×

Rr. Ismail Qemali, Pallati 18, Kati 1, 1001, Tiranë, Shqipëri
“Shekulli Group”

Thirrja e fortë: T’u tregojmë vendin elitave të korruptuara të Ballkanit Perëndimor

Mali i Zi dhe Serbia janë në negociata për anëtarësim me Bashkimin Evropian. Në mars u vendos për fillimin e negociatave të anëtarësimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë. Bosnja ka bërë kërkesë për anëtarësim ndërsa Serbia bllokon çdo përparim në Kosovë. Kjo është njëra anë e procesit të pranimit. Po si qëndron puna lidhur me vlerat e shumë përbetuara si demokracia, sundimi i ligjit dhe zhvillimi i qëndrueshëm në praktikë?

Që nga viti 1989 ka “përparime” edhe pse të vonuara nga luftërat pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Me përjashtim të Kosovës gjashtë vende të Ballkanit Perëndimor gëzojnë lirinë e udhëtimit gjë që shumë e përdorin për të migruar në perëndim. Në zinxhirët e supermarketeve, shumë prej tyre në duart gjermane, ka kryesisht mallra të importuara dhe vështirë gjen  për të blerë produkte vendase. Projekte të mëdha korruptive ndërtimi si dhe ndërtimi i hidrocentraleve të vegjël, shpyllëzimi i pyjeve, grabitja e tokës dhe zhvillimi i pakontrolluar i turizmit i bëjnë dëm të madh natyrës unike. Arsimi dhe kujdesi shëndetësor mbeten të gjendje të ulët, papunësia është e lartë. Shumë prej qytetarëve të këtyre vendeve nuk mund të mbijetojnë pa paratë që u dërgojnë familjarët nga jashtë apo pa një sektor të lartë informal. Ka ardhur koha ta pranojmë se transformimi neo-liberal në Ballkan ka dështuar.

Pjesëmarrja e ulët zgjedhore në Serbi, Kroaci dhe Maqedoninë e Veriut shpreh mosbesim të thellë ndaj demokracisë. Demonstratat në Beograd e zbehën “shkëlqimin” e fitores së Presidentit Aleksandër Vuçiq në zgjedhje.

Maqedonia e Veriut po përballet pas një fushate të ndyrë zgjedhore me një formim gati të pamundur të qeverisë. Ish-shpresa, prokurorja speciale Katica Janeva u dënua për korrupsion. Ish-shefi i shërbimit sekret dhe kushëriri i ish-kryeministrit Gruevski, Sasho Mijalkov, “i forti i të fortëve” që dikur e kishin frikë të tërë dhe një nga sipërmarrësit më të pasur të vendit, ecin tani serbes nëpër Shkup. Kurse vetë Nikolla Gruevski shijon pasurinë e tij në mërgim në Budapest.

Bosnja është një vend i paqëverisshëm në të cilin elitat, të kryesuara nga kleptokratë si Milorad Dodik dhe Bakir Izetbegoviq, ndajnë burimet mes njëri-tjetrit. Shqipëria dhe Kosova janë në gjendje të përhershme krize. Kryeministri i zgjedhur kosovar Albin Kurti u rrëzua me ndihmën e një intrige amerikane, Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi po përballet me një akuzë për krime lufte në Hagë, gjë që Kryeministri shqiptar Edi Rama e quan sulm ndaj të gjithë shqiptarëve. Mali i Zi, ku do të zhvillohen zgjedhje në muajin shtator, është i përçarë nga një mosmarrëveshje absurde mbi ligjin për fenë midis Kishës Ortodokse ultrareaksionare ortodokse serbe dhe klikës së sundimtarit afatgjatë, Presidentit Millo Gjukanoviq.

Pse nuk çuditet askush që miliardat e BE-së, EBRD-së, Bankës Botërore, FMN-së dhe organizatave të tjera zhduken?

Në varësi të këndvështrimit në Ballkan janë zhvilluar pas vitit 1989 demokraci hibride, kleptokraci ose shtete mafioze. Studiuesi me origjinë serbe Branko Milanović shprehet në blogun e tij për “kleptokraci shumëpartiake”; politologu Jasmin Mujanović shprehet në librin e tij Hunger and Fury për “autoritarizëm elastik”; kurse  drejtuesi i Transparencës Ndërkombëtare në Bosnje, Srđan Blagovčanin, flet në një studim të fundit për “sundimin e karteleve”. Sipas mendimit të Vedran Džihić nga Instituti Austriak për Politikë Ndërkombëtare (OIIP) zgjedhjet në Serbi janë “gjoja demokraci në formë arti iluzionist”.

