Paradokset e reformës për Gjykatën Kushtetuese

Nga Endri Prifti

Duke marrë shkas nga situata që gjendet së fundmi Gjykata Kushtetuese, dhe jo vetëm, çka është pasojë e vënies në jetë të mekanizmit të Vetingut, që, nga ana tjetër, është rezultat i amendamenteve të dispozitave Kushtetuese e Ligjore, e gjeta me vend që të bëj një analizë për disa aspekte të këtyre amendamenteve, dhe jo vetëm, përkitazi Gjykatës Kushtetuese. Mendoj se koha do të tregojë që këto amendamente kanë dobësi të atilla të cilat bëjnë që ingranazhet e Gjykatës Kushtetuese të mosfunksionojnë, ose të keqfunksionojnë, duke sjellë pasoja për rendin e brishtë demokratik, dhe për shtetin e së drejtës, në Shqipëri, duke mbajtur në konsideratë problematikat gjithëfarësh të sistemit gjyqësor. Pa i gjykuar, apo pa i paragjykuar, aspak qëllimet e hartuesve të Reformës, modestisht, besoj se, sikundër kam analizuar e argumentuar në vijim, çështjet apo problemet e trajtuara këtu jam përpjekur t’i ilustroj me disa zgjidhje, të cilat, potencialisht, edhe mund të jenë më të pranueshme, përshtatshme, dhe qëndrueshme, sesa ato të ofruara tashmë nga amendamentet e miratuara të Reformës në Drejtësi.

Natyra e dispozitave për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese

Gjykata Kushtetuese është një institucion që konstituohet, dhe autorizohet, drejtpërdrejt nga Kushtetuta. Sipas Pikës 2, të Nenit 124 të Kushtutës, përcaktohet se : “Gjykata Kushtetuese i nënshtrohet vetëm Kushtetutës.” Prej kësaj dispozite, vërehet se, nga fjalët e përdorura në të, qëllimi është që institucioni në tërësi, pra Gjykatësit së bashku me stafin dhe administratën, duhet të funksionojë duke i’u bindur vetëm dispozitave Kushtetuese. Ndërkohë, për të bërë një krahasim, fjalë të tjera përdoren nga Kushtetuta për Gjykatat e juridiksionit të zakonshëm, ku në pikën 1 të Nenit 145 të Kushtetutës përcaktohet se: “Gjyqtarët janë të pavarur dhe u nënshtrohen vetëm Kushtetutës dhe ligjeve.” Kështu, Gjykata Kushtetuese, në tërësi, organizohet dhe funksionon vetëm mbi bazën e dispozitave të Kushtetutës. Ndërsa Gjykatat e juridiksionit të zakonshëm funksionojnë vetëm mbi bazën e Kushtetutës dhe Ligjeve, së bashku.

Në këtë pikë, natyrshëm, lind pyetja: A mjaftojnë dispozitat aktuale në Kushtetutë për të trajtuar të gjitha çështjet në mënyrë të detajuar përkitazi organizimit dhe funksionimit të Gjykatës Kushtetuese ? Është e qartë që janë të pamjaftueshme. Në dispozitat kushtetuese përcaktohen, kryesisht, parimet dhe procedurat më thelbësore për funksionimin e këtij institucioni.

Llogjikisht, zgjidhja për këtë do të ishte, ose (a) shtimi i dispozitave në Kushtetutë përkitazi Gjykatës Kushtetuese, çka do të ishte e panatyrshme, ose

(b) vazhdimi i pasjes së një ligji të posaçëm për këtë institucion, sikundër edhe ekziston, dhe, të cilit, i janë bërë amendime në vitin 2016.

Me zgjidhjen që i është dhënë, për herë të parë në vitin 1998, e deri në ditët e sotme, Gjykata Kushtetuese ka funksionuar mbi (a) bazën e Kushtetutës, e cila amendohet me një shumicë prej jo më pak se dy të tretave të të gjithë anëtarëve të Kuvendit, dhe, gjithashtu, mbi (b) bazën e një ligji organik, i cili nuk është në rangun e një ligji Kushtetutues, e që, për rrjedhojë, miratohet me një shumicë më të vogël, pra, me tri të pestat, ose më shumë, e të gjithë anëtarëve të Kuvendit.

