×

Rr. Ismail Qemali, Pallati 18, Kati 1, 1001, Tiranë, Shqipëri
“Shekulli Group”

Paradat e viteve ’70-‘80, tanke e raketa në bulevard

Shteti përgatitet për një paradë ushtarake. Termin, disi të harruar prej kohësh, këtë herë e rikujtoi përvjetori jubilar i 100 viteve Shqipëri e Pavarur. Me uniforma luksoze, e me armatim të mbetur nëpër depot e armatës, kuadratet e ushtarëve shqiptar sërish do të rreken të ngjallin traditën e vjetër, kur ushtria edhe pse nuk bëri luftë frontale, të paktën diti të marshojë me hap të fortë aq sa të prishte dhe pllakat e bulevardit me emrin e nderuar “Dëshmorët e Kombit”…

…“Paradaaa… eja në radhë. Për parakalim ceremonial, me kuadrate, distanca një drejtues…” këto dhe të tjera në vazhdim ishin fjalët që Komandanti i përgatitjes së Paradës u drejtonte të paktën 10 mijë burrave të rreshtuar në 40 kuadrate dhe ca të tjerëve hipur nëpër makina transporti ZIS më targat UP. Më pas Shefi i Shtabit të Përgjithshëm, hipur mbi një BÇ kineze me goma të lyera me bojë të bardhë, i raportonte Komandantit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura, se jo pak, por një Armatë e tërë, ishte gati të parakalonte para tij. Bajram Mane, ish-Komandanti i Përgatitjes së Paradës Ushtarake të vitit 1989, rrëfen se si funksiononte mekanizmi për të zhvilluar një parakalim dinjitoz, aq sa t’u shkonin të dridhura dhe diplomatëve të huaj që qëndronin të krekosur në tribunën kuqezi të vendosur mes ndërtesës së Kryeministrisë e Komitetit Qendror të Partisë:

Si zhvilloheshin paradat e para vitin 1990?
Paradat Ushtarake organizoheshin çdo 5 vjet dhe veprimtaria kryhej në 29 nëntor ditën e çlirimit të vendit nga pushtuesit nazi-fashistë. Kjo traditë kishte filluar që me parakalimin e parë në Shqipërinë e sapoçliruar. Por vite më pas ajo do të perfeksionohej e ushtria do të krenohej me të. Qëllimi i paradave ishte të tregohej forca e shtetit, pasi në tribunë gjithmonë veç krerëve të lartë të udhëheqjes shqiptare ishte i ftuar trupi diplomatik, atashetë ushtarakë si dhe shumë delegacione të huaja të ftuara enkas për këtë rast.

Cila ishte atmosfera në të cilat zhvilloheshin këto parada?
Mund të them se atmosfera ishte fantastike, madje madhështore. Të gjithë ata që ishin pjesëmarrës në një paradë ushtarake thoshin se e kishin për nder një gjë të tillë. Shumë të tjerë e kishin këtë dëshirë por nuk u jepej mundësia. Ministria e Mbrojtjes vihej në kulmin e aktivitetit të saj. Të paktën për 2 muaj, tetor-nëntor, gjithçka fokusohej në këtë manifestim, për t’u treguar sa më dinjitoz. Paradat ushtarake jo vetëm ishin të planifikuara por kishin edhe një buxhet të përcaktuar e të miratuar, pasi kishte shumë shpenzime.

Kur fillonte përgatitja për të bërë një paradë ushtarake të nivelit të lartë?
Stërvitja me trupa fillonte që disa muaj përpara se të vinte data e caktuar, por ato bëheshin nëpër njësitë e ndryshme. Fillimisht përcaktoheshin pjesëmarrësit të paradë dhe gjithmonë kuadratet formoheshin me ushtarë apo rezervistë që kishin gjatësi të mjaftueshme, mbi 170 cm të gjatë. Në fillim të tetorit gjithmonë trupat grumbulloheshin dhe fillonte përgatitja kompakte e cila bëhej ish fushën e aviacionit në Laprakë, Tiranë. Kuptohet, rëndësia më e madhe ishte ecja me hap rreshtor sipas parametrave. Por pas tyre vinin mjetet e mekanizuara që gjithashtu duhet të ishin uniformë.

