×

Rr. Ismail Qemali, Pallati 18, Kati 1, 1001, Tiranë, Shqipëri
“Shekulli Group”

Arkitekt Skënder Luarasi nderohet me titullin ‘Qytetar nderi’ i Gjirokastrës

Agron Doraci

Kohët e fundit, Bashkia Gjirokastër i dha titullin’’Qytetar nderi” i qytetit të Gjirokastrës arkitektit të shquar Skënder Luarasi, ndër arkitektët e parë shqiptarë që studiuan dhe u diplomuan jashtë vendit para Luftës së Dytë Botërore. Luarasi kreu studimet e larata për arkitekturë në Grac të Austrisë në vitin 1935. Pasi u diplomua arkitekt, duke marë parasysh prapambetjen e madhe të vendit të tij u kthye në Shqipëri, për të punuar si projektues. Rastësia e solli që të njihej me Gjirokastrën para lufte, të projektonte për këtë qytet, dhe ta vazhdonte këtë lidhje gjer sa vdiq në vitin 1976.

Në kontaktin e parë me Gjirokastrën, ai ndjeu thellë në shpirt arkitekturën e mrekullueshme të këtij qyteti jo të zakonshëm. Arkitekt Skënderi jo vetëm e vrojtoi qytetin mahnitës, por e studioi atë nga ana profesionale arkitektonike, kapi thelbin e kësaj arkitekture të veçantë, ku do të mbështetej për realizimin e veprave të veta, në unitet me ndërtimet e mrekullueshme të krijimtarisë popullore. Ai u ndal tek format e larmishme të vëllimeve të ndërtimeve në këtë qytet magjik. Ai ishte i ndërgjegjdhëm se-harmonia në kombinimin e masave volumore është mjeti kryesor i shprehjes arkitektonike është elementi kryesor që përcakton vlerat estetike të ndërtimeve.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Arkitekt Luarasi duke punuar

Arkitekt Skënderit i tërhoqi vëmendjen plasticiteti vizual në pamjet e jashtme të ndërtimeve në Gjirokastër, që ka të bëjë me organizimin e sipërfaqes mbështjellëse të vëllimit plastik. Skënderi vuri re se në ndërtimet karakteristike të Gjirokastrës plasticiteti vizual është realizuar nëpërmjet simetrisë, asimetrisë, ritmit, frakturës, kontrastit hije-dritë, dimesionimit të elementëve përbërës etj. Të gjitha këto konstatime e vlerësime të arkitekturës tradiconale në Gjirokastrës, Arkitekt Luarasi me synime të qarata i stilizoi në veprat e veta që ndërtoi në këtë qytet.

Qysh në projektin e tij të parë në Gjirokastër, u duk formimi i tij artistik dhe është për t’u theksuar se jemi shumë kohë para se Gjirokastra të shpallej qytet muze Ky projekt i parë i tij në Gjirokastër është gjimnazi i sotëm ‘’ASIM ZENELI’’ 1039-1940. Vendi ku u ngrit ky objekt, në qëndër të lagjes Palorto, vend shumë i ekspozuar, i dukshëm nga shumë pika me grumbullim njerëzish në qytetin muze. Duke e parë sot pas kaq vjetësh, objekti me gjithë volumin e konsiderueshëm nuk është i dukshëm, përkundrazi duket i harmonizuar mirë me mjedisin muzeal përreth. Kjo vlerë e këtij objekti, qëndron në radhë të, parë në vëllimin e tij jo monolit, por vëllim në lëvizje, plastikë e harmonik, në vetvete dhe në harmoni me peisazhin karakteristik gjirokastrit rreth tij. Gjithashtu sipërfaqia që mbështjell këtë vëllim është ndërtuar mbi raporet e banesës karakteristike të qytetit muze. Dritaret jane me theksim vertikal sipas karakteristikes së përgjithshme në peisazhin e qytetit muze të Gjirokastrës dhe të shoqëruara me kornizë. Duke vrojtuar pamjen e jashtme të banesës gjirokastrite, kati përdhe është me ngjyrë gri të gurit gëlqeror të pasuvatuar, duke krijuar kontrast të fuqishëm me ngjyrën e bardhë të gëlqeres në katin e sipërm.