Fatkeqësisht situata në disa vende anëtare të BE-së nuk është më e mirë. Ato thjesht patën fat që u bënë më kohë anëtare të klubit, sikurse dëshmojnë shembuj nga Rumania dhe Bullgaria, Malta, Qiproja, Hungaria dhe Polonia. Sociologu hungarez Balint Magyar e quante Hungarinë që në vitin 2016 si “shtet mafioz post komunist” . Kriteret që përdor ai mund të përdoren edhe për gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor.

Vendimmarrësit e Brukselit dhe burokracinë e atjeshme nuk i shqetësojnë gjëra të tilla për shkak të përparësive të tjera. Dhe vërtet ka pak kuptim të kërkosh reforma “të bazuara në ligje dhe rregulla” në Ballkan, kur vetë shtetet e BE-së, përfshirë Gjermaninë, i shpërfillin rregullat, sapo u preken “interesat e tyre”. Aleancat partiake evropiane, sidomos EPP dhe PSE, luajnë një rol për t’u shqetësuar në raportet e krijuara me kleptokracitë në Ballkan. Etiketimi i partive të Ballkanit si konservatore, të krishtera, liberale, social-demokrate apo socialiste është thjesht mashtrim.

I ashtuquajtur proces i Berlinit, i cili filloi në vitin 2014 me shumë energji dhe qëllime të mira, është shndërruar në malin e famshëm që u mbars e polli një mi. Organizatën për shkëmbimin e të rinjve RYCO (Zyra Rajonale e Bashkëpunimit Rinor), rezultati pothuajse i vetëm konkret i këtij procesi, nuk duhet të nënvlerësohet. Ajo ia detyron ekzistencën e saj përfaqësuesve të përkushtuar të shoqërisë civile.

Projektet e synuara të infrastrukturës kanë mbetur në letër. Kina po ndërton autostrada, hekurudha dhe ura, ndonjëherë madje edhe me financimin e BE-së, dhe po i josh vendet e Ballkanit në një kurth borxhesh. Qëndrueshmëria e këtyre projekteve është çështje tjetër. Gjithësesi ato janë ideale për të “tjetërsuar” miliona para.

Një zhvillimi i qëndrueshëm në përshtaje me ndryshimin e klimës dhe biodiversitetin e kërcënuar nuk duket se është në interes të elitave të Ballkanit ose të partnerëve të tyre evropianë. Rreziku është i madh që presioni për një “rikuperim ekonomik” të shpejtë pas Coronës do t’i shndërrojë në butafori mashtruese përpjekjet për një zhvillim dhe ndryshim që u shërben njerëzve dhe natyrës.

BE-ja duhet ta rishikojë urgjentisht në mënyrë themelore politikën e saj për Ballkanin. Një “metodologji” e re nuk ka më dobi. BE-ja duhet t’u tregojë vendin elitave të korruptuara në politikë dhe në biznes duhet të kundërshtohen. Dhe t‘i nxjerrë edhe personalisht përpara përgjegjësisë. Kjo është e mundur vetëm në bashkëpunim me shoqërinë civile të dobët, por të shumëllojshme dhe të gjallë. Për sa kohë të rinjtë do të kenë mundësi të zgjedhin vetëm mes përshtatjes ose emigrimit, nuk do të jetë e mundur të ndalohet eksodi i njerëzve të arsimuar. Brukseli, Berlini dhe Parisi duhet të tregohen më në fund të guximshëm dhe të flasin hapur me elitat e Ballkanit. Por kjo nënkupton gjithashtu edhe pranin e deficiteve vetiake dhe luftimin e tyre. Një “le të vazhdojmë kështu si deri tani” do të jete me pasoja fatale.

Gudrun Steinacker ka punuar mes viteve 1976 dhe 2016 për trembëdhjetë vjet në Ballkan, së fundmi si ambasadore e Gjermanisë në Maqedoninë e Veriut (dikur FYROM) dhe në Malin e Zi.

Për t’u bërë pjesë e grupit të "Shekulli"
mjafton të klikoni: Join our FB Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.

KOMUNITETI SHEKULLI ONLINE: https://www.facebook.com/groups/1381242728701899/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

I thanë se motra vdiq nga koronavirusi, shqiptari zbulon të vërtetën shokuese pas autopsisë

I thanë se motra vdiq nga koronavirusi, shqiptari zbulon të vërtetën shokuese pas autopsisë

Publikuar më 23.09.2020
Më 9 shtator, Ragip Kajtazi nga fshati Syriganë në Komunën e...

Më 9 shtator, Ragip Kajtazi nga fshati Syriganë në Komunën e Istogut, mori lajmin se motra e tij vdiq në Klinikën Intensive të Qendrës Klinike Universitare të Kosovës, ku edhe ishte e hospitalizuar si paciente me COVID-19, sëmundjen që e shkakton koronavirusi. Megjithatë, ai filloi të dyshojë se motra e tij 71-vjeçare kishte vdekur nga […]

Lexo më shumë

Arratisen dy persona me Covid, alarmohet spitali

Arratisen dy persona me Covid, alarmohet spitali

Publikuar më 23.09.2020
Dy persona të infektuar me Covid-19 janë arratisur nga spita...