Cilat ishin kushtet në të cilat zhvilloheshin stërvitjet paraprake?
Tek ish-fusha e aviacionit, krijoheshin të gjitha kushtet për një stërvitje normale, duke filluar që nga ndërtimi portativ i fjetinave, ujësjellësi, tualetet, ndihma e shpejtë mjekësore, fusha shtrohej me asfalt, ngriheshin qendra ambulatore, etj. Gjatë këtyre dy muajve aty do të kishin veprimtari rreth 8-mijë trupa. Unë kam qenë Komandant i Përgatitjes së Paradës në vitin 1989. Ne si drejtues kishim zyra e infrastrukturën e nevojshme. Altoparlantë kishte të instaluar në të gjitha drejtimet ku urdhrat që jepeshin nga tribuna dëgjoheshin ngado. Për të instruktuar trupat të ecnin me hap rreshtor, mobilizoheshin oficerët më të mirë të këmbësorisë. Një muaj përpara zhvillimit të paradës fillonte përgatitja intensive e përditshme, deri në mesnatë. Nuk duhet harruar se një punë të madhe bënte dhe banda e ushtrisë që shoqëronte provat me marshet luftarake.

Çfarë armatimi mbanin ushtarët e viteve ‘80 gjatë parakalimit?
Armatimi ishte rus dhe kinez. Kuadratet që kishin në përbërje trupa 20×10 pra 200 parakalues, mbanin armë të tipit: kallashnikov, pushkë karabinë, granatahedhëse, automatikë të vegjël me fishekë pistolete që ishin për kuadratet e zbuluesve dhe të femrave. Pushkët mbaheshin në sup me bajoneta të hapura. Automatikët në gjoks. Rreshti nga reshti kishte largësinë e një krahu.

Cilët ishin përgjegjësit direkt të paradës?
I gjithë aparati i Ministrisë së Mbrojtjes vihej në dispozicion të kësaj parade por kryesorët ishin Drejtoria e Përgatitjes Luftarake dhe Drejtoria e Kulturës dhe e Propagandës. Uniforma e paradës gjithmonë ishte e re dhe e porositur enkas për këtë eveniment. Çdo ditë dilte gazeta e paradës, ku jepeshin dhe stimuj për kuadratet që dilnin më mirë gjatë stërvitjes së një dite më parë. Gjatë ditëve të përgatitjes kishte shumë seriozitet edhe në kontrollin e ushqimit. Sidomos përgjegjësia maksimale ishte ditët e fundit, pasi një ushqim i prishur nxirrte nga loja një kuadrat të tërë. Megjithatë masat ishin marrë për çdo rast të mundshëm. Gjithsesi kuadratet kishin gjithmonë 20 ushtarë rezervë, pra një rresht, për çdo mungesë të papritur të çdonjërit prej tyre, si në rastin e sëmundjeve, apo problemeve familjare. Përgatitjet e fundit bëheshin natën, pas orën 22.00. Në bulevardin e madh të Tiranës, të ndriçuar më së miri mblidheshin shumë njerëz që ndiqnin parakalimin e ushtrisë. Duhet pasur parasysh se parada pritej me kënaqësi nga të gjithë, pasi shumëkujt i qëllonte të kishte një të afërm pjesëmarrës në të. Bëheshin gjithsesi edhe 2-3 prova gjenerale, por më e rëndësishmja ishte ajo dy ditë para paradës. Pastaj bëhej një ditë pushimi për qetësim e reflektim.

Si ishte dita e paradës?
Përgatitjet fillonin që herët më mëngjes ku trupat vendoseshin sipas planit të përcaktuar në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. Parakalimi zyrtar hapej në orën .10.00 kur në tribunë ngjitej udhëheqja e shtetit. Pastaj paraqitej forca nga Shefi i Shtabit të Përgjithshëm dhe niste parakalimi. Kuadrati i parë ishte ai i veteranëve të luftës që kishin gjokset e mbushura plot me dekorata. Në krye të çdo njësie ishte flamurtari me dy shoqërues ndërsa çdo kuadrat e udhëhiqte komandanti dhe komisari i saj.

Cilat ishin njësitë që krijonin më shumë efekt në popull?
Elita e paradës gjithmonë kanë qenë kuadratet e Flotës Detare, Zbuluesit, Skënderbegasit por dhe Akademia Ushtarake. Skënderbebasit sepse ishin më të rinjtë. Zbuluesit sepse kishin kostume maskimi, uniforma kamuflazhi me lara dhe të bardha. Flota Detare për shkak të paraqitjes me uniformat e zeza dhe kapelat e dorezat e bardha. Rëndësi u jepej edhe kuadrateve me gra e vajza të cilat gjithashtu kishin shumë sharm në çdo lloj parakalim.

