OSBE godet qeverinë, paketa anti-shpifje censuron median

Përfaqësuesi i OSBE-së për Lirinë e Medias, Harlem Desir publikon raportin për Projektligjin e Shërbimeve të Medias . Shuplakë Ramës: AMA nuk mund të marrë kompetencat e gjyqësorit

Erjon Dervishi

Paketa “antishpifje” e propozuar nga Këshilli i Ministrave për mediat online ka marrë një “goditje të fortë” nga sugjerimet e publikuara nga OSBE-ja, e cila tregon edhe rastet dhe kushtet se kur një publikim elektronik duhet konsideruar në shkelje të rregullave morale dhe ligjore. Sipas OSBE-së, vendimi për pezullimin e publikimeve të shkrimeve në internet konsiderohet si një masë ekstreme kundër lirisë së shprehjes. Paketa anti-shpifje është kundërshtuar ashpër nga ana e opozitës, e cila e ka cilësuar këtë nismë të re të kryeministrit si strategji për t’iu mbyllur gojën mediave kritike. Desir thekson se legjislacioni i ardhshëm duhet të respektojë standardet ndërkombëtare për të mos cenuar lirinë e shprehjes. “Është e nevojshme që legjislacioni i ardhshëm të respektojë standardet ndërkombëtare dhe angazhimet e OSBE-së për lirinë e shprehjes dhe që të mos ndikojë negativisht në lirinë e medias në vend”-  tha ai. Përfaqësuesi kujtoi se bllokimi ose pezullimi i botimeve në internet konsiderohet një masë ekstreme e shtetit kundrejt të drejtës së lirisë së shprehjes dhe për këtë arsye pranohet nga standardet ndërkombëtare vetëm në rastet e shkeljeve shumë serioze të të drejtave të tjera të njeriut ose parimeve demokratike, ose kur masa të tjera nuk mund të zbatohen. “Zyra ime ka qenë e përfshirë në një proces të gjatë konsultimi gjatë hartimit të këtij legjislacioni,” tha Desir, “e vlerësoj bashkëpunimin konstruktiv me autoritetet që çuan në përmirësime të shumta”. “Megjithatë, ende nevojiten përmirësime të mëtejshme të ligjit”, tha Përfaqësuesi, duke shprehur shpresën se kjo do të bëhet gjatë procesit parlamentar. Desir mirëpriti faktin se sipas projektligjit, ofruesit e shërbimeve të botimeve elektronike nuk janë të detyruara të regjistrohen për të kryer aktivitetet e tyre. Ai theksoi se “Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA), rregullatori i mediave audio-vizuale nuk duhet të jetë zëvendësim i gjyqësorit të pavarur apo mekanizmave të duhur vetërregullues për çështjet e lirisë së shprehjes”, duke shtuar se kjo vlen edhe për bllokimin për përmbajtjen, gjobat për shkelje të ligjit dhe modalitetet e së drejtës për t’u përgjigjur. Analiza ligjore thotë se rregullimi i versioneve elektronike të medias së shkruar, dhe më gjerë i “ofruesve të shërbimeve elektronike të botimit” nuk duhet të jetë i njëjtë me atë të shërbimeve të mediave audiovizive. Rekomandohet që të përjashtohen nga fushëveprimi i këtij projektligji. Përfaqësuesi kujtoi se bllokimi ose pezullimi i botimeve në internet konsiderohet një masë ekstreme e shtetit kundrejt të drejtës së lirisë së shprehjes dhe për këtë arsye pranohet nga standardet ndërkombëtare vetëm në rastet e shkeljeve shumë serioze të të drejtave të njeriut ose parimeve demokratike, ose kur masa të tjera nuk mund të zbatohen. Përfaqësuesi vuri në dukje se kompetencat e AMA-s lidhur me “bllokimin e përkohshëm/kufizimin e aksesit në internet” mund të zbatohen vetëm në tre rastet e qarta të përcaktuara në ligj: pornografia e fëmijëve; inkurajimin e akteve terroriste; dhe shkeljet e sigurisë kombëtare dhe kur masat e tilla konsiderohen si të nevojshme dhe proporcionale, duke marrë parasysh ekzistencën e një rreziku të afërt. Përfaqësuesi gjithashtu tregoi se “duhet të krijohet një mekanizëm i duhur i apelimit dhe rishikimit përpara gjyqësorit si mbrojtje për botuesit dhe qytetarët. Në rrethana të tjera, masat e tilla duhet të trajtohen nga sistemi i drejtësisë penale. Kompetencat e AMA nuk duhet të shtrihen në trajtimin e çështjeve të tilla si shpifja “. Për më tepër, shqyrtimi ligjor rekomandon sqarimin e të gjithë procesit të vendimmarrjes së AMA-së me Autoritetet Kombëtare për Certifikimin Elektronik dhe Sigurinë Kibernetike, NAECES dhe Organin Rregullativ të Komunikimeve Elektronike, APEC. “Zyra ime është e gatshme të vazhdojë të japë ndihmë për këtë ligj të rëndësishëm. Është me rëndësi të madhe që procesi i konsultimit publik të jetë i hapur dhe gjithëpërfshirës për të gjithë profesionistët e medias, organizatat e gazetarëve dhe aktorët e tjerë relevantë vendas dhe ndërkombëtarë të medias “, përfundoi përfaqësuesi i OSBE-së për Lirinë e Medias, Harlem Desir.

