“Po” me kushte Shqipërisë, “Po” përfundimtare Maqedonisë së Veriut

Eksperti i Ballkanit Perëndimor, Bodo Weber, thekson se Shqipëria është bërë pengesë për integrimin e Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Europian. Zgjidhja për Berlinin duket sikur do të ketë një shkëputje të pjesshme e të dyja vendeve

Erjon Dervishi

Bodo Weber, bashkëpunëtor i Lartë në Këshillin e Politikave të Demokratizimit, thekson në një intervistë për “Europe Western Balkans”, se Maqedonia e Veriut do të marrë një dritë jeshile për hapjen e negociatave, kurse Shqipëria do të marr një “Po”, me kushte. Në kohën kur institucionet evropiane po kalojnë fazën e tranzicionit, çështjet në lidhje me Ballkanin Perëndimor janë lënë dukshëm mënjanë. Sidoqoftë, të paktën dy prej tyre shumë shpejt do të jenë në fokus të shteteve anëtare dhe Komisionit të ri Evropian – vendim për hapjen e negociatave të pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë dhe rinovimin e dialogut Beograd-Prishtinë.

Lajmi i madh këtë javë ishte emërimi i Komisionit të ri Europian dhe i nominuari hungarez për Komisionerin e Zgjerimit Laszlo Trocsanyi. A mendoni se Politika e Zgjerimit e Komisionit të ri do të ndryshojë nga Komisioni Juncker në çfarëdo mënyre?

Le të përpiqemi të gjykojmë kundër thashethemeve që po qarkullonin gjatë gjashtë muajve të fundit. Zgjerimi është akoma aty. Ne kemi pasur disa thashetheme gjatë gjashtë muajve të fundit se nuk do të ketë më një Komisioner për Zgjerim. Pra, kjo është pozitive. Ne gjithashtu dëgjuam emra të ndryshëm të përfolur, dhe ai që përmendet shpesh në ditët e fundit para publikimit të portofolave ishte emri i kandidatit kroat, i cili do të ishte një kërcënim i vërtetë për zgjerimin kur bëhet fjalë për Bosnjë dhe Hercegovinën. Pra, ky, përsëri, është një lajm i mirë. Ajo që vlerëson, natyrisht, është se ne kemi përfunduar me kandidatin e z. Orban dhe jo vetëm të ndonjë kandidati, por ish-Ministrin e Drejtësisë që ishte në krye të këtyre ligjeve anti-evropiane që ishin në thelb të përplasjes me Komisionin dhe pjesën tjetër të BE-së dhe Hungarisë gjatë katër viteve të fundit. Duke marrë parasysh se, që nga viti 2010, qeveria hungareze ka shpërbërë kryesisht të gjitha rregullat e sundimit të ligjit dhe gjyqësorin që kishte realizuar në procesin e vet të integrimit në BE, ky është një emërim mjaft problematik. Për këtë arsye, unë kam besim se Parlamenti Evropian nuk do të konfirmojë kandidatin e Z. Orban.

Pra, ju mendoni se ka më pak të ngjarë që ai të konfirmohet në Parlamentin Europian?

Unë do të habitesha nëse ai do të konfirmohej. Tani, pyetja është nëse ndërhyrja dhe ndihma e Parlamentit Europian mund të çojë për zotin Orban vetëm sa të emërojë një kandidat të ri për Komisionin e Zgjerimit i cili nuk do të zgjidhë problemin tonë. Të kesh emëruar Komisionin e Zgjerimit të qeverisë Orban është problem vetvetiu. Ndoshta Parlamenti Evropian mund të bëjë presion për një riorganizim të portofolave. Këtu ekziston edhe një pikë tjetër – kur Kroacia, për fat të keq për ne që kemi mbrojtur anëtarësimin e Kroacisë në BE dhe vazhdimin e zgjerimit, hyri në BE, ajo u bë një lloj kali i Trojës i zgjerimit, veçanërisht kur bëhet fjalë për Bosnjë dhe Hercegovinën. Nëse i afrohemi asaj nga ajo pikë, unë mendoj se Komisioneri Hungarez për Zgjerim do të ishte gjithashtu një lloj kali i Trojës, me qëllim futjen e shteteve të reja anëtare në Bashkimin Evropian dhe zgjerimin e kampit të shteteve anëtare jo-liberale.

Të gjithë sytë do të jenë në Maqedoninë e Veriut dhe në Shqipëri gjatë javëve të ardhshme. Organizata juaj ishte e para që sinjalizoi që parlamenti gjerman nuk ishte i gatshëm t’u jepte dritë jeshile këtyre vendeve në qershor. A keni ndonjë informacion se si është situata këtë herë? A do ta mbështesë Gjermania hapjen e negociatave?