Dy persona të infektuar me Covid-19 janë arratisur nga spitali në Greqi, pasditen e së martës, 22 shtator 2020. Mediat vendase, bëjnë me dije se pacientët janë arratisur nga spitali “Sotiria”. Po ashtu mësohet se të dy këta persona ishin të huaj, një nga Pakistani dhe tjetri nga Bangladeshi, të cilët arritën të largohen nga […]

Lexo më shumë

E fundit/ Alarm për bombë në kullën Eiffel, evakuohen njerëzit

E fundit/ Alarm për bombë në kullën Eiffel, evakuohen njerëzit

Publikuar më 23.09.2020
Një alarm për bombë në një nga objektet simbolike të Francës...

Një alarm për bombë në një nga objektet simbolike të Francës, kullën Eiffel, ka krijuar një situatë tmerri për turistët që ndodhen në pritje për të vizituar objektin. Policia ka evakuuar të gjithë personat aty pranë. Policia e zonës mori një telefonatë anonime, në të cilën thuhej se një sulm me bombë do të kryhej […]

Lexo më shumë

Lukashenko betohet në fshehtësi si Presidenti i Bjellorusisë!

Lukashenko betohet në fshehtësi si Presidenti i Bjellorusisë!

Publikuar më 23.09.2020
Sot, Alexander Lukashenko u betua për mandatin e ri të Presi...

Sot, Alexander Lukashenko u betua për mandatin e ri të Presidentit të Bjellorusisë, në një inaugurim të papritur dhe pa njoftim paraprak, njoftoi agjencia Beta, së cilës i referohet Tanjug. Agjencia Bjelloruse deklaron se disa qindra të ftuar ishin në ceremoninë në Pallatin e Pavarësisë në Minsk. Ceremonia, e cila zakonisht lajmërohet paraprakisht si një […]

Lexo më shumë

Presidenti i Këshilit Europian preket nga COVID-19, shtyhet takimi i liderëve të BE

Presidenti i Këshilit Europian preket nga COVID-19, shtyhet takimi i liderëve të BE

Publikuar më 23.09.2020
Presidenti i Këshillit Europian, Charles Michel u detyrua të...

Presidenti i Këshillit Europian, Charles Michel u detyrua të shtynte një samit të udhëheqësve të BE-së, të njten dhe të premten (24-25 Tetor) deri në javën tjetër, pasi është në karantinë si pasojë e virusit. Michels u infektua nga kontaktit me një roje sigurie, tha zëdhënësi i tij. Kjo është politikisht e përshtatshme për dy […]

Lexo më shumë

Shtyhet për herë të parë takimi i Këshillit Europian, rezulton me koronavirus presidenti

Shtyhet për herë të parë takimi i Këshillit Europian, rezulton me koronavirus presidenti

Publikuar më 22.09.2020
Është shtyrë takim i Këshillit Europian që pritet të mbahej ...

Është shtyrë takim i Këshillit Europian që pritet të mbahej në datat 24-25 shtator, si pasojë e Covid-19. Mësohet se presidenti i KE-së, Charles Michel ka rezultuar i infektuar.  Presidenti i Këshillit Europian mësoi sot se një nga oficerët e tij të sigurisë, me të cilin ishte në kontakt të ngushtë në fillim të javës […]

Lexo më shumë

Parlamenti Europian hap qendrën për testimet e eurodeputetëve

Parlamenti Europian hap qendrën për testimet e eurodeputetëve

Publikuar më 22.09.2020
Parlamenti Evropian planifikon të hapë një strukturë testimi...

Parlamenti Evropian planifikon të hapë një strukturë testimi të koronavirusit për deputetët dhe stafin, me rezultatet e provave të disponueshme brenda një dite. Komisioni i Buxhetit i Parlamentit sot publikoi planin, duke votuar pro me një diferencë prej 39 votash, një kundër dhe një abstenim. Presidenti i Parlamentit Europian, David Sassoli kishte kërkuar që të […]

Lexo më shumë

Tragjedia/ Vdes foshnja 7 muajshe pasi gëlltiti një lodër

Tragjedia/ Vdes foshnja 7 muajshe pasi gëlltiti një lodër

Publikuar më 22.09.2020
Një vajzë shtatë muajshe vdiq të hënën në mbrëmje, e mbytur ...

Një vajzë shtatë muajshe vdiq të hënën në mbrëmje, e mbytur në qytetin e Palazzolo, në zonën e Brescia. Vajza e vogël mund të ketë gëlltitur një pjesë të një lodre ose tullumbace të shfryrë dhe nuk mundi të merrte më frymë. Kjo ndodhi ndërsa ajo po luante në shtëpi para prindërve të saj. E […]

Lexo më shumë