të pakufizuar nga ligji. Nënshtrimi nga shtetet ndaj zgjidhjes paqësore të mosmarrëveshjeve nëpërmjet gjykimit ndërkombëtar është qendror, jo rastësor, për funksionimin e suksesshëm të sistemit juridik ndërkombëtar.

Edhe nëse një shtet denoncon Konventën ICSID, dyert për arbitrazhin e investimeve nuk janë plotësisht të mbyllura për investitorët e huaj.

Nenet 71 dhe 72 të Konventës ICSID të cituara më sipër parashikojnë mekanizma që u lejojnë investitorëve periudha shtesë mbrojtjeje (për të paktën gjashtë muaj dhe në mënyrë të dyshimtë edhe më të gjata), dhe klauzolat e mbijetesës së marrëveshjeve bilaterale te investimeve gjithashtu i mbajnë shtetet të ekspozuara ndaj arbitrazhit të investimeve në forume të tjera arbitrazhi.

Siç mësoi Bolivia në rrugën e vështirë, denoncimi i Konventës ICSID nuk është një valvul shpëtimi i menjëhershëm për shtetet e penduara.

Në vend të një konkluzioni të hershëm… Duke njohur (pa)fuqinë e qeverise shqiptare sidomos në arenën ndërkombëtare, veçanërisht aty ku SHBA është palë e aq më tepër “violine e parë”, por edhe rolin e propagandës trushplarëse që prodhon me shumicë kjo qeveri, nuk besoj kurrë se mund të arrihej deri te akti i denoncimit të Konventës se ICSID.

Domethënë gjithçka thuhet publikisht rreth kësaj teme vlen deri në shpikjen e lodrës se radhës, ndonjë përrallë me financim rus, kinez, etj., ose deri në dërgimin prapa hekurave për “përgjegjësi personale” të ndonjë zyrtari shumë të lartë tashmë në liste-pritjeje… Ndërkaq shteti shqiptar, pavarësisht se kush qeveris, do të paguajë deri me një gjobën dhe shpenzimet e gjyqit që tejkalojnë 110 milion eurot e fillimit dhe çfarëdo kërcënimi a vonese për të mos paguar vetëm se e shton këtë shumë në kurriz të qytetarëve të varfër të këtij vendi.

Në një rasti hipotetik, duke menduar për një çast sikur qeveria/Kuvendi i Shqipërisë do ta denonconte këtë konvente, përfitoj nga rasti te paralajmëroj se kjo do të ishte shume e rrezikshme.

Madje edhe vetëm artikulimi në forme kërcënimi për autoritetet e ICSID dhe në formë qetësimi për militantet e verbër partiake këtë fillim fushate, nuk përbën asnjë çudi që në gjashtë muajt që vijnë të përballemi me padi të ndaj qeverisë shqiptare, por edhe me ndjeshmëri të rritur të investitorëve të huaj që janë prezent në vendin tonë, apo që kane dilema për të investuar këtu ose jo.

Dyshoj shumë se në këtë mënyrë qeverisjeje vendi ynë po bëhet edhe me pak tërheqës për investimet e huaja direkte, ndërsa ndjeshmëria e institucioneve financiare botërore pritet te rritet mbas këtyre deklarimeve (edhe pa ndërmarrë asnjë hap institucional për denoncimin e ICSID).

Mjafton të kujtojmë që qeveria shqiptare është duke hulumtuar tregjet botërore për të marrë një hua të re shtetërore prej 400 apo 500 milionë eurosh në formën e Eurobond-it, proces që nuk mund të mos ndikohet (nëse nuk do të kushtëzohet) nga qartësimi i situatës me pagesën – e detyrueshme për fat të keq – ndaj Hydro S.r.l. and others v. Republic of Albania (ICSID Case No. ARB/15/28) të anatemuar nga drejtuesit e qeverisë dhe të Bashkisë së Tiranës thjesht dhe vetëm për interesa politike rreth kontrollit mbi mas-median.

