Rrapo Hajredin Danushi
Qeveria pretendon zgjidhjen pėrfundimtare tė problemit tė pronave me Strategjinė 2012-2020, por kjo strategji duhet rishikuar sepse nuk pėrputhet as me detyrimet kushtetuese dhe as me kėrkesat e Gjykatės Europiane tė tė Drejtave tė Njeriut (GJEDNJ). Strategjia 2012-2020 shtyn afatet kohore, mbyll ciklin e luftės sė klasave qė filloi nė 1945 dhe mbron korrupsionin postkomunist me pronat. Strategjia ėshtė e gabuar pasi e ka fragmentarizuar problemin e pronės sipas zėrave kadastrale. Legjislacioni pėr pronat ėshtė defektoz, ėshtė haptas nė shkelje tė detyrimeve kushtetuese dhe tė drejtės sė pronėsisė. Metodologjia, mbėshtetur te kompensimi, mbron pėrvetėsimet qė kanė bėrė pushtetarėt nė kėto 20 vjet. Ēdo pronė qė nuk i kthehet subjektit tė shpronėsuar ėshtė njė faturė financiare dhe e vetmja zgjidhje nė pėrputhje me nenin 41 tė Kushtetutės mbetet kthimi fizik i pronės sė shtetėzuar tek i zoti. Qeveria dhe Kryeministri Berisha, mė parė se ndėrtimet e paligjshme, duhet tė legalizojė dhe tė kthejė tek i zoti pronat qė kanė zot. Kthimi nuk ka nevojė pėr 16 ligje me pengesa e kufizime sipas zėrave kadastrale dhe pėr 8 institucione. Procesi i kthimit bėhet me njė ligj tė vetėm dhe nga njė institucion, duke u bazuar nė regjistrat e shtetėzimit komunist, qė shteti i disponon. Tokat me tė cilat Qeveria me strategjinė aktuale pretendon se i disponon pėr kompensim tė subjekteve tė shpronėsuar, le t'u jepen sipas rastit pseudo-pronarėve dhe politikanėve pėr pronat qė do tju hiqen nga reforma, pasi i kanė pėrfituar padrejtėsisht me ligjet e miratuara pas vitit 1991. Kjo ka futur konflikt dhe pėrēarje nė popull; shtetasit po kėrcėnojnė dhe vrasin njėri-tjetrin, konflikti dhe krimi ėshtė futur edhe brenda familjes. Nga Shoqata e Pajtimit Mbarėkombėtar janė raportuar mbi 6000 vrasje pėr motive pronėsie. Kjo plagė e rėndė po bėhet bashkudhėtare e njė tranzicioni qė po tejzgjatet njėlloj si tranzicioni nga socializmi ngadhėnjimtar nė komunizėm. Do tė jetė kriminale nėse Kryeministri, Qeveria dhe politika nuk do tė reflektojė dhe nuk do ta korrigjojė kėtė strategji, por do tė vijojnė me tė. Qė ti jepet fund falsitetit demokratik 1991-2012, duhet qė pronėn, qė Diktatura me akte nėnligjore e morri padrejtėsisht (neni 1 i ligjit 9235), shteti demokratik ka detyrim kushtetues tia kthejė me ligj. Diktatori i ka ruajtur nė Arkiva dokumentet e pronėsisė dhe e drejta e pronėsisė subjektit tė shpronėsuar, nuk i ėshtė mohuar as nė kohėn e Diktaturės (Vendimi Unifikues i Kolegjeve tė Bashkuara tė Gj. Lartė nr 24 dt. 13. 03.2002). Strategjia e Qeverisė e konstaton anarkinė e titujve tė pronėsisė, por e maskon shkakun e vėrtetė qė ėshtė neni 8 i ligjit 7501, qė e la trashėgim Ramiz Alia. Asnjėherė nuk ėshtė analizuar fakti se pėrse ėshtė shkelur afati 3 vjet qė pėrcaktoi neni 181 i Kushtetutės pėr tė rregulluar titujt e pronėsisė sipas parimit e blerė, e dhuruar e trashėguar. Nxitohet pėr kompensime, nė njė kohė kur nuk ėshtė bėrė ndarja se cilat janė pronat e shtetit dhe cilat janė pronat qė shteti i ka grabitur. Kanė kaluar 20 vjet dhe akoma nuk ka pėrfunduar procesi i kthimit dhe absurditeti shkon deri atu sa hartat do tė saktėsohen nė vitin 2020. Strategia e Qeverisė 2012-2020 pėr pronat ėshtė e njėjta me rekomandimet e dhėna prej Bankės Botėrore, qė e kanė orientuar problemin e pronės nė rrugė tė gabuar. Fatkeqėsisht kjo rrugė kriminale ėshtė financuar nga Banka Botėrore, FMN, USAID dhe ėshtė favorizuar nga heshtja e disa ambasadorėve dhe e disa institucioneve ndėrkombėtare. Avokatura e Shtetit e mashtron Kėshillin e Europės dhe raporton se edhe vendimet e Gjykatės sė Strasburgut janė ekzekutuar, kur ato nuk janė ekzekutuar. Qė zullumet e politikanėve me pronat tė ndalen, duhet qė personat e interesuar tė dėrgojnė nė Strasburg ankesat qoftė pėr kthime, pėr kompensime apo mos ekzekutime.