Po për teknikën?
Natyrisht efekt të madh kishin tanket dhe sidomos raketat. Duhet të them se paradat më të mëdha e pompoze, në historinë e 45 viteve të shtetit socialist, ishin ato të zhvilluara në vitet 1974, 1979 por dhe në vitin 1984. Në dy të parat efekti i madh në popull dhe më tej ishte për shkak të demonstrimit me armatimin e rëndë. Ushtria shqiptare u përfaqësua me raketa, katjushka, e tanke.

Ndërkohë, me rastin e 100 vjetorit të Pavarësisë do të kemi një tjetër paradë…
Si ushtarak i vjetër i uroj kësaj parade të dali me sukses të plotë.

Epilogu
“Sapo përfundonte parada, kuadratet shpërndaheshin sipas vendndodhjeve nga ishin nisur. Makinat prisnin nëpër rrugët dytësore. Ushtarët që kryenin shërbimin ushtarak largoheshin për në repartet e tyre, dhe rezervistët gjithashtu. Zakonisht raporti i ushtarëve efektivë të marrë nga njësitë me forcat e tjera ishte 1 me 10. Pasi duhej ruajtur dhe niveli i gatishmërisë. Shumë energji në këtë periudhë shpenzonin brigadat “I”, “V” dhe “VI” pasi këto ishin dhe brigadat heroina të Luftës Nacionalçlirimtare ndaj propagandohej se edhe njësitë e kohës së paqes duhet të ecnin në gjurmët e tyre”.

Pjesëmarrja e efektivave
“Pjesëmarrja në një paradë ushtarake bëhej me të gjitha llojet e armëve dhe të shërbimeve nga çdo strukturë e Forcave të Armatosura si: Forcat Tokësore, Forcat Vullnetare, Rinia Shkollore e Studentore, (Universiteti i Tiranës dhe Instituti i Lartë Bujqësor i Kamzës), Aviacioni, Marina, dhe Veteranët e LANÇ-it. Të gjithë ndjenin kënaqësi për zhvillimin e kësaj parade, pasi shumë shqiptarë kishin bijtë e vetë pjesëmarrës në të, ushtarë apo oficerë, por dhe drejtues të automjeteve. Çdo njësi kishte flamurtarin dhe dy shoqërues dhe ndërsa çdo kuadrat kishte komandantin e komisarin. Parada fillonte në orën 10.00 dhe vazhdonte 1.30 minuta. Kjo ishte skema e ndërtimit të Paradës”.

/Shekulli Print/Leonard Veizi/

Për t’u bërë pjesë e grupit të "Shekulli"
mjafton të klikoni: Join our FB Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.

KOMUNITETI SHEKULLI ONLINE: https://www.facebook.com/groups/1381242728701899/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Komente

Wayne Rooney është i zemëruar: Ato i bënë fotot për mua, ne nuk kemi bërë seks, thjesht kemi kaluar një kohë të mirë

Wayne Rooney është i zemëruar: Ato i bënë fotot për mua, ne nuk kemi bërë seks, thjesht kemi kaluar një kohë të mirë

Publikuar më 27.07.2021
Ish-sulmuesi i Manchester United, Wayne Rooney është në gjen...

Ish-sulmuesi i Manchester United, Wayne Rooney është në gjendje të tmerrshme, pasi u shfaq në rrjetet sociale duke e treguar atë me tre vajza gjysmë të zhveshura në një klub nate dhe një dhomë hoteli. Ai iu drejtua policisë për të gjetur të drejtën e tij, siç raportohet nga gazeta ‘The Sun’. Wayne Rooney absolutely […]

Lexo më shumë

Streha e fundit e kriminelit: Telefonat e zgjuar të kriptuar

Streha e fundit e kriminelit: Telefonat e zgjuar të kriptuar

Publikuar më 27.07.2021
Si autoritete të zbatimit të ligjit, u kemi borxh viktimave ...

Si autoritete të zbatimit të ligjit, u kemi borxh viktimave të krimeve dhe familjeve të tyre, të ndjekim çdo çështje të mundshme, të kërkojmë të gjitha provat dhe të mos ndalemi ndaj asgjëje derisa të konstatojmë të vërtetën. Gjatë disa viteve të fundit, megjithatë, ne kemi qenë duke u ndeshur me një pengesë të re: […]

Lexo më shumë

Mutacioni ‘Delta’: Simptomat që duhet t’ju shqetësojnë

Mutacioni ‘Delta’: Simptomat që duhet t’ju shqetësojnë

Publikuar më 26.07.2021
Simptomat e atyre që janë infektuar me variantin Delta (muta...