Në objektin e Gjimnazit në sipërfaqen e jashtme të tij ruhen të njëtat raporte të ngjyrës dhe shpërndarjes së elementëve arkitektonik, si në ndërtimet karakteristike të qytetit muze. Kati përdhe ruan gjyrën gri të erët sepse është realizuar me granile me ngjyrën gri. Hyrja në objekt theksohet me një portë me qemer njësoj si në ndërtimet karakteristike të Gjirokastrës. Për ta theksuar më tepër këtë, autori Luarasi e ka ngritur ngritur veshjen me granil dy kate, ka ndërtuar një ballkon që të kujton kamerienë e banesës gjirokastrite.Arkitekt Luarasi e ka studiuar me imtësi arkitekturën e qytetit muze. Korniza e çatisë në pazar dhe në disa zona të veçanta të banesës gjirokastrite është me gurë të dalë konsol, të gdhendur, të profiluar dhe mbi të dy rreshta kapakë. Në objektin e gjimnazit kokoshkat janë stilizuar me struktura betoni, por që në pamjen e përgjithshme të objektit të futin në atmosferën e këtij qyteti magjik.

Pas çlirimit nga lufta arkitekt Skënder Luarasi vazhdoi me vëmendje e dashuri lidhjen me Gjirokastrën. Në vitin 1946 projektoi Spitalin e Gjirokastrës, një godinë jo vetëm madhështore për nga vëllimi, por dhe arkitektura. Ashtu si më parë, në këtë godinë duken përpjekjet për të trajtuar me kujdes elementët arkitketonikë të traditës, si guri punuar në katim përdhe, arkada me harqe guri të punuara, dritaret me theksim vertikal e rrethim me korniza etj. Më vonë Arkitekt Skënder Luarasi, mori përsipër ndërtimin e mjaft veprave sacial-kulturore në Gjirokastër, ku, përveç spitalit, projektoi banesat në kodrën e hyrjes në qytet në lagjen punëtore, hotelin e Turizmit, bashkinë, ish-komitetin e qarkut, kompleksin e artizanatit etj. Në të gjitha këto objekte arkitekt Luarasi ruajti me shumë kujdes harmonizimin e tyre me peisazhin e qytetit muze të Gjirokastrës. Arkitekt Luarasi është bashkautor në hartimin e planit të parë rregullues të Gjirokastrës duke dhënë kontibut për zhvillimin e qytetit muze. Arkitekt Luarasin e kam njohur, e kam patur pedagog në universitet dhe koleg pune më vonë. Kemi qenë bashkautorë në hartimin e studimit urbanistik të kodrës mbi spital. Kriteret e ndjekura për vendosjen e ndërtimeve në këtë kodër ishin një arritje e madhe për ndërtimet e reja në Gjirokastër. Volumet e ndërtimeve në këtë kodër, në mbështetje të karakteristikës të ndërtimeve tradicionale, zhvilloheshin në volum masivisht, me lëvizje, si në planin horizonat dhe atë vertikal. Rrugët kryesore të zonës ishin jo të dukshme, ashtu siç ndodh edhe me pamjet panoramike të qytetit muze. Udhëheqës e frymëzues për këto arritje ishte formimi i lartë profesinal urbanistik e arkitektonik i arkitekt Skënder Luarasi. Formimi i tij i lartë profesional duket dhe në zgjidhjet funksionale të objekteve të ndërtuara prej tij që dhe pas kaq vjetësh në funksionim nuk kanë kërkuar ristrukturim.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Nga e majta në të djathtë) Nipi i arkitekt Skënder Luarasit, Flamur Golemi kryetar i bashkisë Gjirokastër dhe arkitekt Pavllo Luarasi, djali i arkitektit të shquar, gjatë dhënies së titullit “Qytetar nderi”