Këtu lind edhe kontradikta, së cilës nuk i është dhënë zgjidhje as nga amendamentet kushtetuese të Reformës në Drejtësi, pra, nga njëra anë, sipas Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese e ka të ndaluar për t’iu nënshtruar çdo akti tjetër, përveç Kushtetutës, dhe nga ana tjetër, praktikisht, ajo i nënshtrohet Kushtetutës, si edhe një ligji organik që nuk është i rangut të ligjit kushteutes, pra është nën Kushtetutën, në hierarkinë e normave. Nënshtrimi ndaj Kushtetutës nënkupton nënshtrim ndaj vullnetit të jo më pak se dy të tretave të të gjithë anëtarëve të Kuvendit, që, sikundër ka treguar edhe eksperienca 20 vjeçare e Kushtetutës, është i vështirë për t’u arritur përveç rasteve kur ka pasur konsensus të gjërë nga të dy krahët e politikës, ndërkohë ligjet organike janë ndryshuar edhe pa pasur këtë lloj konsensusi të gjërë politik. Mesa duket, edhe pas miratimit të amendamenteve të Reformës në Drejtësi, politika e ka parë të udhës, që institucionin garant të ligjit themeltar të shtetit, pra Gjykatën Kushtetuese, t’a detyrojë të mos i nënshtrohet vetëm Kushtetutës, por edhe vullnetit të vetëm të tri të pestave të të gjithë anëtarëve të Kuvendit, që, si rezultat, prodhon edhe ligje organike.

Zgjidhja e kësaj çështje kontradiktore do të ishte, për analogji, me zgjidhjen që i është dhënë tri organeve të Vetingut, pra me një amendament Kushtetues, i cili do të shojë edhe një Aneks në Kushtetutë. Pra, dispozitat e ligjit për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetutese duhet të jenë pjesë e një amendamenti Kushtetues, që t’i vendoset si Aneks, ose si shtojcë, Kushtetutës aktuale. Ky është, pak a shumë, një model që ndjekin shtete si Italia, Gjermania, Rusia, për të përmendur tri prej tyre, të cilat, ligjin organik të Gjykatës Kushtetuese e miratojnë si ligj i rangut kushtetues.

Kështu, në këtë mënyrë, politika në Kuvend do t’a ketë më të vështirë për të nënshtruar Gjykatën Kushtetuese me një shumicë prej vetëm tri të pestave. Si mund të ndikojë politika në Gjykatën Kushtetuese vetëm nëpërmjet një ligji organik ? Përgjigjja e kësaj pyetjeje gjendet në çështjet, apo problematikat, e trajtuara në vijim.

Kriteret dhe minimumi i votave për marrjen e vendimit

Kushtetuta e pandryshuar e vitit 1998, në Pikën 2, të Nenit 133, përcaktonte se : “Gjykata Kushtetuese vendos me shumicën e të gjithë anëtarëve të saj.”, por, me amendimet e Reformës në Drejtësi, kjo dispozitë është

transformuar në : “Gjykata Kushtetuese merr vendim përfundimtar me shumicën e të gjithë anëtarëve të saj, me përjashtim të rasteve kur parashikohet ndryshe në ligj.”

