×

Rr. Ismail Qemali, Pallati 18, Kati 1, 1001, Tiranë, Shqipëri
“Shekulli Group”

“Ju lutemi na kolonizoni”/ Intelektualë dëgjoni, e ardhmja e Ballkanit nuk ka të ngjarë të jetë shumë e ndryshme nga e kaluara e Ballkanit

Jo shumë kohë më parë, mora pjesë në një bisedë në lidhje me telenovelën e gjatë, e quajtur dialogu Prishtinë-Beograd. Nuk është për t’u habitur, shumica e pjesëmarrësve perëndimorë theksuan nevojën për përfshirje më të gjerë dhe më të thellë evropiane dhe – veçanërisht – amerikane në një raund tjetër të diplomacisë së zakonshme. Shumica e akademikëve dhe gazetarëve nga rajoni ishin të kënaqur të dorëzonin autoritetin për të ardhmen e tyre tek të huajt. Vëzhgimi im që këto fuqi kanë provuar se ata nuk kanë asnjë strategji për të menaxhuar (aq më pak për të zgjidhur) problemet ballkanike dhe sugjerimi se përmirësimi ekonomik, shoqëror dhe politik varet nga autorësia autoktone, nuk u përdorën më.

Ky është të menduarit komprador. Zërat anti-imperialistë, duke u kthyer të paktën te studiuesit që konsiderohen pjesë e shkollës “subalterne” të mendimit, kanë kronizuar nënshtrimin e elitave dhe intelektualëve të arsimuar perëndimor dhe të ndikuar ndryshe në mjediset koloniale dhe post-koloniale ndaj retorikës dhe burimet e qendrës perandorake. Disa intelektualë publik vlerësojnë me nderime dhe vëmendje nga burokratët, diplomatët dhe akademikët të cilëve u heqin krenarinë konceptuale të vendit. Të tjerët thjesht i injorojnë provat ose paaftësisë post-perandorake. Më të perceptuarit kritikojnë gabimet specifike perëndimore, por i përmbahen shpresës së pritur për Godot që vëmendja e shtuar dhe/ose më e zgjuar nga Perëndimi do të prodhojë me magji – diçka.

Është e vështirë të dihet se çfarë do të duhet që të paktën disa nga këta njerëz të marrin seriozisht mundësinë që ajo që ata shohin është ajo që ata marrin dhe se ata nuk mund të presin asgjë nga Perëndimi ndryshe nga ajo që kanë dëshmuar gjatë tre dekadave të fundit. Amerikanët do të vazhdojnë të refuzojnë, përqeshin, ose në heshtje të hedhin poshtë çdo iniciativë për ndonjë temë që nuk është autor në Uashington. Bashkimi Evropian i vetë-vërejtur do të vazhdojë të zgjasë gjatësinë e “rrugës Evropiane” të çdo aplikanti Ballkanik ndërsa lëshon kërkesa të rrepta që Serbia, Kosova, Bosnjë-Hercegovina dhe Shqipëria të kryejnë akte të ndryshme shtrëngimi (nën parullën e kudogjendur të “reformës”).

Supozimi këtu është se BE, me shumë ceremoni dhe kremtime, përfundimisht do të avancojë statusin e aplikimeve të Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Shqipërisë ndërsa ende zbret anëtarësimin aktual në një të ardhme të pacaktuar. Kjo mund t’i bindë të tjerët se do të vijë koha e tyre. Pranimi i Bullgarisë dhe Rumanisë pavarësisht nga fakti se asnjëri nuk kishte bërë atë që po urdhërohen të bëjnë aplikantët aktualë të Ballkanit – për shembull, sigurimi i qeverisjes transparente, vendosja e shtetit të së drejtës, ose zbutja e korrupsionit dhe krimit të organizuar – shërbeu për të shkelur aplikimet nga Turqia dhe shtetet e Ballkanit në jug të Savës sa më larg që të jetë e mundur ndërsa i mban ata në përgjithësi si lutës të BE-së. Çfarëdo që të ndodhë, vizitat në rajon nga potencialet e BE-së dhe raportuesit specialë dhe rishikimet e sjelljes së secilit vend nga Komisioni Evropian dhe parlamenti do të parakalojnë autoritetin e BE-së dhe do të shfrytëzojnë vullnetin e intelektualëve publik lokalë për të vazhduar të gëlltisin premtime dhe paralajmërime të përsëritura.