Simptomat e atyre që janë infektuar me variantin Delta (mutacioni Indian) të koronavirusit, ndryshojnë nga simptomat klasike të infeksionit Covid-19, sipas një studimi të ri. Shkencëtarët nga Australia, duke analizuar simptomat e pacientëve të infektuar me mutacionin Delta, vërejnë se simptomat që ato tregojnë janë të ndryshme nga ato të vëzhguara më parë tek njerëzit […]

Lexo më shumë

Sa kushton burgeri më i shtrenjtë në botë? Video

Sa kushton burgeri më i shtrenjtë në botë? Video

Publikuar më 26.07.2021
Shefi i guzhinës, Robert Jan de Vin, i cili drejton restoran...

Shefi i guzhinës, Robert Jan de Vin, i cili drejton restorantin De Dalton në Voorthuizen, Hollandë, po përpiqet të thyejë rekordin e ri botëror për burger-in më të shtrenjtë. Çmimi i saj është 5,000 euro. Rekordi aktual mbahet nga restoranti ‘Juicy Foods and Ovations Foodservice’ me qendër në Oregon në SHBA, burger i të cilit […]

Lexo më shumë

Studimi/ Kombinimi AstraZeneca – Pfizer rrit nivelin e antitrupave

Studimi/ Kombinimi AstraZeneca – Pfizer rrit nivelin e antitrupave

Publikuar më 26.07.2021
Vaksinimi i përzier kundër koronavirusit, së pari me vaksinë...

Vaksinimi i përzier kundër koronavirusit, së pari me vaksinën AstraZeneca, pastaj me Pfizer/BioNTech, rrit nivelin e antitrupave neutralizues për gjashtë herë, krahasuar me dy doza të AstraZeneca-s, tregon një studim i Koresë së Jugut. Studimi përfshiu 499 punonjës mjekësorë: 100 prej tyre morën doza të përziera, 200 morën dy doza Pfizer/BioNTech dhe pjesa tjetër morën […]

Lexo më shumë

Princ Harry përgatit sulmin ndaj babait të tij me 4 libra, skandali që mund të ndryshojë institucionin e monarkisë

Princ Harry përgatit sulmin ndaj babait të tij me 4 libra, skandali që mund të ndryshojë institucionin e monarkisë

Publikuar më 25.07.2021
Sipërmarrja e re e Princit Harry për të botuar katër libra m...

Sipërmarrja e re e Princit Harry për të botuar katër libra mbi familjen mbretërore kërcënon monarkinë. Sipas një raporti të ‘Daily Mail’, Princ Harry po përgatitet të nisë një tjetër “zjarr” kundër Buckingham, por këtë herë, dëmi që ai do të bëjë pritet të jetë “i pariparueshëm”. Duka i Sussex është duke punuar me shtëpinë […]

Lexo më shumë

A e transmetojnë virusin njerëzit e vaksinuar?

A e transmetojnë virusin njerëzit e vaksinuar?

Publikuar më 25.07.2021
Të dhënat e hulumtimit dhe të dhënat nga vaksinimi i populla...

Të dhënat e hulumtimit dhe të dhënat nga vaksinimi i popullatës së përgjithshme kanë konfirmuar mbrojtjen e lartë të siguruar nga vaksinat kundër sëmundjes serioze dhe rrezikun e vdekjes nga COVID-19. Jennifer Juno dhe Adam Wheatley, studiues të vjetër në Institutin e Sëmundjeve Infektive dhe Imunitetit, Peter Doherty dhe Departamenti i Mikrobiologjisë dhe Imunologjisë, Universiteti […]

Lexo më shumë

Nga lindi varianti Delta?

Nga lindi varianti Delta?

Publikuar më 25.07.2021
Kur ndonjë virus transferohet nga personi në person, ai përj...

Kur ndonjë virus transferohet nga personi në person, ai përjeton “gabime kopjimi” kur fillesat e materialit të tyre gjenetik shtohen në mënyrë të pasaktë nga një virus në tjetrin. Shumicën e kohës, kjo nuk sjell ndonjë ndryshim të rëndësishëm. Sidoqoftë, për shkak se viruset efektivë mbijetojnë dhe replikohen më shpejt dhe ata të pasuksesshëm vdesin, […]

Lexo më shumë