Kjo dispozitë e re, e ndryshuar, përmban dy pjesë: (a) përcaktimin e drejtpërdrejtë të numrit të votave për vendimmarrje, (b) përcaktimin e rezervës për caktimin me ligj të mënyrës për vendimmarrje. Në pjesën e dytë, vërehet se Kushtetuta nuk ka vendosur asnje kufizim, se për cilat (a) raste, ligji mund të vendosë ndryshe nga kriteri Kushtetues, dhe se, deri në (b) çfarë mase, ligji mund të devijojë nga kriteri Kushtetues. Në situatën kur këto dy kritere nuk janë përcaktuar, ose kufizuar, atëherë, Kushtetuta e ka lënë në vullnetin e shumicës, jo kushtetuese, prej tri të pestave të të gjithë anëtarëve të Kuvendit që të përcaktojnë kritere gjithfarësh me të cilën Gjykata Kushtetuese duhet të marrë vendime. Në këtë mënyrë, shumica prej tri të pestave, (a) kur mund t’i interesojë të bllokojë vendimmarrjen e Gjykatës Kushtetuese mund të vendosë me ligj që Gjykata Kushtetuese të marrë vendim me 9 nga 9 anëtarë (krejtësisht e papranueshme sipas standarteve të Komisionit të Venecias), ose, (b) kur mund t’i interesojë që Gjykata Kushtetuese të vendosë në favor të saj, të përcaktojë, që vendimi të merret edhe më një antar (përsëri e papranueshme). Zgjodha këto raste tejet ekstreme për ilustrimin e situatave absurde që mund të ndodhin, si dhe që të mos trajtoj një pafundësi kombinimesh jo tipike, sepse lista nuk do të ishte asnjë herë shteruese, dhe do të duhej një gazetë e tërë për t’i trajtuar veç e veç.

Për më tepër, dispozita që parashikon se “Gjykata Kushtetuese merr vendim përfundimtar me shumicën e të gjithë anëtarëve të saj, me përjashtim të rasteve kur parashikohet ndryshe në ligj.”, pjesën e parë të saj e ka bërë krejtësisht të panevojshme, e që është pikërisht pjesa që përcakton se vendimi përfundimtar merret me shumicën e të gjithë anëtarëve, duke qënë se, po vetë kjo dispozitë, i ka lënë hapsirë të pakufizuar ligjit për të përcaktuar çfardëdo kriteresh për vendimmarrje. Atëherë, përse kushtetuta normon një standart europian, të pranuar edhe nga Komisioni i Venecias, dhe njëkohësisht, e njejta dispozitë përcakton se ky standart mund të shmanget, në mënyrë të pakufizuar, nga një ligj, që është nën Kushtetutën në hierarki ?! Kjo është krejtësisht e papranueshme, pasi bën, dhe do të bëjë në të ardhmen, që Gjykata Kushtetuese të mos i nënshtrohet më vetëm Kushtetutës, por shumicës prej tri të pestave të Kuvendit, e cila, arrihet me vështirësi, por që gjithësesi është e arritshme. Këtë ka treguar edhe eksperienca 20 vjeçare e Kushtetutës, për të përmendur një rast, për të ashtuquajturat “ligjet e reformës në drejtësi”, të cilat u miratuan pa konsensus të gjerë politik. Për rrjedhojë, pavarësia institucionale e Gjykatës Kushtetuese do të vihet seriozisht në pikëpyetje.

Vendimi për gjykatësit në mungesë, ose për vendet vakante, merret vetvetiu nga ligji, pa vlerësim në themel !!!

Ligji organik i Gjykatës Kushtetuese i vitit 2000, pa amendimet e Reformës në Drejtësi, në Nenin 74 parashikonte se: “Kur gjatë votimit votat ndahen në mënyrë të barabartë ose në atë mënyrë që asnjë përfundim i çështjes nuk votohet nga shumica e kërkuar, Gjykata Kushtetuese vendos refuzimin e kërkesës. Refuzimi nuk përbën pengesë që kërkuesi të riparaqesë kërkesën në rast se krijohen kushte për formimin e shumicës së kërkuar.” Amendimet e bëra në të, prej Reformës në Drejtësi, kanë sjellë që (a) Neni 74 të shfuqizohet, dhe (b) Neni 73, pika 4, të normojë ndryshe dispozitën e shfuqizuar : “Kur nuk formohet shumica prej 5 gjyqtarësh, kërkesa konsiderohet e rrëzuar.”

Në qoftë se, para amendimeve, dispozita meritonte ndonjë kritikë për zgjidhjen e dhënë, në rastin e dytë, pra, pas amendimeve, dispozita është krejtësisht e papranueshme, dhe e patolerueshme, në një një shtet të së drejtës. Po e paraqes situatën me një gjuhë më të thjeshtë: (a) Në rastin përpara amendimeve të Reformës në Drejtësi, Gjykata Kushtetuese nënthoshte : “Më vjen keq, këtë herë nuk ishte shansi yt, por, mos u mërzit, provoje një herë tjetër pas disa kohësh, se ku i dihet !”. Në rastin mbas amendimeve, Gjykata Kushtetuese nënthotë : “Bëj ç’të duash! Mos eja më këtu, se nuk kemi se çfarë të të bëjmë më !” Besoj se është e qartë se, në rastin e parë, e drejta e aksesit në gjykatë nuk mohohej në thelb, ndërsa në të dytin, mohohet thelbësisht.