Ashtë një turp që njerëzit që duhet të jenë mendimtarë të pavarur dhe krijues të opinioneve deri më tani kanë qenë të gatshëm ose të paaftë të udhëheqin. Sidoqoftë, ata ende kanë një mundësi për të ndihmuar qeveritë dhe publikun të zgjedhin fuqinë e dhënë nga dobësia kaskaduese e Perëndimit dhe mungesa e një busulle strategjike. Evropa Juglindore është një nga pjesët e pakta të botës ku çdokush në të vërtetë i kushton vëmendje asaj që evropianët kanë për të thënë për çështjet e sigurisë. Një sens që krijuesit e opinioneve ballkanike nuk e morën më seriozisht arsyen e BE do të hapte rrugën për debat të dobishëm midis komuniteteve ballkanike rreth çështjes se ku të shkonin nga këtu. Një ndryshim i tillë i qëndrimit gjithashtu mund të bëjë që Evropianët të heqin pak nga mendjemadhësia e tyre. Sigurisht që do të ngjallte frikë nga konflikti në të ardhmen, por këto mendime janë tashmë në ajër pas premtimeve të rreme dhe iniciativave të vdekura që vijnë nga Perëndimi. Intelektualët publikë në Ballkan gjithashtu do të bëheshin më konstruktivë nëse do të kuptonin se Uashingtoni nuk është më aq i fortë sa të detyrojë ndërtimet e tij të ashpra të sigurisë në Ballkan ose zona të tjera të konfliktit aktual ose të mundshëm. (Të them të drejtën, një çift njerëzish të përfshirë në bisedën në të cilën mora pjesë pranuan perceptimin në rritje në rajonin e rënies së SHBA-së dhe ngjitjes kineze.)

Bisedat nervoze për një bashkim të demokracive përballë një vale në rritje të alternativave autokratike është një shenjë e dobësisë së rendit liberal ndërkombëtar dhe e kufirit të ngushtimit të gabimeve me të cilat përballet Uashingtoni. Në të gjitha anët e skenës politike të fragmentuar amerikane ekziston një mirëkuptim që vendi nuk mund të lejojë të përsërisë edhe një herë gabimet serike të bëra në luftëra dhe diplomaci në Ballkan, Lindjen e Mesme, Azinë Juglindore dhe pothuajse kudo tjetër. Një mbledhje madhështore e demokracive do të ndihej mirë, do të bënte zhurma të forta dhe do të siguronte llojin e teatrit të sigurisë të analizuar me kaq kujdes nga i ndjeri Charles Tilly. Sigurisht, organizatorët do të duhet të vendosin se cilat vende janë në të vërtetë “demokraci”, duke siguruar Kinën dhe Rusinë me hapje të reja ose të zgjeruara në vendet e mbetura jashtë rrethit të favorizuar.

Në vend që të vazhdojnë të tërheqin ‘pantallonat’ perëndimore, intelektualët publik në Ballkan mund të fillojnë me më shumë dobi të veprojnë nga supozimi se zotërit e tyre të mëparshëm thjesht nuk – nuk munden – të sigurojnë udhëzime dhe mençuri, dhe se është koha dikush në Ballkan përveç Aleksandar Vuçiç fillon të veprojë si një aktor i pavarur. Një fillim i mirë do të ishte që qeveritë e Ballkanit t’i thonë BE-së të ndalojë dhënien e urdhrave dhe kushteve për anëtarësim; ato qeveri mund të marrin madje kushte të tyre për t’u përmbushur nga BE para se vendet e Ballkanit të shqyrtojnë nëse do të pranojnë një ftesë për t’u bashkuar.