Pjesë nga raporti i OSBE

Referencat e përfshirë në nenin 33/1 të “respektimit të privatësisë dhe dinjitetit të qytetarët”, duhet të eliminohen. Obligimi për të publikuar një apologji të përfshirë në nenin 132/1, zëvendësohet me një referencë në detyrimin për të përfshirë një korrigjim ose përgjigje sipas asaj që është përcaktuar në nenin 53/1, lidhur me të drejtën për t’u përgjigjur. Rregullimi i të ashtuquajturës e drejta për t’u përgjigjur në artikullin e ri 53/1, AMA ka fuqinë për të miratuar vendime detyruese për ofruesit e shërbimeve në këto raste. Ajo duhet të theksohet se përkundër faktit se nuk ka ndonjë standard specifik ndërkombëtar në lidhje me entitetin përgjegjës për të marrë vendime në këtë fushë, kjo lloj mosmarrëveshje zakonisht ndërmjetësohet, në krahasim me praktikat më të mira ndërkombëtare, ose nga gjyqtari ose brenda kontekstit të mekanizmit të vetë-rregullimit dhe jo nga organet rregullatore administrative. Duke marrë parasysh rolin e përgjithshëm dhe përgjegjësitë e AMA-s, veçanërisht ajo që ka të bëjë me mbrojtjen e të drejtës së lirisë së shprehjes në Shqipëri, rekomandohet që ndërhyrja e AMA-s në lidhje me përmbajtjen në internet ose filtrimi, mbahen për të garantuar që çdo vendim i miratuar nga NAECES (Agjencia Ndërkombëtare e Certifikimit Elektronik dhe Sigurisë Kibernetike) nuk nënkupton një kufizim të tepruar të kësaj të drejte.

Drafti

Gjatë shqyrtimit të legjislacionit të AMA-s, ekspertët e OSBE kanë vënë në dukje se: Neni 132 nuk përfshin, sa i përket masave që duhet të miratohen nga ofruesit e shërbimeve të botimeve elektronike, masa mbrojtëse të mjaftueshme për sa i përket, për futjen e kufizimeve të mundshme të tepërta të përkohshme dhe sasiore për të drejtën e lirisë së shprehjes (veçanërisht kur është fjala për copëza të përmbajtje plotësisht legjitime edhe në faqet e internetit që mbajnë përmbajtje të paligjshme), si dhe në lidhje me qasjen në apel dhe mekanizmat e rishikimit gjyqësor. 4) Sa i përket sanksioneve, është e nevojshme të mirëpresim referencën e paraqitur në paragrafin 1 të nenit 132 lidhur me aktet nënligjore, veçanërisht për sa i përket rolit të tyre në përcaktimin e specifikave të regjimit të shkeljeve dhe sanksioneve. Megjithatë, nuk ka asnjë dispozitë që përcakton se këto rregulla nënligjore duhet të ndjekin veçanërisht parimin e proporcionalitetit dhe të marrin gjithashtu llogari madhësinë dhe kapacitetin ekonomik të mediave në fjalë. Për më tepër, neni 133 ende i referohet gjobave ekonomike shumë të larta që duhet të imponohen rastet e shkeljeve që nuk mund të jenë domosdoshmërisht serioze (shkelje e të gjitha dispozitat e përfshira në nenet 33 dhe 331/1, për shembull), dhe nuk përmban ndonjë referencë në aktet nënligjore të përmendura në nenin e mëparshëm.

