×

Rr. Ismail Qemali, Pallati 18, Kati 1, 1001, Tiranë, Shqipëri
“Shekulli Group”

Tena Prelec: Qytetarët duhet të jenë të gatshëm të dalin në rrugë

Tena Prelec nga London School of Economics flet për gazetën “Shekulli”. Prelec tregon rrugët që duhet të ndjekë Shqipëria për të dalë nga kriza. Në të njëjtën kohë ajo ndalet edhe tek problemi i ndikimit të personave me pushtet, të cilët klasifikohen si oligarkë

Erjon Dervishi

Protestat e fundit politike në vend janë shoqëruar me reagime nga ana e institucioneve ndërkombëtare në vend. Bashkimi Evropian është shprehur kundër dhunës së përdorur nga ana e protestueseve të opozitës në vend. Një reagim të fortë ka dhënë kryetari i Grupi Parlamentar të CDU/CSU në Bundestagun Gjerman, Johann Wadephul, i cili në një intervistë për gazetën “Shekulli”, theksoi se Shqipëria gjendet në një krizë të vërtetë politike. Për të menaxhuar situatën e krijuar janë sjellë shumë raporte dhe analiza. Për Tena Prelec, studiuese e njohur pranë Universitetit të Britanisë së Madhe, London School of Economics, protestat në Shqipëri janë të një karakteri të veçantë. Ato zhvillohen në një kohë kur në Shqipëri dhe në disa vende të rajonit të Ballkanit Perëndimor, janë fuqizuar shumë oligarkët. Tena Prelec bën apel që qytetarët të dalin në rrugë pasi apatia nuk është më një opsion. Kërkesa themelore e protestuesve ka të bëjë me reformën në drejtësi dhe situatën e krijuar nga mungesa e zgjedhjeve të lira dhe të barabarta. Por këto protesta të dhunshme japin edhe një sinjal pranë kancelarive perëndimore. Tena Prelec shprehet skeptike në lidhje me hapjen e negociatave më Shqipërinë. Sipas saj Bashkimi Evropian duhet ta kthejë vëmendjen nga Shqipëria dhe të analizojë më thellë situatën e krijuar atje.

Cilat janë çështjet kryesore problematike për vendet e Ballkanit Perëndimor?

Çështja kryesore me të cilën ballafaqohen të gjitha vendet në rajon është se si të shmangen oligarkitë. Në mënyrë të veçantë, oligarkitë ku loja kryesore ekonomike luhet nga ata që kontrollojnë pjesë të mëdha të ekonomisë dhe loja në qytet është mënyra më e mirë për të vjedhur nga shteti. Shumica e vendeve në rajon e kanë tronditur keq këtë rrugë gjatë dekadës së kaluar. Cila është ajo që më së miri e ndalon një zmbrapsje totale të oligarkut në rajon? Unë do të thosha se një sektor i pavarur dhe i gjallë i medias është vendimtar. Krahas reformave të guximshme gjyqësore, diçka që Shqipëria është e angazhuar në këtë moment. Bashkimi Evropian mund të bëjë shumë më tepër në këtë front: studimi ynë i kohëve të fundit i BiEPAG mbi sundimin e ligjit në Ballkanin Perëndimor jep udhëzime të detajuara për forcimin e fuqisë së kushtëzimit të Bashkimit Evropian. Së fundi, qytetarët duhet të jenë të gatshëm të dalin në rrugë, kur bëhet e qartë se udhëheqësit e tyre politikë po veprojnë në interes të pakë personave të fuqishëm dhe jo të shumë njerëzve. Apatia nuk është një opsion!

A mendoni se Bashkimi Evropian është i gatshëm ta bëjë procesin e zgjerimit një realitet për Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut?