Një pyetje e vetvetishme, pas këtyre amendimeve, që të vjen ndërmend është : Kur nuk arrihet shumica e të gjithë anëtarëve, përse kërkesa duhet konsideruar si e rrëzuar, dhe jo si e pranuar ?! Në secilin prej këtyre dy rasteve, a jepet drejtësia mbi bazë merite, apo jo ?! Këto pyetje, të ndihmojnë të bësh një pyetje tjetër, më thelbësore : A është e pranueshme, që ligji të votojë vetvetiu, në vend të gjykatësve të përjashtuar, ose për llogari të vendeve vakante ?! Pranimi, ose rrëzimi, i kërkesës nuk mund të vendosen vetvetiu, për shkak të ligjit, por duhet të bëhen mbi bazën e shqyrtimit, pra vlerësimit, e që është i lidhur ngushtë me arsyetimin. Në thelb, procesi i gjykimit, nuk është proces i “mekanikës ligjore”, por proces intelektuar, në qëndër të të cilit është arsyetimi ose llogjikimi. Më fjalë të tjera, gjykimi nuk mund të konceptohet si i pavarur nga njeriu. Në qoftë se këto që po pohoj janë të gabuara, atëherë unë shtroj një pyetje tjetër: Përse kemi nevojë për Gjykatës ?!

Edhe në qoftë se, dispozita në fjalë, do të normonte pranimin, përsëri do të ishte e papranueshme, sepse pranimi, ose rrëzimi, në këtë rast nuk vijnë si rezultat i gjykimit, pra procesit intelektual të arsyetimit ose llogjikimit, i cili nuk konceptohet dot pa njeriun. Në rastin në fjalë, “gjykimi” bëhet detyrim-përcaktim ligjor, pa ndërhyrjen e drejtpërdrejtë të njeriut. Pra, praktikisht, vetëm gjykim nuk mundet të ketë më në këtë rast, e kur nuk ka gjykim, ka mohim të aksesit në gjykatë.

Natyrshëm, në këtë aspekt, cënohet edhe dispozita kushtetuese që normon arsyetimin e detyrueshëm të vendimeve të këtij institucioni. Shumica, e cila ka detyrimin, dhe atributin, në bazë të normës kushtetuese, që të arsyetojë

vendimin përfundimtar, praktikisht, në rastet e vendeve vakante, ose kur gjykatësit përjashtohen, nuk është ekzistente. Pra, përderisa arsyetimi i vendimit është atribut i shumicës së të gjithë trupës gjyqësore, atëherë, askush nuk mund të marrë përsipër të bëjë rolin e shumicës, kur, praktikisht, shumica numerike nuk ekziston ! Për më tepër, askush nuk mund të marrë përsipër të shprehet, apo më keq akoma të vendosë, për gjyqtarët që mungojnë, ose si rrjedhojë e (a) përjashtimit nga gjykimi, dhe vendimmarrja, e çështjes, ose si rrjedhojë e (b) vendeve vakante në Gjykatë Kushtetuese.

Kushtetuta përcakton se Gjykata Kushtetuese përbëhet nga një trupë prej 9 anëtarësh. Kur për një çështje nuk arrihet dot shumica e të gjithë anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese, ose për shkak (a) të barazisë së votave, ose (b) për shkak se trupës gjykuese i mungojnë disa anëtarë, pra nuk ka 9 anëtarë, atëherë dy zgjidhje të arsyeshme mbeten : ose (a) çështja do të shtyhet për shqytrim derisa trupa të plotësohet me 9 anëtarë, ose (b) t’i jepet një zgjidhje kushtetuese e ngjashme me atë të dhënë për tri organet e vetingut, të cilat përveç trupës së përhershme, kanë edhe një trupë rezervë me anëtarë zëvendësues, të cilët marrin pjesë në shqyrtim, dhe në vendimmarrje, kur anëtarët e përhershëm janë në kushtet e pengesave, ose vakancës.