Kur bëhet fjalë për amerikanët, intelektualët publik ballkanas janë në një pozitë të mirë për të bërë pyetje të vështira dhe për të mos pranuar përgjigjet e zakonshme mohuese. Shumë njerëz nga rajoni kanë studiuar dhe punuar në Perëndim. Ata kanë mundësinë të përdorin përvojën dhe arsimimin e tyre për të trajtuar retorikën dhe sjelljen amerikane nga një perspektivë antropologjike, duke përkthyer format simbolike të komunikimit zyrtar dhe akademik, në mënyrë që publiku i Ballkanit të kuptojë përmbajtjen dhe praktikën e rënies strategjike. Është e rëndësishme për vendimmarrësit rajonalë dhe udhëheqësit e opinioneve të bëhen të vetëdijshëm se ndarjet e thella shoqërore të brendshme dhe paralizimi politik do të parandalojnë Uashingtonin të bëjë përtej përdorimit të thirrjeve për “reformë” për të maskuar këmbënguljen e inercisë së pas viteve 1990. Një qasje më e pavarur nga intelektualët publik do të mundësonte vetëm punën paraprake. Ngritja e vërtetë e rëndë do të vinte nëse akademikët dhe gazetarët filluan të trajtojnë patologjinë rajonale, përmes së cilës shtetet dhe elitat e Ballkanit heqin përgjegjësinë për të ardhmen e tyre për fuqitë e jashtme. Gjeneratat e shmangies së punës kanë prodhuar një ngurrim të fortë për të marrë përsipër rrezikun e ruajtjes së mosmarrëveshjeve lokale dhe rajonale për hir të nevojave të përbashkëta sociale, ekonomike dhe të sigurisë. Është shumë më lehtë të jesh spektator në përpjekjet e dështuara nga fuqitë e jashtme për të diktuar sjelljen tënde sesa të marrësh përsipër veten për menaxhimin e mosmarrëveshjeve të vazhdueshme dhe të shfaqura. Këto mund të prishin punën e aktorëve indigjenë aq sa kanë mundur regjimet e njëpasnjëshme seri të sigurisë së fuqisë, por pa këtë lloj përpjekje, e ardhmja e Ballkanit nuk ka të ngjarë të jetë shumë e ndryshme nga e kaluara e Ballkanit.

David B. Kanin është profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin Johns Hopkins dhe ish-analist i lartë i inteligjencës për Agjencinë Qendrore të Inteligjencës (CIA).

 

Për t’u bërë pjesë e grupit të "Shekulli"
mjafton të klikoni: Join our FB Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.

KOMUNITETI SHEKULLI ONLINE: https://www.facebook.com/groups/1381242728701899/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Brataj: Përse virusi ka lëvizur me “valë”

Brataj: Përse virusi ka lëvizur me “valë”

Publikuar më 07.05.2021
Covid dhe pandemi: Ja pse virusi ka lëvizur me “valë” Vala e...

Covid dhe pandemi: Ja pse virusi ka lëvizur me “valë” Vala e parë, e dytë dhe e treta, këto janë valët me të cilat Covid-19 ka goditur vendet dhe kombet e tjera. I pari e pa Italinë si epiqendrën e pandemisë evropiane në Mars 2020 nga ku u përhap më pas në vatra të ndryshme. […]

Lexo më shumë

Pse zyrtarisht po shkojmë drejt një qeverisje të unitetit kombëtar?!

Pse zyrtarisht po shkojmë drejt një qeverisje të unitetit kombëtar?!

Publikuar më 06.05.2021
Alban Daci BE ka lindur si një nevojë urgjente, pas Luftës s...

Alban Daci BE ka lindur si një nevojë urgjente, pas Luftës së Dytë Botërore, për të shmangur luftërat përmes bashkëpunimit. Dy konfliktet botërore e kishin rrënuar kontinentin, duke dalë të gjithë të shkatërruar dhe të humbur ekonomikisht, politikisht, ushtarakisht dhe materialisht. Dy vendet në Europë, me rivalët që kishin humbur me shumë dhe kishin bërë […]

Lexo më shumë

Çfarë na mësuan këto zgjedhje?

Çfarë na mësuan këto zgjedhje?