Bashkimi Evropian ka disa probleme të mëdha për të cilat duhet të mendojë. Në veçanti, Brexit, kërcënimi i populizmit përpara zgjedhjeve të Parlamentit Evropian dhe nevoja për të reformuar veten. Megjithatë, është shumë e vetëdijshme se nuk mund të lejojë që ëndrra e anëtarësimit në Bashkimin Evropian të vdes për vendet e Ballkanit Perëndimor. BE-ja akoma është e përndjekur nga luftërat në rajon gjatë viteve 1990 dhe ka frikë se do të kthehet në gjakderdhje me hapjen e derës. Jean-Claude Juncker, Presidenti i Komisionit Evropian, ka thënë kohët e fundit kur paralajmëruam se: “Jo shumë kohë më parë, rajoni pati një luftë të ashpër, nëse heqim perspektivën e pranimit të Ballkanit Perëndimor, kjo mund të përsëritet”. Gjithashtu Bashkimi Evropian nuk dëshiron që rajoni të kthehet me Rusinë apo edhe me Kinën. Të dy këto fuqi nuk ishin aktorë të vërtetë në skenën botërore në vitet 1990, por ato janë sot. Pra, është shumë në interesin e Bashkimit Evropian për t’i sjellë vendet e Ballkanit Perëndimor më afër. Dhe e pamë këtë veprim më parë këtë vit, kur Kryeministri i Greqisë Tsipras erdhi nën një presion të madh nga Bashkimi Evropian për të zgjidhur çështjen e emrit të Maqedonisë dhe kështu të shpëtohej nga një bllok i madh pengues për anëtarësimin e vendit në BE dhe NATO. Megjithatë, qëndrimi i vakët ndaj zgjerimit të Bashkimit Evropian të dy anëtarëve të vjetër të BE-së – Franca dhe Holanda – është një pengesë e madhe në perspektivën e BE-së të Ballkanit. Si Maqedonia Veriore dhe Shqipëria meritojnë hapjen e negociatave, por është shumë e dyshimtë nëse do të ndodhë këtë vit.

Protestat masive

Protestat që po ndodhin në disa vende në Ballkan kanë disa ngjashmëri, por gjithashtu disa dallime. Rasti shqiptar është disi specifik, pasi në të vërtetë ka të bëjë kryesisht me një betejë politike të partive opozitare kundër qeverisë. Por në rastet e Banja Lukës, Beogradit dhe Podgoricës, ne mund të shohim qartë një numër të ngjashmërive në lojë, të cilat shkojnë shumë më larg se opozita ndaj një partie të caktuar politike. Në Bosnje, shkaktari ishte i pagjetur për vrasjen e të riut David Dragiçeviç. Në Beograd, ishte rrahja e një politikani opozitar. Në Podgoricë, korrupsion i plotë politik, i kapur në video. Këto raste kanë sjellë në sipërfaqe çështje themelore që janë të njohura për popullsinë, por janë të ekspozuara dhe diskutohen rrallë në publik. Pa dyshim, protestuesit në rrugë vijnë nga një sërë sfondesh dhe jo të gjitha ndajnë të njëjtat ide politike. Megjithatë, kërkesa themelore është ajo e drejtësisë. Ata janë të ngopur që jetojnë në një shtet privat që mbron vetëm disa qytetarë dhe jo të tjerët; ata janë thellësisht të pakënaqur me hapësirën e zvogëlimit të mediave të pavarura dhe shoqërisë civile; dhe, në fund të fundit, ata po bëjnë thirrje për një shoqëri më të mirë dhe më transparente, të bazuar në sundimin e ligjit. Këto janë të gjitha kërkesat që pasqyrojnë vlerat evropiane dhe mendoj se udhëheqësit evropianë dhe perëndimorë duhet t’i dëgjojnë me vëmendje mesazhet që ato përcjellin.

Sipas jush, mund të zgjidhet mosmarrëveshja Serbi-Kosovë me një shkëmbim territori?