Për të përfunduar këtë arsyetim, unë vlerësoj se ndryshimet e Reformës në Drejtësi përkitazi Gjykatës Kushtetuese, kanë çuar “nga shiu në breshër”. Me këtë zgjidhje të dhënë, jo vetëm që mbeten përsëri “problemet” e mëparshme, por, për më tepër, janë rënduar, sepse, me dispozitat e dikurshme ligjore, që tashmë janë shfuqizuar, në rastet e mos arritjes së shumicës, ekzistonte mundësia për riparaqitje të kërkesës në Gjykatën Kushtetuese, çka nënkupton, edhe dhënie të një mundësie shtesë për rivendosjen e të drejtave dhe lirive themelore të cënuara. Ndërkohë, me ndryshimet e Reformës, kërkesa për rivendosjen e tyre në rastet e cënimit, mund të rrëzohet vetvetiu për shkak të ligjit, pra, kërkesa mbetet e pagjykuar, dhe nuk ka më asnjë shans tjetër, nga institucionet e Shqipërisë, për të rivendosur të drejtën!

Mungesa e një mekanizmi monitorimi, dhe detyim-zbatimi, për zbatimin e Vendimeve të Gjykatës Kushtetuese

Ndryshe nga organet, apo edhe pushtetet, e tjera, organet e pushtetit gjyqësor, por edhe Gjykata Kushtetuese, nuk kanë as “shpatën” dhe as “portofolin”. Përkundrazi, këto të fundit, janë të detyruara të mbështeten në organet e tjera të shtetit për zbatimin e Vendimeve të tyre.

Qysh se është hartuar Kushtetuta në vitin 1998, ka munguar një mekanizëm për monitorimin e organeve publike përkitazi zbatimit të Vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, si dhe një mekanizëm që të detyrojë zbatimin e këtyre të fundit, në rastet kur organet e tjera publike, ose gjyqësore, nuk i zbatojnë Vendimet e Gjykatës Kushtetuese. Reforma në Drejtësi, edhe në këtë çështje nuk e ka prekur, e nuk i ka dhënë ndonjë zgjidhje, për pasojë.

Modestisht, do të përpiqëm t’i jap një zgjidhje, e cila kërkon amendime në Kushtetutë, të cilat po bëhen të domosdoshme për këtë çështje delikate, sepse, sikundër po vërehet, dispozitat e shfuqizuara, nga ana e Gjykatës Kushtetuese, të ligjeve të Reformës në Drejtësi, ende po zvarriten, pa ndonjë afat të parashikueshëm, për t’u plotësuar në përputhje me parimet kushtetuese, çka, për rrjedhojë po sjell edhe mospërmbushjen e detyrës prej pushteti legjislativ.

Për këtë rast, mendoj se mund të përshtatet zgjidhja që paraqitet në përcaktimet e Konventës Europiane të të Drejtave të Njeriut për Gjykatën e Strasburgut, dhe Komitetit të Ministrave të Këshillit të Europës, i cili është organi që monitoron zbatimin e vendimeve të Gjykatës së Strasburgut. Sipas KEDNJ-së, Gjykata e Strasburgut, me të marrë një vendim përfundimtar, midis të tjerave, i’a njofton këtë edhe Komitetit të Ministrave të KE. Kjo e fundit, mbikëqyr zbatimin e vendimit të GJEDNJ nga ana e shteteve që kanë ratifikuar Konventën. Ky institucion i KE-së, në rastet kur vëren se shteti përkatës refuzon për të zbatuar vendimin e GJEDNJ, vendos për dërgimin e çështjes përsëri në GJEDNJ, ku kjo e fundit bën edhe konstatimit në qoftë se shteti në fjalë ka zbatuar ose jo vendimin e saj. Në rastet kur GJEDNJ konstaton se vendimi i saj nuk është zbatuar nga ana e shtetit përkatës, çështja i kalon përsëri Komitetit të Ministrave të KE e cila merr masat përkatëse detyruese ndaj shtetit në fjalë.