Publikuar më 30.04.2021
Një popull që ka të përmbushura nevojat minimale fillon dhe ...

Një popull që ka të përmbushura nevojat minimale fillon dhe mendon. Të mendosh do të thotë të kuptosh e më pas të krijosh e të kërkosh. Të kërkosh! Kjo është e rrezikshme! Një popull që nuk ka nevoja minimale është dinjitoz dhe vendos denjësisht për ato zgjedhje që kontribuojnë në më të mirën e tij, […]

Lexo më shumë

Pa gjak! Nuk duam qeveri me duar të përgjakura!

Pa gjak! Nuk duam qeveri me duar të përgjakura!

Publikuar më 23.04.2021
Ne duam shpresë! Atë që na vratë këto dekada, atë duam të fi...

Ne duam shpresë! Atë që na vratë këto dekada, atë duam të fitojmë në këtë 25 Prill! Ne duam shpresë, nuk duam të masni ju forcat duke derdhur gjak të pafajshëm për të fituar përsëri Ju! Se Shqipëria po hyn në ditët e fundit para zgjedhjeve të 25 Prillit 2021, ditës kur shqiptarët do t´u […]

Lexo më shumë

Karantina, që ata emigrantë të mos votojnë më 25 Prill!

Karantina, që ata emigrantë të mos votojnë më 25 Prill!

Publikuar më 22.04.2021
Dje ministrja Manastirliu mbrojti vendimin e marionetave të ...

Dje ministrja Manastirliu mbrojti vendimin e marionetave të Boratit për të vendosur karantinën 14 ditore për emigrantët që vijnë në Shqipëri për Pashkë, duke e quajtur atë një vendim teknik. Së pari, në se ky vendim do të ishte teknik, përse nuk u mor në tetor ose nëntor, atëherë kur vendime të ngjashme merreshin në gjithë […]

Lexo më shumë

SPAK, një qen roje i PS

SPAK, një qen roje i PS

Publikuar më 19.04.2021
Nga Andi Bushati Që prej fillimit të javës që shkoi, pasi La...

Nga Andi Bushati Që prej fillimit të javës që shkoi, pasi Lapsi.al botoi skandalin e grabitjes të të dhënave personale të qytetarëve të Tiranës, unë dhe kolegu im Armand Shkullaku jemi bërë pjesë e një hetimi të Prokurorisë së Posaçme Kundër Krimit dhe Korrupsionit. Fillimisht një grup oficerësh të policisë gjyqësore u shfaqën në zyrat […]

Lexo më shumë

Pse 5000 familje nuk i shtruan të afërmit me COVID, në spitalet ‘e rilindur’?!

Pse 5000 familje nuk i shtruan të afërmit me COVID, në spitalet ‘e rilindur’?!

Publikuar më 17.04.2021
Erion Dasho Sot nuk ka asnjë dyshim se përgjigja shqiptare n...

Erion Dasho Sot nuk ka asnjë dyshim se përgjigja shqiptare ndaj COVID-it ka dështuar në çdo aspekt. 10 mijë e dyqind vdekjet shtesë të konfirmuara nga sistemi i gjendjes civile janë argument i pakundërshtueshëm i masakrës që ka ndodhur me shëndetin dhe jetën e qytetarëve shqiptarë. Por, epidemia tregoi edhe diçka tjetër. Ajo i tregoi […]

Lexo më shumë

DITARI I 25 PRILLIT(-10)/ Tuneli i shembur i Ramës

DITARI I 25 PRILLIT(-10)/ Tuneli i shembur i Ramës

Publikuar më 14.04.2021
Arben Rrozhani Kryeministri Rama sapo bëri një diversion pol...

Arben Rrozhani Kryeministri Rama sapo bëri një diversion politik rrugës për në Dibër. Në njërin nga tunelet e “Rrugës së Arbrit” inskenoi një takim të rastësishëm me një mbështetës të PD-së, siç e tregonte maska dhe iu drejtua të gjitha mbështesve të PD-së se pas 25 prillit do t’i nxirrte nga tuneli. “Do fitoni ju […]

Lexo më shumë