Një ndërrim territori ndërmjet Serbisë dhe Kosovës mund të vendosë një precedent të rrezikshëm për Ballkanin dhe më gjerë. Megjithatë, njohja serbe e Kosovës është një hap i rëndësishëm drejt normalizimit të marrëdhënieve midis dy vendeve, dhe për të ndodhur, Vuçiç duhet të paraqitet me një lloj koncesioni për të marrë në shtëpi. SHBA kanë ndryshuar pozicionin e tyre gjatë vitit të kaluar, nga një Kosovë multietnike, unitare, drejt mbështetjes së “çdo zgjidhjeje të palëve me të cilat bien dakord”. Megjithëse samiti i fundit i Berlinit dukej se kishte vrarë idenë e shkëmbimit të territorit, mendoj se megjithatë është ende në tryezë.

SHBA-ja dhe Rusia

Ballkani nuk ka qenë në radarin amerikan për një kohë të gjatë, edhe pse kjo ka ndryshuar disi në vitet e fundit. Çështja me mënyrën se si disa analistë amerikanë e shohin rajonin e Ballkanit Perëndimor është se shpesh e interpretojnë atë nëpërmjet një lente gjeopolitike, duke i kushtuar vëmendje Ballkanit vetëm për aq sa rajoni paraqet një bazë konflikti me fuqitë e jashtme, si Rusia dhe (kohët e fundit) Kina. Megjithatë, unë kam vizituar kohët e fundit Uashington DC dhe u impresionua pozitivisht për të gjetur se specifikat e rajonit njihen. Në të njëjtën kohë, unë u impresionova negativisht për të parë përpjekjet për të diskredituar vlefshmërinë e zërave të protestuesve në rajon. Rusia është e kënaqur me mbajtjen e paqëndrueshmërisë në rajon: kjo për shkak se status quo-ja i përshtatet mirë. Kremlini me siguri nuk është i lumtur për zgjerimin e mëtejshëm të NATO-s dhe BE-së në rajon. Aktorët lokalë e përforcojnë mesazhin e Rusisë, ose sepse është në interesin e tyre politik (Vuçiç në Serbi – përmes tabloidit të kontrolluar nga qeveria – dhe Gjukanoviç në Mal të Zi, për t’u paraqitur si e vetmja mundësi për integrimin euroatlantik të vendit të tyre) ose për shkak se është në interesin e tyre ekonomik. Në përgjithësi, mënyra se si veprojnë rusët në Ballkan është përmes rrjeteve klienteliste, veçanërisht nëpërmjet marrëveshjeve në sektorin e energjisë. Për të punuar në forcimin e sundimit të ligjit në Ballkan është automatikisht për të frenuar ndikimin e Rusisë dhe aktorëve të tjerë të huaj në një periudhë afatgjatë.

Biografia

Tena Prelec dhe studimi për drejtësinë

Tena Prelec është studiuese pranë Universitetit Sussex, Shkollën e Drejtësisë, Politikën dhe Sociologjinë, si dhe një kërkuese shkencore pranë LSE-së, London School of Economics, për Kërkime mbi Evropën Juglindore, në Institutin Evropian, pranë LSE-së. Fusha e saj kryesore e ekspertizës ka të bëjë me politikën dhe ekonominë politike të vendeve të Evropës Juglindore, me veprat e fundit duke shikuar ndikimin e investimeve të jashtme jo-transparente, lidhjet midis tranzicionit ekonomik dhe pabarazisë dhe një projekti kërkimi me çmime për ndryshimin e pikëpamjeve politike të diasporës serbe. Ka magjistraturë nga Universiteti i Londrës (Studimet e Evropës Qendrore dhe Juglindore), Birkbeck – Universiteti i Londrës (Master i Ligjeve QLD) dhe Universiteti i Sussex (Metodat e Studimeve Sociale) dhe aktualisht është përfituesja e një bursë të plotë nga Këshilli i Kërkimeve Ekonomike dhe Shoqërore të Mbretërisë së Bashkuar për kërkimin e saj për gradën PHD, doktorë shkencash. Shkrimet dhe komentet e saj janë shfaqur në mediat dhe revistat shumta ndërkombëtare, përfshirë New York Times, Financial Times, Al Jazeera dhe Foreign Policy.