Po, patëm një zhvillim shumë të pafat me Maqedoninë dy herë-u bë një dëm për shkak të vendimit për Shqipërinë. Në qershor të vitit të kaluar ishte në thelb një përplasje midis Berlinit dhe Parisit, me Parisin që bllokoi procesin, pasi qeveria e Berlinit këmbënguli të jepte dritë jeshile për të dy vendet në të njëjtën kohë dhe e gjithë kjo polarizim politik në Shqipëri çon që Maqedonia të jetë viktimë e këtyre rrethanat. Ndoshta Parisi do të ishte gati të jepte dritën jeshile për Maqedoninë e Veriut nëse nuk do të ishte insistimi i Gjermanisë që nuk duhet të shkëputet me Shqipërinë. Në qershor të këtij viti, ne ishim të parët që botuam informacionin se dëmi që do të ndodhte brenda koalicionit qeverisës, me anën social-demokratike që insistonte që të dy vendet të merrnin një dritë jeshile të pakushtëzuar dhe pjesë të grupit të CDU/CSU që kishin një mendim shumë negativ për Shqipërinë.

Pra, çfarë do të ndodhë tani?

Këtë herë duket, që do të kemi një po për të dy vendet. Duket sikur ne po shkojmë drejt një marrëveshje brenda koalicionit qeverisës. Një pikë me të cilën nuk jam aq i njohur është nëse ka pasur tashmë një marrëveshje, sepse ka pasur bisedime midis Parisit dhe Berlinit. Zgjidhja duket sikur do të ketë një shkëputje të pjesshme nëse mund ta përdor atë term, në të cilën Maqedonia Veriore do të marrë një dritë jeshile të pakushtëzuar dhe Shqipërinë një dritë jeshile të kushtëzuar.

Çfarë nënkupton drita jeshile e kushtëzuar?

Një sërë kushtesh përpara fillimit të negociatave të pranimit me Shqipërinë – duket se kjo është zgjidhja e rrugës së mesme ku të dy partitë në pushtet dhe Berlini mund të gjejnë kompromis. Dhe supozoj se edhe Berlini dhe Parisi këtë herë do të jenë në gjendje të bien dakord. Sepse, le të jemi vërtet të qartë – me që situata në Maqedoninë e Veriut është e qëndrueshme, me Marrëveshjen e Prespës dhe me këtë periudhë të vështirë dhe pas referendumit – nëse nuk ka dritë jeshile në këtë kohë, kjo do të ishte dëmtimi i bashkëpunimit rajonal dhe i zgjerimit të BE-së.

Ka gati një vit që zgjedhjet në Bosnje dhe Hercegovinë dhe qeveria ende nuk është formuar, reformat nuk po zbatohen. A mendoni se BE duhet të kishte bërë më shumë për të krijuar stimuj për liderët për të formuar një qeveri? A duhet të bëjë më shumë tani apo mbase kur të formohet Komisioni i ri?

Në Bosnje kemi gjithmonë është çështja e krizave afatshkurtra, të cilat janë të spikatura. Kur bëhet fjalë për krizën aktuale afatshkurtër, duhet të theksohet se shumë herë gjatë dhjetë viteve të kaluara kemi pasur një krizë të formimit të koalicionit, në 2010 dhe 2014. Për fat të keq, nuk bëri shumë dallim nëse kishim një qeveri apo jo kur bëhet fjalë për reformat strukturore. Pra, duke parë një perspektivë afatgjatë, nuk jam aq nervoz. BE dhe SHBA duket se janë pak më të acaruara kësaj here nga fakti që, në një mënyrë shumë amatore dhe jo shumë të mirë-përmes rrugës, SHBA-ja shtoi çështjen e NATO AP (Programi Vjetor Kombëtar brenda Planit të Veprimit për Anëtarësim) në formimi i koalicionit, nga ato që kam dëgjuar, duke shpresuar se përbërja e çmuar e Këshillit të Ministrave, përfshirë edhe partinë serbe, do ta përshkonte atë nën radar pas zgjedhjeve në tetor 2018. Nëse kjo është ajo që ata kishin në mendje, kam frikë se tregon pak naivitet nga pala amerikane. Sigurisht që kjo nuk ndodhi, dhe çështja u bë një mjet i përsosur për ngritjen e tensioneve.