Në rastin e Shqipërisë, rolin që ka Komitetit të Ministrave të KE në kuadër të KEDNJ-së, mund t’a bëjë fare mirë Presidenti i Republikës, sidomos për ato Vendime të Gjykatës Kushtetuese të cilat konstatojnë cënime të të drejtave dhe lirive themelore të garantuara nga Kushtetuta. Kështu, Presidenti duhet të monitorojë zbatimin prej organeve publike të Vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, ku kjo e fundit duhet edhe të përcaktojë afatet për përfundimin e zbatimit të Vendimeve të saj. Në rastet kur Presidenti do të konstatojë moszbatim të Vendimevet të Gjykatës Kushtetuese, ai duhet t’i drejtohet kësaj të fundit për të bërë edhe konstatimin e moszbatimit. Në rastet kur Gjykata konstaton moszbatimin e Vendimeve të saj, kjo e fundit duhet të autorizojë Presidentin, për shëmbull, të shkarkojë drejtpërdrejtë, organet publike përgjegjëse. Në rastet kur organi publik është Këshilli i Ministrave, ose Kuvendi, Presidenti mund të shkarkojë, ose shpërndajë, përkatësisht, organin. Natyrshëm, zgjidhjet mund të jenë të shumë llojshmë, dhe të natyrave të ndryshme, por unë zgjodhja të përmend një rast ekstrem, për një ilustrim më të kuptueshëm.

Mungesa e autorizimit Kushtetues, por jo ligjor, për shfuqizimin e ligjeve, dhe të Vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, nga kjo e fundit

Amendimet kushtetuese të Reformës në Drejtësi, për Gjykatën Kushtetuese, shfuqizuan dispozitën kushtetuese, e cila autorizonte këtë Gjykatë të shfuqizonte ligjet që vinin në kundërshtim me Kushtetutën, dhe që, gjithashtu, e kufizonte atë, duke e ndaluar, që ligjin, ose dispozitën e ligjit, të shfuqizuar t’a miratonte vetë Gjykata Kushtetuese.

Në mungesë të kësaj dispozite, si dhe në situatën kur është vendosur një normë e re Kushtetuese, sipas Pikës 1, të Nenit 124, të së cilës, përcaktohet se: “Gjykata Kushtetuese zgjidh mosmarrëveshjet kushtetuese dhe bën interpretimin përfundimtar të Kushtetutës.”, atëherë, natyshëm, lind pyetja: Në çfarë mënyre supozohet që kjo Gjykatë të zgjidhë mosmarrveshjet e natyrës Kushtetuese ?! Duke (a) konstatuar thjeshtë anti-kushtetutshmërinë, ose duke (b) konstatuar anti-kushtetutshmërinë dhe duke e shfuqizuar dispozitën, ose ligjin, ose duke (c) konstatuar anti-kushtetutshmërinë, duke e shfuqizuar dispozitën, ose ligjin, si dhe duke miratuar, vetë Gjykata Kushtetuese, një dispozitë të re.

Hartuesit e Kushtetutës, në vitin 1998, i’a kishin ndaluar shprehimisht Gjykatës Kushtetuese miratimin e normave, ose dispozitave, të reja, por i kishin lejuar shprehimisht shfuqizimin e tyre. Kështu, Gjykatës Kushtetuese, i ishte dhënë vetëm atributi i ligjvënësit negativ. Sot, kur dispozita në fjalë është e shfuqizuar, trilema e mësipërme, është e qartë që duhet të zgjidhjet duke mbajtur në konsideratë dispozitat e tjera Kushtetuese, të cilat, së bashku, sanksionojnë se Kuvendi është organi, i autorizuar nga Kushtetuta, që i miraton, ose shfuqizon, ligjet në Republikën e Shqipërisë, ndërsa, nëpërmjet Referendumit, ligjet mundet vetëm të shfuqizohen. Thënë këto, përfundimi është i qartë, Gjykata Kushtetuese ka të drejtë vetëm të konstatojë thjesht anti-kushtetutshmërinë e akteve që shqyrton, por jo t’i shfuqizojë, gjithashtu, dhe as të miratojë.