Tena Prelec ka vepruar si një eksperte dhe këshilltare për një numër institucionesh ndërkombëtare, përfshirë Freedom House, Këshillin Britanik, Parlamentin e Mbretërisë së Bashkuar (Dhomën e Përbashkët dhe Dhomën e Lordëve) dhe Parlamentin Skocez. Tena Prelec është për më tepër një anëtare e Grupit Këshillues të Politikave të Ballkanit në Evropë (BiEPAG), i mbështetur nga Fondi Evropian për Ballkanin. Prelec ka filluar angazhimin e saj në procesin e bërjes së politikave evropiane herët në karrierën e saj, si anëtar i Bordit të Drejtorëve të Forumit Evropian të Studentëve (AEGEE). Ajo flet rrjedhshëm italisht, kroatisht, anglisht dhe rusisht. Pjesë e fundit e studimit të saj ka të bëjë me nivelin e drejtësisë në vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshi edhe Shqipërinë, në të cilën shikohen edhe pengesa nga ndërhyrja e politikës. Për këtë botim Tena Prelec ka bashkëpunuar më disa studiues të tjerë dhe është përpjekur që të marrë në analizë vendet kryesore të Ballkanit Perëndimor.

 

 

Për t’u bërë pjesë e grupit të "Shekulli"
mjafton të klikoni: Join our FB Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.

KOMUNITETI SHEKULLI ONLINE: https://www.facebook.com/groups/1381242728701899/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

gif

Ceremonia e Ramës për Florian Markun, mesazhi për administratën: Të gjithë do të jeni prezent te trotuari

Ceremonia e Ramës për Florian Markun, mesazhi për administratën: Të gjithë do të jeni prezent te trotuari

Publikuar më 27.08.2022
Kryeministri Edi Rama ka njoftuar se sot në Bulevardin “Dësh...

Kryeministri Edi Rama ka njoftuar se sot në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” do të zhvillohet një ceremoni nderimi për kampionin e boksit Florian Marku. Ky i fundit, dy ditë më parë u ndesh në “Air Albania” dhe fitoi, duke mbetur i pamposhtur në kategorinë e tij prej 13 ndeshjesh. “Nesër, 27 gusht ora 11:00, nderojmë […]

Lexo më shumë

Lajçak e Escobar negociuan me të deri pas mesnate, Vuçiç: Arritëm një kompromis të vogël

Lajçak e Escobar negociuan me të deri pas mesnate, Vuçiç: Arritëm një kompromis të vogël

Publikuar më 26.08.2022
Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq ka njoftuar se pjesën ...

Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq ka njoftuar se pjesën e dytë të takimeve me emisarët  Gabriel Esobar dhe Miroslav Lajcak, me praninë e Ambasadorit Hill e Kreut të Delegacionit të BE’së në Serbi Emanuele Giaufret, që u zhvilluan të enjten e ka përfunduar, të premten, 15 minuta pas mesnate. Si zakonisht, ai s’ka mundur t’i shmang […]

Lexo më shumë

Albin Kurti: S’pranoj shtyrje tjetër për targat, Policia dhe KFOR-i i japin fund nëse rëndohet situata

Albin Kurti: S’pranoj shtyrje tjetër për targat, Policia dhe KFOR-i i japin fund nëse rëndohet situata

Publikuar më 25.08.2022
Pasi serbët kishin vendosur barrikada dhe kishin bllokuar rr...

Pasi serbët kishin vendosur barrikada dhe kishin bllokuar rrugët në veri të Republikës së Kosovës në shenjë kundërshtimi të vendimit të Qeverisë së Kosovës për masa të reciprocitetit për targa dhe dokumente të hyrje-daljeve, ambasadori amerikan Jeff Hovenier kishte zbritur me urgjencë nga rezidenca e tij për në qeverinë e Kosovës bashkë me kërkesën për […]

Lexo më shumë

Rama sulmon kritikat për ‘pengmarrjen’ e Luiza Gegës: Mexhelisi mediatik është kthyer në çmendinë

Rama sulmon kritikat për ‘pengmarrjen’ e Luiza Gegës: Mexhelisi mediatik është kthyer në çmendinë

Publikuar më 25.08.2022
Kryeministri Edi Rama ka bërë një koment të gjatë, duke iu p...