Një tipar tjetër i arktekt Luarasit ishte edhe thjeshtësia e tij, dashuria e respekti për kolegët e studentët e tij. Nuk ngurronte që atë që dinte ta vinte dukje për të ndihmuar kolegër e tij më të rinj. Për këtë kontributin e tij në arkitekturën e Gjirokastrës, për veprat e mëdha që na ka lënë dhe do të mbeten, Këshilli Bashkiak Gjirokastër, nderoi arkitekt Skënder Luarasin pas vdekjes, duke e shpallur ‘’QYTETAR NDERI’’ të këtij qyteti.

 

Për t’u bërë pjesë e grupit të "Shekulli"
mjafton të klikoni: Join our FB Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.

KOMUNITETI SHEKULLI ONLINE: https://www.facebook.com/groups/1381242728701899/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Majko reagon për koncesionin e Butrintit: Si u ndryshua vendimi i vitit 2002?

Majko reagon për koncesionin e Butrintit: Si u ndryshua vendimi i vitit 2002?

Publikuar më 23.05.2022
Aleanca për Mbrojtjen e Butrintit ka protestuar sot para Kuv...

Aleanca për Mbrojtjen e Butrintit ka protestuar sot para Kuvendit kundër marrëveshjes për të dhënë me koncesion Parkun Kombëtar të Butrintit për një periudhë 10 vjeçare. Nga foltorja e Kuvendit Majko ka analizuar marrëveshjen duke evidentuar sipas tij disa ndryshme që ka pësuar vendimi i 2002 me atë të 2022. “Nga një vlerësim i kujdesshëm […]

Lexo më shumë

Këngëtari i njohur puth në buzë ‘aksidentalisht’ moderatorin grek VIDEO)

Këngëtari i njohur puth në buzë ‘aksidentalisht’ moderatorin grek VIDEO)

Publikuar më 23.05.2022
Një video nga shteti fqinj, Greqia është duke u bërë virale ...

Një video nga shteti fqinj, Greqia është duke u bërë virale në rrjet. Sipas raportimeve të mediave greke këngëtari i njohur grek, Stelios Rokos puthi “aksidentalisht” në buzë moderatorin e emisionit televiziv “X Factor”, Andreas Georgiou. Incidenti i puthjes ndodhi gjatë hyrjes së këngëtari në skenë, i cili teksa përshëndetet moderatorin duke e përqafuar e puthi […]

Lexo më shumë

Arrestimi me drogë/ Filip Çakuli: Ndërhyrja e Berishës dhe Metës për të liruar të madhin Koço Devole nga burgu në Itali

Arrestimi me drogë/ Filip Çakuli: Ndërhyrja e Berishës dhe Metës për të liruar të madhin Koço Devole nga burgu në Itali

Publikuar më 19.05.2022
Mitro Çela E pyeta Filipin: -Kaloi një kohë pa Koçon. Të mun...

Mitro Çela E pyeta Filipin: -Kaloi një kohë pa Koçon. Të mungon? -Ndjehem si peshku pa ujë! -ma ktheu ai. -Ishte njeriu im më i afërt. 42 vjet bashkë. U njohëm te revista “Hosteni”. Unë djalë. Ai humorist i madh. Vazhduam bashkënë koncerte. Hartuam bashkë skenare dhe skeçe. Bashkë te “Fiks Fare”, bashkë me pushime […]

Lexo më shumë

Presidentja e Kosovës, ‘ylli’ i shfaqjes së stilistit Valdrin Sahiti: Më bindi t’i drejtoja flokët pas 12 vitesh

Presidentja e Kosovës, ‘ylli’ i shfaqjes së stilistit Valdrin Sahiti: Më bindi t’i drejtoja flokët pas 12 vitesh

Publikuar më 17.05.2022
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani mbrëmë ishte e pranishme...

