Të pavdekshmit e historisë shqiptare! (FOTO)

Publikuar më 04. 11. 2017 nga Jola Alimemaj

Nga Brunilda Gorovelli

Disa emra të rëndësishëm që janë shuar, por qëdo mbahen mend gjatë nga publik. Roland Trebicka, Vaçe Zela, Liza Laska etj disa nga emrat e mëdhenj të kinematografisë shqiptare

Jeta është një rrugëtim sa i gjatë dhe i shkurtër për çdo njeri që është pjesë e kësaj bote. Dikush ikën duke lënë gjurmë të mëdha në vendin ku jeton, e dikush ikën si një njeri i thjeshtë e i zakonshëm. Ne jemi ndalur në këtë rubrikë duke ju sjellë në vëmendje disa nga emrat e rëndësishëm të filmit, muzikës dhe artit shqiptar, të cilët sot nuk jetojnë më, por që të gjithë ndjekin ende veprat që ato lanë pas.

Roland Trebicka

Roland Trebicka lindi në Korçë në vitin 1947, ku kreu shkollën e mesme të përgjithshme “Raqi Qirinxhi”. Kur ishte i ri punoi si aktor në Estradën profesioniste te SHQUP (Shtëpia Qendrore e Ushtrisë Popullore) ose shkurt “Estrada e Ushtarit”. Kulmin e suksesit në publik e arriti me rolin e Jovan Bregut në komedinë Pallati 176. Mjeshtria e tij në këtë rol ndikoi fort që komedia të thyejë të gjitha rekordet e mëparshme të shikueshmërisë. Edhe sot, me 500 shfaqje në shtatë vjet, me dhjetra transmetime TV dhe dhjetra mijë kopje videokasetash të shitura, “Jovan Bregu” është figura më popullore e skenës shqiptare, batutat e të cilit prej kohësh janë bërë pjesë e folklorit dhe zhargonit të sotëm. Karriera e Roland Trebickës si aktor fillon me rolin e Kostës, në filmin “Debatik”, më 1961. Ishte kjo përvojë që shënoi kursin që do të merrte më vonë jeta e djaloshit korçar. Ka luajtur edhe në disa filma, ndër të cilët vlen të përmenden Ëndërr për një karrige (Vaska) dhe Koncert në vitin 1936 (Nasi). Në vitin 2011 u sëmur rëndë nga një sëmundje në mushkëri që e detyroi të rrijë larg skenës rreth dy vjet.  Është nderuar me titullin Artist i merituar dhe Qytetar nderi i Korçës. Vdiq nga kanceri në mushkëri më 6 mars 2013.

Fatos Sela

Fatos Sela ka kryer studimet e larta në Akademinë e Arteve Tiranë ku u diplomua si aktor. Karrierën e ka nisur si regjisor në RTV Shqipëtar (1972-1975). Nga viti 1975-1995 punoi si aktor e regjisor në teatrin Bylis të Fierit. Ndër rolet më të spikatura të kësaj periudhe janë: “Dy krisma ne Paris”, “Zoti godet me puter”, “Kush e vrau Kastijin”, “Shtrigat e Salemit”, “Një letër e humbur”. Emërohet aktor i Teatrit Kombëtar në vitin 1995. Nder interpretimet e kësaj periudhe veçojmë rolet: “Armiku i Popullit”, “Xhaxha Vanja”, “Portreti i Dorian Greit”, “Pulëbardha”, “Streha e të harruarve”, “Tiranosauri”, “Pamje nga ura”, “Magjia e madhe”, “Franku i V” etj.

Liza Laska

Aktorja Liza Laska (1926-2014) lindi në qytetin e Vlorës. Qysh në rini u dallua për talentin e saj dhe në vitin 1946 filloi punë në Teatrin Popullor në Tiranë. Më pas shkoi në Korçë, ku ishte aktore themeluese e teatrit profesionist të këtij qyteti, duke luajtur role kryesore, deri më vitin 1962. Nga ky vit ajo u bë një nga aktoret e para, që formuan trupën e Teatrit Profesionist të Vlorës. Punoi aty deri sa doli në pension, duke qenë aktore e parë, edhe duke mbajtur peshën më të madhe të roleve femra, me mbi 60 role të tilla. Ka luajtur mbi 22 role në filma shqiptarë dhe mbi 100 role në teatër. Ka spikatur posaçërisht në rolet e nënave epike, që vuajnë dhe pësojnë halle e humbje të mëdha tragjike për bijtë e tyre të rënë për liri, po kështu, gra të vuajtura e fatkeqe, që durojnë me stoicizëm pasojat e një jete nën dhunë apo me liri të kufizuar: gra të emancipuara apo nëna e gjyshe të dashura. Krahas roleve në teatër, Laska ka interpretuar edhe 13 role të ndryshme në kinematografi si; nëna te “Shtigje lufte” (1974), Mara te “Dimri i fundit” (1976), me të cilin ka fituar “Medaljonin e Festivalit”, pastruesja te “Lulëkuqe mbi mur” (1976), nëna e Belulit te “Guna mbi tela” (1977 etj.

 

Ibrahim Madhi

Violinisti i njohur, Ibrahim Madhi (1945-2014) ndërroi jetë në moshën 69-vjeçare pas një sëmundjeje të rëndë. Ai ka ushtruar edhe profesionin e profesorit në Universitetin e Arteve në Tiranë. Ka qenë ish-drejtues i Universitetit të Arteve. Profesor Ibrahim Madhi gjatë studimeve u bë pjesë e institucioneve artistike më të rëndësishme të vendit si: Orkestra e Radio Televizionit Shqiptar, Teatrit të Operës dhe Baletit, Ansamblit Shtetëror të Këngëve dhe Valleve. Profesor Ibrahim Madhi është nderuar në vite me çmime të veçanta, si dhe i janë akorduar çmimet: Artist i Merituar (1976) dhe Artist i Popullit (1990).