Kryeministri Edi Rama ka bërë një koment të gjatë, duke iu përgjigjur të gjithë kritikëve për kampionen shqiptare të Europës, Luiza Gega. Në një postim në Facebook, Rama shprehet se  “mexhelisi politik e mediatik shqiptar është kthyer në një “çmendinë”, që përditë çmend dynjanë!”. Kryeministri ka renditur sipas tij faktet që sot sportistet po mbështeten. “Sot unë dua […]

Lexo më shumë

Ceremonia e pritjes në nder të Luiza Gegës, Rama i puth duart, Evis Kushi në vendin e parë

Ceremonia e pritjes në nder të Luiza Gegës, Rama i puth duart, Evis Kushi në vendin e parë

Publikuar më 23.08.2022
Në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” përpara Kryeministrisë në...

Në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” përpara Kryeministrisë në kryeqytet po mbahet ceremonia për nder të Luiza Gegës, e cila u shpall kampione e Europës në atletikë në garën 3000 m me pengesa në Gjermani. Por si gjithnjë janë politikanët ata që shfrytëzojnë rastin për të rrëmbyer protagonizmin në spektakël. Kryeministri Rama i puthi duart kampiones, […]

Lexo më shumë

Në Samitin e NATO-s hahet sallatë ruse

Në Samitin e NATO-s hahet sallatë ruse

Publikuar më 30.06.2022
Teksa liderët e NATO-s janë mbledhur në Madrid për një samit...

Teksa liderët e NATO-s janë mbledhur në Madrid për një samit nën hijen e pushtimit rus të Ukrainës, në qendër të vëmendjes ka rënë një ushqim interesant që gjendet në bare dhe restorante në të gjithë Spanjën: sallata ruse. Zyrtarët dhe gazetarët ndërkombëtarë mbetën të habitur kur panë sallatën – një kombinim i patateve, majonezës dhe […]

Lexo më shumë

‘Turizmi i luftës’, Elisa Spiropali ndërroi tre kostume gjatë disa orëve në Kiev (FOTOT)

‘Turizmi i luftës’, Elisa Spiropali ndërroi tre kostume gjatë disa orëve në Kiev (FOTOT)

Publikuar më 16.06.2022
Elisa Spiropali shënoi dje një rekord historik, ndërsa shoqë...

Elisa Spiropali shënoi dje një rekord historik, ndërsa shoqëronte kryeministrin Rama, gjatë vizitës disaorëshe në Kiev, kur ndërroi disa kostume. Në fillim ministrja u shfaq me një kostum të gri në të cilin kishte vendosur edhe një fjongo me ngjyrat e flamurit të Ukrainës, në shenjë sensibilizimi. Më pas ajo u shfaq me një blu […]

Lexo më shumë

Analiza e ‘The Economist’: Pse Erdogani po bllokon rrugën e Finlandës dhe Suedisë për në NATO

Analiza e ‘The Economist’: Pse Erdogani po bllokon rrugën e Finlandës dhe Suedisë për në NATO

Publikuar më 31.05.2022
The Economist Lufta në Ukrainë sfidoi mençurinë konvencional...

The Economist Lufta në Ukrainë sfidoi mençurinë konvencionale për rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla, konkurrencën e fuqive të mëdha dhe sigurinë euroatlantike. Zhvillimet më të fundit gjithashtu gjallëruan NATO-n, ndoshta aleanca më e madhe ushtarake në histori. Turqia ka qenë një aleat i domosdoshëm i NATO-s për 70 vite. Vendi ynë u bashkua me […]

Lexo më shumë