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani mbrëmë ishte e pranishme në sfilatën e organizuar nga stilisti Valdrin Sahiti. Dizenjatori i njohur dhe shumë i suksesshëm nga Kosova prezantoi koleksionin e ri të veshjeve në një mbrëmje me shumë emra të njohur që ishin të pranishëm. Duke folur për sukseset dhe punën e tij, Osmani u shpreh se […]

Lexo më shumë

Veliaj për 2-vjetorin e shembjes së Teatrit Kombëtar: Ata që gjoja u kujtuan, janë të njëjtët që janë dënuar për shpifje

Veliaj për 2-vjetorin e shembjes së Teatrit Kombëtar: Ata që gjoja u kujtuan, janë të njëjtët që janë dënuar për shpifje

Publikuar më 17.05.2022
Nga Ndroqi, ku sot u përurua lagjja e re e Programit të Rind...

Nga Ndroqi, ku sot u përurua lagjja e re e Programit të Rindërtimit, nga e cila përfitojnë 74 familje, kryebashkiaku Erion Veliaj i ktheu përgjigje opozitës edhe për projektin e Teatrit të ri Kombëtar. Veliaj tha se ata që bëjnë sikur “kujtohen” për Teatrin, janë po ata që dje akuzonin për ndërtime kullash edhe në […]

Lexo më shumë

Ligji për menaxhimin, Margariti: Butrinti do të vazhdojë të jetë pronë e shtetit

Ligji për menaxhimin, Margariti: Butrinti do të vazhdojë të jetë pronë e shtetit

Publikuar më 17.05.2022
“Parku i Butrintit do të vijojë të jetë pronë shtetërore”. K...

“Parku i Butrintit do të vijojë të jetë pronë shtetërore”. Kështu u shpreh ministrja e Kulturës Elva Margariti, teksa është thirrur sot në një seancë dëgjimore në Komisionin e Ekonomisë për ligjin e menaxhimit të Butrintit. Ministrja tha se kjo ka qenë një pyetje që është bërë shpesh së fundmi, ndërsa sqaroi se Butrinti do […]

Lexo më shumë

Teologu reagon ashpër për videoklipin e vëllezërve Veshaj në muzeun e Korçës: Është degjenerim, ne lutemi para atyre ikonave

Teologu reagon ashpër për videoklipin e vëllezërve Veshaj në muzeun e Korçës: Është degjenerim, ne lutemi para atyre ikonave

Publikuar më 16.05.2022
Kënga “Picasso” nga binjakët Donald dhe Romeo Ve...

Kënga “Picasso” nga binjakët Donald dhe Romeo Veshaj në bashkëpunim me Elgit Dodën ka sjellë jo pak zhurmë në rrjet. Kjo për shkak se videoklipi është realizuar pranë ikonave fetare dhe kjo duket se nuk është pritur mirë nga kisha. Kjo e fundit ka bërë një reagim të ashpër ndaj filmimeve pranë këtyre ikonave, duke […]

Lexo më shumë

Grupi fitues i ‘Eurovisionit’ nga Ukraina nxjerr në ankand kupën, të ardhurat shkojnë për ushtrinë

Grupi fitues i ‘Eurovisionit’ nga Ukraina nxjerr në ankand kupën, të ardhurat shkojnë për ushtrinë

Publikuar më 16.05.2022
Kalush Orchestra, grupi ukrainas që fitoi Eurovision-in, do ...

Kalush Orchestra, grupi ukrainas që fitoi Eurovision-in, do të nxjerrë në ankand kupën e vendit të parë. Grupi do t’i dhurojë të ardhurat për një fond bamirësie që ndihmon ushtrinë ukrainase dhe Ukrainën, e cila është nën pushtimin rus. “Ne kemi planifikuar të nxjerrim kupën tonë në ankand dhe t’i dhurojmë të gjitha paratë për një fond […]

Lexo më shumë