Një çështje tjetër, akoma më problematike, kanë të bëjnë me vetë Vendimet që jep Gjykata Kushtetuese. Sipas Pikës 1, të Nenit 132, të Kushtetutës, përcaktohet se : “Vendimet e Gjykatës Kushtetuese janë përfundimtare …” Ndërkohë, ligji organik për këtë Gjykatë, në Pikën 6, të Nenit 71, të saj, përcakton se: “Gjykata Kushtetuese, kur pranon kërkesën, vendos: a) shfuqizimin e vendimit të mëparshëm të saj dhe pranimin e kërkesës; b) shfuqizimin e vendimit të mëparshëm të saj dhe njëkohësisht të aktit që ka cenuar të drejtat dhe liritë themelore të kërkuesit dhe detyrimin e organit kompetent të nxjerrë një akt të ri ose detyrimin e organit të mos veprojë, sipas rastit.”

Pra, sipas ligjit organik, Vendimet e Gjykatës Kushtetuese nuk janë përfundimtare, ndërsa, sipas Kushtetuës, janë përfundimtare. Qartazi ka një kontradiktë. Gjykata e Strasburgut është shprehur se në një shtet të së drejtës, Vendimet përfundimtare të Gjykatave nuk duhet të vihen në diskutim, përndryshe do të cënohej parimi i sigurisë juridike, që, gjithashtu, është një aspekt tjetër, i shtetit të së drejtës.

Një zgjidhje e tillë ishte e pritshme, për arsye se, sikundër u trajtuar më sipër, në Gjykatën Kushtetuese nuk vendosin gjykatësit, si rrjedhojë e gjykimit, por vendos ligji, vetvetiu, në vend të gjykatësve.

Situata, e përshkruar më sipër, shfaq disa nuanca ngjashmërie me atë të Ligjit të Lustracionit, i cili u miratua me shumicë të thjeshtë, pra nuk ishte një ligj që amendonte Kushtetutën, dhe që, njëkohësisht, kërkonte, e detyronte,

shkarkimin e organeve kushtetuese duke tejkaluar, dhe duke i’u mbivendosur, dispozitave kushtetuese.

Po riparashtroj, për të nxjërrë edhe një përfundim. Sikundër edhe ky rast n’a tregon, natyra e dispozitave për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese duhet të jetë e të njejtit rang me vetë Kushtetutën, sepse nuk mundet që dispozitat e një ligji organik të autorizojnë një institucion të vendosë në kundërshtrim me dispozitat kushtetuese, ose të shfuqizojë dispozita ligjore. Kjo nuk do të thotë që, ligji organik ekzistues të mjaftohet vetëm me ndryshimin e rangut në hierarkinë e normave, dhe, njëkohësisht, të vazhdojë e të qëndrojë me të tilla probleme, sikundër është edhe sot.

Përkundrazi, probleme të tilla duhen korrigjuar sa më parë, pasi, në qoftë se kjo situatë nuk ndreqet, mund të përbëjë precedent të gabuar, e të dëmshëm, edhe për ligje të tjera, të cilat miratohen me të paktën tri të pestat e të gjithë anëtarëve të Kuvendit. Për shembull, mund të ndodhë që, ligjet organike të autorizojnë, Presidentin e Republikës, ose Këshillin e Ministrave, të shfuqizojë ligje, ose shpërndajnë Parlamentin! Çështje, apo situata, të tilla janë atribute ekskluzive të ligjeve të rangut kushtetues.

Për të përfunduar, vlerësoj se Reforma në Drejtësi duhet rishikuar dhe duhet korrigjuar, sa më shpejt të jetë e mundur, të pakën për ato amendamente që kanë të bëjnë me Gjykatën Kushtetuese, e për të cilat besoj se ka interes të drejtpërdrejtë prej shoqërisë shqiptare, duke konsideruar problematikat e sistemit gjyqësor që ka vendi i ynë, të cilat sollën si rezultat vetingun.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Enklava apo komuna?

Emilie Fort Pothuajse një vit më parë, kur shkëmbeva disa email-e, me një profesoreshë në Beograd, unë theksova përdorimin e…

Abissnet