Fola dhe lava shpirtin tim.

Për t’u bërë pjesë e grupit të "Shekulli"
mjafton të klikoni: Join our FB Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.

KOMUNITETI SHEKULLI ONLINE: https://www.facebook.com/groups/1381242728701899/

gif

Detajet e reja, si u zbulua vrasja e shqiptarit në Itali dhe arrestimi i 17-vjeçarit

Detajet e reja, si u zbulua vrasja e shqiptarit në Itali dhe arrestimi i 17-vjeçarit

Publikuar më 23.02.2024
Policia italiane arrestoi një 17-vjeçar të dyshuar si vrasës...

Policia italiane arrestoi një 17-vjeçar të dyshuar si vrasës të shqiptarit Bledar Dedja mes të shtunës dhe të dielës së 20 dhe 21 janarit. 39-vjeçari shqiptar, baba i dy fëmijëve, u gjet gjysmë i zhveshur në mes të pyllit i goditur disa herë me thikë. I mituri është arrestuar në provincën e Trevisos. Nga sa mësohet, prej […]

Lexo më shumë

19-vjeçarja mori përsipër vrasjen e babait në Durrës, policia zbardh të vërtetën e ngjarjes dhe tregon kush është autori

19-vjeçarja mori përsipër vrasjen e babait në Durrës, policia zbardh të vërtetën e ngjarjes dhe tregon kush është autori

Publikuar më 23.02.2024
Policia e Durrësit ka zbardhur vrasjen e 50-vjeçarit Pëllumb...

Policia e Durrësit ka zbardhur vrasjen e 50-vjeçarit Pëllumb Meta, duke zbuluar se autori i krimit të rëndë nuk është vajza e tij 19-vjeçare, por djali 24-vjeçar, Hysen Meta. Deri më tani, vrasjen e ka marrë përsipër vajza, Hygerta Meta, por policia ka zbuluar se qitësi nuk është ajo dhe se Hysen Meta ka pranuar […]

Lexo më shumë

Dëshmon studentja Hygerta Meta: Ose do të arratisesha, ose do të vrisja babain. Më tha se do të fejohesh me atë që të them unë dhe pikë!

Dëshmon studentja Hygerta Meta: Ose do të arratisesha, ose do të vrisja babain. Më tha se do të fejohesh me atë që të them unë dhe pikë!

Publikuar më 23.02.2024
Hygerta Meta, studentja 19-vjeçare, akuzohet se vrau e gropo...

Hygerta Meta, studentja 19-vjeçare, akuzohet se vrau e groposi babain e saj Pëllumb Meta, në fshatin Shënavlash të Durrësit. 19-vjeçarja ka thënë se e vrau të atin sepse ai donte ta fejonte me pahir. “Kishim pothuajse përditë konflikte dhe përplasje. Më tha që kjo punë është vendosur, do fejohesh me atë që të them unë dhe […]

Lexo më shumë

Akuzohet se vrau të atin në Durrës, e reja ka përdorur armën pa leje të viktimës, dyshime se vajza është ndihmuar

Akuzohet se vrau të atin në Durrës, e reja ka përdorur armën pa leje të viktimës, dyshime se vajza është ndihmuar

Publikuar më 23.02.2024
Hygerta Meta, 19-vjeçe ka vrarë dhe groposur në oborrin e sh...

Hygerta Meta, 19-vjeçe ka vrarë dhe groposur në oborrin e shtëpisë në Durrës të atin 50-vjeçar, Pëllumb Meta. 19-vjeçarja rezulton studente në Universitetin e Tiranës për degën e menaxhim biznesit. Në dëshminë e dhënë përpara uniformave blu ajo ka marrë përsipër autorësinë e krimit. 19-vjeçarja ka deklaruar se ishte ajo që e dërgoi automjetin e […]

Lexo më shumë

Horror në Durrës, studentja 19-vjeçare vret babain dhe e varros në oborrin e shtëpisë: Donte të më fejonte me zor

Horror në Durrës, studentja 19-vjeçare vret babain dhe e varros në oborrin e shtëpisë: Donte të më fejonte me zor

Publikuar më 23.02.2024
Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në qytetin e Durrësit. Polici...