 

Laver Bariu

Laver Bariu (1929-2014) lindi në Përmet. Në moshën 10-vjeçare ushtronte në shtëpinë e tij llahutën e të atit, Bariut, dhe luante edhe në shumë vegla popullore, ndër to edhe në fyejt metalikë që prodhoheshin dhe shiteshin në dyqanet e Korçës, aty ku ishte zhvendosur për të jetuar me familjen. ëveçse ishte një mjeshtër i pakontestuar i klarinetës, Lavër Bariu kishte edhe hobi astronominë dhe parapsikologjinë. Ai gjithashtu ka kontribuar në krijimin e disa këngëve të reja të estradës shqiptare, përfshi edhe këngët më të fundit të këngëtares shkupjane Tuna. Ai tregoi që i vogël një dhunti natyrale për t’u marrë me veglat muzikore të thjeshta të cilat i sajonte vetë nga degët e pemëve apo edhe nga kallami i grurit etj.

Skënder Sallaku

Skënder Sallaku (25 janar 1935- 11 shkurt 2014) lindi në Tiranë. Fillimisht u angazhua në artin e Cirkut me lëvizjen amatore pranë Pallatit të Kulturës “Ali Kelmendi”. Në vitet 1954- 1955 aktivizohet me grupin e Estradës së Kufirit si aktor. Në shtator të vitit 1957, hyn si aktor në Estradën e Shtetit ku aktivizohet deri në fund të vitit 1990, kohë kur del në pension. Gjatë karrierës së tij Skënder Sallaku ka meritën e të qenit klouni i parë, i Cirkut tonë dhe të çeljes së një rruge të bukur e të dashur për publikun. Ka interpretuar si pantomimist te: “Karrigia”, “I vdekuri”, “Busti”, Boksi”, “Kuzhinieri”, “Pjatat”, “Bojaxhiu”, “Pija”, “Ariu”, “Valixhja”, “Kovat” etj. Në rolin e klounit ai është aktivizuar edhe në tablo të ndryshme akrobatike, në numra zhonglimi, numra me kafshë, kombinime biçikletash etj. Ka kryer një kualifikim një vjeçar në Kinë, pranë Cirkut të Pekinit. Në grupin akrobatik punoi deri në vitin 1972, kur Cirku i Tiranës u shkëput nga Estrada e Shtetit. Si aktor mbahet mend në rolet: “Oreksi i madh”, “Revolja e humbur” , “Gjuetia e fundit”, “Cirku në fshat”, “Kur hiqen maskat”, “Estrada në ekran”. Në vitet 1959-1960, ai ka dalë kampion kombëtar në mundje. Është vlerësuar me tituj “Artist i Merituar”, “Artist i Popullit” dhe “Mirënjohja e Qytetit të Tiranës”.

Vaçe Zela

Këngëtarja Vaçe Zela (1939-2014 Bazel) u lind në Lushnjë. Ajo do të bëhej shumë shpejt artiste e njohur nga të gjithë. Për kohën kur ajo ngriti në këmbë një karrierë të shkëlqyer, kjo do të thoshte që Vaçe Zela të meritonte titullin “Artiste e Popullit”. Shumë e re Vaçe Zela prezantohet në festivalet e këngës së lehtë në Radio dhe më vonë në Radio-Televizion, që prej organizimit të parë të tyre në vitin 1962 dhe deri në vitin 1981, kur u largua nga skena si fituese e çmimit të parë. Studioi për Art Dramatik, por iu kushtua këngës së lehtë dhe këngës së përpunuar popullore. Ka marrë pjesë në 26 festivale kombëtare, ku ka fituar 10 herë vendin e parë. Vaçe Zela ka një kontribut të rëndësishëm edhe në muzikën e filmit. Zërin e saj dëgjon në filmat “Në shtëpinë tonë”. Në vitin 2008, me rastin e 69-vjetorit të lindjes, Presidenti i Republikës Bamir Topi i akordoi titullin “Nderi i Kombit”.

Bujar Lako

Është ndarë nga jeta aktori i mirënjohur i Kinematografisë shqiptare e teatrit, Bujar Lako në moshën 68-vjeçare. Mësohet se shkak i vdekjes së tij është bërë një atak kardiak që ai ka pësuar mëngjesin e sotëm në banesën e tij në Tiranë. Bujar Lako lindi në Tiranë më vitin 1948. Karrierën si aktor e fillon në Teatrin Kombëtar pas mbarimit të studimeve në Institutin e Lartë të Arteve në Tiranë, më 1973. Shumë shpejt bëhet i njohur nëpërmjet filmave “Në fillim të verës” i G. Erebarës dhe “Perballimi” i V. Gjikës. Pas kësaj ai realizon një sere figurash në rreth tridhjetë filma midis të cilëve mund të përmendim: “Gjeneral gramafoni” V. Gjika, “Udha e shkronjave” V. Prifti, “Ballë per ballë” K. Çashku, P. Milkani, “Kthimi i ushtrisë së vdekur” dhe “Gurët e shtëpisë sime” Dh. Anagnosti, “Amiko” Cizia Zyke, produksion francez.