Alketa Xhafa Mripa prezanton “Edhe muret kanë veshë”

Foto 1 nga 3 Pas Para

Nga Klod Dedja (kurator)

Nëse do të reflektonim mbi argumentin art-shoqëri, do të na preknin memorien lëvizjet e shumta të artit në shekullit e kaluar, lëvizje aktiviste arti për të reflektuar apo ndryshuar logjikën e pozicionit të artit në shoqërinë e asaj kohe. Shekulli XX ishte më domethënësi për shoqërinë njerëzore…, dhe pikërisht mbi evolucionin ( jo revolucionin) e njeriut, sepse më në fund kuptoi që, ai vetë ishte elementi thelbësor i degradimit kolektiv, duke përdorur luftën si armë zotëruese. Lufta e dytë botërore shënoi çmendurinë ekstreme të shoqërisë mbarë-njerëzore, dhe tregoi qartë se çfarë njeriu mundi të arrinte të bënte. Njeriu arriti të ndërtojë shumë mure ndarëse por edhe arriti t’i shembë ato, për këtë “muri” u kthye në element simbolik, i cili simbolizonte mbylljen hermetike të shoqërisë, duke kuptuar që ishte pikërisht vetë ai që e ndërtonte atë… Të gjithë ne jemi në zhvillim të vazhdueshëm dhe pa ndërprerë fizik, mendor, shpirtëror dhe politik…

Të gjithë ne e dimë tashmë që muret nuk janë gjë tjetër veç simbolizmi i një kubi të mbyllur anti-human, anti-komunikim. Artistja Alketa Xhafa Mripa përmjet instalacionit “Edhe muret kanë veshë” zhytet fizikisht dhe konceptualisht në memorien historike, duke propozuar simbolizmin e murit, si element shqisor, si një mur që dëgjonte për të survejuar lirinë e njeriut përgjatë periudhës së egër të diktaturës komuniste në Shqipëri. “Edhe muret kanë veshë” është një instalacion multidimensional në formën e shkrimit të projektuar nëpër disa qytete të Shqipërisë. Kjo vepër bazon kontekstin e saj, në formën e një instalacioni arti mbi memorien kolektive nga e kaluara e dhimbshme e shumë individëve shqiptarë, të cilët humbën lirinë apo jetën e tyre nëpër burgjet dhe kampet e përqendrimeve të diktaturës komuniste përgjatë viteve 1945-1990. Me këtë vepër instalative, artistja po tenton të futet thellë nën lëkuren e dëmtuar nga dhimbja dhe mohimi i elementit thelbësor të ekzistencës njerëzore:

Lirisë individuale dhe Lirisë së mendimit të hapur!

Artistja tenton të jete urë-element në histori, duke marrë shtysë nga përgjegjësia e forcës së aktit publik, duke mos konsideruar artin bashkëkohor, si medium “të ngushtë” të ekspozuar nëpër hapësira konvencionale, si muze, galeri etj., por ajo e propozon hapësirën urbane, si kolektor bashkëveprues me vepra instalative-performative, duke i dhënë një sens gjigantesk sensibilizimit kolektiv ndërkombëtar.

Vepra e saj është një open-space-memory, ku kufiri i publikut me artin konceptual nuk ka asnjë problem konfliktual, përkundrazi e bën veprën e saj akoma më shumë të drejtpërdrejtë dhe përfshirëse, pikërisht kjo e shton me shume intensitetin e pyetjes: A mund arti të ndikojë mbi politikat e gabuara?

Artistja ka udhëtuar përmes Shqipërisë (përgjatë periudhës 19 – 28 shkurt 2018), dhe ka dokumentuar shumë dëshmi nga personalitete të artit, intelektualë apo njerëz të thjeshtë, të cilët kanë përjetuar dramën e tyre personale nëpër burgjet çnjerëzore të regjimit komunist.

Nga citimet e ndryshme të nxjerra nga të gjitha këto rrëfime, artistja ka përzgjidh këto thënie, të cilat i projektojë në disa qytete të Shqipërisë si: Tiranë, Shkodër, Gjirokastër, Korçë, Tepelenë, Berat, duke e trasformuar peizazhin Shqiptar në një instalacion-projeksion me fjalë-dritë, e cila ka qëllim që të shërbejë, si nxitje për të filluar një dialog rreth memories të së kaluarës dramatike, nga të cilat vendi ende nuk është çliruar.

Alketa Xhafa-Mripa

Alketa Xhafa-Mripa e lindur në Kosovë, në një tokë magjike më një të kaluar historike dramatike ku lufta vuri në pikëpyetje ekzistencën e individit, për këtë ajo largohet drejt Anglisë. Ajo është e njohur për veprën artistike dhe angazhimin e saj publik për të sjellë ndryshim social në shoqëri ku artistja jeton

(Europë dhe Ballkan). Vepra e saj ‘Thinking of You’ (Fusha e Futbollit, Prishtinë-2015) e realizuar në Kosovë, një instilacion, që përfshin 5000 veshje të instaluara në stadiumin e futbollit të kryeqytetit. Kjo vepër ndihmoi Kosovën të fliste hapur për përdhunimet gjatë kohës së luftës, ndërsa vepra e saj më e fundit me titull “Mirëpresim refugjatët” (Tate, Londër – 2017), një instalacion i vendosur në pjesën e prapme të një kamioni,lëvizte në Britaninë e Madhe, duke ftuar publikun për një çaj, të ndante reflektimet e veta në lidhje me temën e mikpritjes në Angli. Të dy këto shembuj tregojnë qasjen e saj, si një artiste aktiviste.

Puna e saj angazhon hapësirën publike për të adresuar çështje social-politike për të inkurajuar pjesëmarrjen e komunitetit ta bëj artin një mjet për të sjellë ndryshim social dhe konceptual. “Edhe Muret kanë Veshë” është projekti i saj aktual më i madh publik, si angazhim kundër diktaturave anti-njerëzore. Raporti i artistes me shoqërinë është komplekse dhe si një virus pozitiv, ajo infiltron nëpër skutat më të errëta të politikave fatale, duke reaguar face to face dhe duke e kthyer artin e saj në formën e: plateau de l’humanité ( podium i njerëzimit ).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Abissnet