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në qytetin e Durrësit. Policia ka gjetur pas 10 ditësh kërkime trupin e pajetë të një 50-vjeçari që ishte shpallur i zhdukur nga familja e tij, dhe pas hetimeve ka zbuluar se ai është vrarë nga e bija. Sipas autoriteteve, e reja Hygerta Meta ka deklaruar se motivi i […]

Lexo më shumë

U arrestuan pasi shfrytëzonin 10-vjeçarin për fitime ekonomike nga “TikTok”, Gjykata lë në burg nënë e bir nga Saranda, Natasha: Jam gjyshja heroinë (VIDEO)

U arrestuan pasi shfrytëzonin 10-vjeçarin për fitime ekonomike nga “TikTok”, Gjykata lë në burg nënë e bir nga Saranda, Natasha: Jam gjyshja heroinë (VIDEO)

Publikuar më 22.02.2024
Gjykata ka lënë në burg pa afat nënë e bir Natasha Rombula d...

Gjykata ka lënë në burg pa afat nënë e bir Natasha Rombula dhe Armando Kumaraku, të akuzuar për keqtrajtim të një 10-vjeçari, nipi i Natashës dhe djali i Armandos. Ajo duke ërtitur ndërsa hipte në furgonin e policisë tha: Jam gjyshe heroinë. Ata janë denoncuar nga nëna e të miturit, pasi e ekspozonin atë në […]

Lexo më shumë

Pasi mori bekimin e Gjykatës Kushtetuese, Kuvendi ratifikon marrëveshjen e emigrantëve me Italinë, votave të socialistëve iu bashkuan dhe ato të PDIU-së

Pasi mori bekimin e Gjykatës Kushtetuese, Kuvendi ratifikon marrëveshjen e emigrantëve me Italinë, votave të socialistëve iu bashkuan dhe ato të PDIU-së

Publikuar më 22.02.2024
Kuvendi i Shqipërisë miratoi sot me 77 vota pro ratifikimin ...

Kuvendi i Shqipërisë miratoi sot me 77 vota pro ratifikimin e protokollit ndërmjet qeverisë shqiptare dhe asaj Italiane për ngritjen e një kampi emigrantësh në territorin shqiptar pasi kjo marrëveshje kaloi filtrin e Gjykatës Kushtetuese. Sipas këtij protokolli, Shqipëria pranon të vendosë në dispozicion të qeverisë italiane territorin e vet për të ngritur kampe të ngjashme me […]

Lexo më shumë

Shembja e rrugës Korçë-Ersekë, inxhinieri Nazarko: U ndryshua gjurma për t’i rritur vlerën projektit, është 5-fishuar! Nëse arnohet, s’ka garanci, duhet urë

Shembja e rrugës Korçë-Ersekë, inxhinieri Nazarko: U ndryshua gjurma për t’i rritur vlerën projektit, është 5-fishuar! Nëse arnohet, s’ka garanci, duhet urë

Publikuar më 22.02.2024
Shembja e një segmenti të rrugës Korçë-Ersekë ende pa u inau...

Shembja e një segmenti të rrugës Korçë-Ersekë ende pa u inauguruar ka nxitur reagime për cilësinë dhe sigurinë e ndërtimit të saj. Në Report Tv inxhinieri Romeo Nazarko, thotë se është ndryshuar gjurma me qëllim rritjen e kostos së projektit. Duke risjellë në vëmendje, projektin e vitit 2010, Nazarko tha se ndryshimi i tij në […]

Lexo më shumë