Në këtë kuptim, është mjaft e paparashikueshme nëse kjo do të mbetet një pengesë dhe të çojë në një krizë të qëndrueshme. Nga ana tjetër, ne shohim një politikë krejtësisht joparimore të BE-së. Kur shikojmë pranverën e këtij viti, Komisioni Evropian këmbënguli që kushti për botimin e një opinioni të KE-së të jetë formimi i qeverisë, atëherë keni pasur Komisionerin Hahn i cili shtoi edhe formimin e koalicionit në nivelin e federatës. Dhe atëherë ne kemi parë në fillim të gushtit, Përfaqësuesi Special në largim Z. Wigemark madje duke u përfshirë në ndërmjetësimin për formimin e koalicionit, i cili është kundër parimit të deklaruar të pronësisë lokale, që ka ekzistuar që nga viti 2005. Kjo me të vërtetë na tregon se e gjithë BE ka bërë gjatë 15 viteve të fundit në Bosnjë dhe tregon se pas kësaj dogme të pronësisë së rreme ne na mungon një strategji e vërtetë politike.

Çfarë mendoni për propozimin e kolegëve tuaj për emërimin e një Përfaqësuesi Special të BE-së për Ballkanin Perëndimor? A mendoni se kjo do të ishte një ide e mirë?

Unë kam një pozicion pak më ndryshe, mendoj se do të na duhej një Përfaqësues Special për Bisedimet Beograd-Prishtinë. Shpresoj që zoti Borrell do ta kuptojë, nëse po e merr seriozisht punën e tij si Përfaqësues i Lartë për Punë të Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, se ai as nuk do të ketë kapacitete dhe as nuk do të jetë në pozitë, pasi ai është duke ardhur nga një vend i BE-së që nuk e njeh Spanjën, për t’i udhëhequr këto negociata në një mënyrë të domosdoshme. Pra, nuk po them se kemi nevojë për një Peddy Ashdown, por një lloj të dërguari special që punon nën ombrellën e Borrell. Ne patëm një situatë në të cilën Përfaqësuesi i Lartë dhe ekipi i katër zyrtarëve rrëmbyen negociatat nga agjenda anti-BE. Ky ishte një episod unik në historinë e shkurtër të Politikës së Jashtme dhe të Sigurisë së BE-së dhe diçka që, tani kur ajo është zhdukur, duhet të sjellë një debat serioz për këtë episod skandaloz. Për çështjen më praktike, rruga për të arritur është të arrihet një marrëveshje midis shteteve anëtare për të kërkuar një Përfaqësues Special.

Deputetët gjermanë: “PO” për Shqipërinë, por me 9 kushte

Deputetët e grupimit më të madh politik, unionistët e CDU/CSU-së në Gjermani, po diskutojnë një paketë me 9 kushte për të dhënë dritën jeshile për hapjen e bisedimeve për Shqipërinë. Informacioni është bërë i ditur nga korrespondentja e prestigjiozes “Deutsche Welle” në Berlin, Anila Shuka. Këto kushte, të listuara më poshtë lidhen kryesisht me drejtësinë dhe ndërtimin e institucioneve që do luftojnë korrupsionin dhe krimin e organizuar: 1. funksionimi i Gjyktës së Lartë dhe Gjykatës Kushtetuese; 2. miratimi i reformës zgjedhore; 3. implementimi i reformës zgjedhore; 4. ndjekja penale e gjykatësve dhe e prokurorëve që nuk e kanë kaluar provimin e Vettingut; 5. ndjekja penale e akuzave për shitblerjen e votave; 6. vënia në punë e prokurorisë speciale për luftimin e korrupsionit, 7. SPAK; rezultate në luftimin e korrupsionit dhe krimit të organizuar, përfshirë edhe kapja dhe ndjekja penale e personave kyç të krimit, të të ashtuquajturve “peshq të mëdhenj”;  8. përparime në reformën e administratës publike; 9. sqarimi përfundimtar me vendim të Gjykatës Kushtetuese i ligjshmërisë së zgjedhjeve lokale të 30 qershorit 2019.

Deputetët e Bundestagut do të vendosin më datë 26 shtator për hapjen ose jo të negociatave të anëtarësimit të Shqipërisë dhe të Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian. Propozimi për zhvillimin e një votimi që do të përcaktojë qëndrimin e Gjermanisë mbi të ardhmen evropiane të dy vendeve me statusin e kandidatit, është bërë nga grupi parlamentar i CDU-së dhe SPD-së, forcave të koalicionit qeverisës. Të enjten që vjen, Bundestagu pritet të zhvillojë një debat 45 minutësh me dy propozime të grupeve parlamentare të CDU/CSU dhe SPD për “marrëveshje të Bundestagut dhe Qeverisë Federale” për aplikimin e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, të cilat kërkojnë hapjen negociatave pas rekomandimeve pozitive të dhëna nga Komisioni europian të dhëna në muajin maj. Se a do të jetë qëndrimi i Gjermanisë i njëjti me atë të Këshillit të BE-së, më 17 tetor, kjo nuk dihet ende.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Lapërdhosja e shtetit

Rezart Prifti Këto ditë të bukura Tetori në Shqipëri diskutohet si përherë për surealen, për të paprekshmen, për atë që…

Abissnet