Kujdes me gjobat dhe ankimimet ndaj mediave

“AMA do të ketë kompetencat e mëposhtme në lidhje me përmbajtjen botuar nga ofruesit e shërbimeve të botimeve elektronike: a) të urdhërojë heqjen ose pengimin e qasjes në përmbajtjen që është dyshohet, sipas legjislacionit të veçantë penal në fuqi, për të përbëjnë një nga veprat penale në vijim: i) pornografinë e fëmijëve; ii) inkurajimin e akteve terroriste; iii) shkelje të sigurisë kombëtare. b) për të futur një njoftim pop-up në faqen e internetit / domenin e portalit të cilat përmbajnë informacion mbi vendimet e organeve vendimmarrëse të AMA-s. c) AMA do të marrë vendimin e saj në bazë të një kërkese me shkrim nga NAECES. Opinioni i NAECES është i detyrueshëm kundrejt vlerësimit të kryerjen e dyshuar të një vepre penale. AMA do të vendosë e cila është masa më e përshtatshme për të shmangur ndikimin negativ të shpërndarjes së përmbajtjes penale të dyshuar. AMA ka nevojë për të miratuar masën që ka më pak ndikim në të drejtën për të lirinë e shprehjes në përputhje me parimet e domosdoshmërisë dhe proporcionalitetit. Në çdo rast, vendimi duhet të tregojë një afat kohor të vlefshmërisë. AMA gjithashtu duhet të garantojë sa më shumë të jetë e mundur që vendimet e heqjes vetëm të ndikojnë në pjesë të përmbajtjes që janë nën dyshimin e krijimit të aktiviteteve kriminale dhe se pjesa tjetër e përmbajtjes së botuar nga ofruesi mbetet online. Vendimi i AMA-s do t’i komunikohet APEC-it për materiale ekzekutimi. Përveç nëse ka arsye bindëse për interes publik do të veprojë ndryshe, përpara se të miratohet vendimi i saj, AMA të dëgjojë ofruesin e shërbimeve të botimeve elektronike të prekura nga masa e propozuar dhe, nëse është e mundur, autorin e të dyshuarit për çdo përmbajtjeje. Në çdo rast, vendimet e AMA-s në këtë fushë mund të ankohen para gjyqtarit kompetent menjëherë pas adoptimit. Gjyqtari kompetent do të vendosë nëse do të pezullohet ose jo, për të mbajtur vendimin e AMA në fuqi gjatë procedurave të ankesës “. Rekomandohet që dispozitat për sanksione administrative kundërvajtjet (duke përfshirë udhëzimet e përgjithshme për instrumentet nënligjore) kriteret shtesë të aplikimit për të mbrojtur në mënyrë të duhur parimet e proporcionalitetit dhe domosdoshmërisë, si dhe për të garantuar që çdo sanksion të jetë i miratuar pas shqyrtimit të duhur të madhësisë dhe kapacitetit ekonomik të medias në fjalë. Para së gjithash, versioni i fundit i draftit përfshin një formulim të ri të dispozitave të cilat përcaktojnë objektin dhe fushëveprimin e ligjit. Këto dispozita të reja bëjnë të qartë se ligji zbatohet vetëm për shërbimet e mediave audiovizive dhe për ofruesit e botimeve elektronike (sipas përkufizimeve të përcaktuara më vonë në draft). Kjo duhet të jetë mirëpritur. Fakti që drafti tani përfshin një përkufizim më të mirë dhe definitivisht më të qëndrueshëm të gjithashtu duhet të mirëpriten ofruesit e shërbimeve të botimeve elektronike. Definitive elementet mund të gjenden bashkërisht në formulimin e paragrafit 17/1 (më së voni version i paraqitur këtij eksperti), 26.1 dhe 26.2 të nenit 3. Ajo gjithashtu duhet të jetë në veçanti pranoi faktin se në versionin e saj aktual, drafti është më në fund i qartë kur deklaron se ofruesit e shërbimeve të botimeve elektronike nuk kanë nevojë të regjistrohen për të qenë në gjendje të kryejnë aktivitetet e tyre në Shqipëri.

Komiteti i Helsinkit kritika paketës: AMA nuk është e pavarur

Komiteti Shqiptar i Helsinkit u shpreh kundër krijimit të një regjimi gjobash administrative ndaj medias në internet duke argumentuar se nuk ka garanci që ligji do të zbatohet në mënyrë të pavarur politikisht nga institucioni përgjegjës, Autoriteti i Medias Audiovizive. Komiteti u shpreh në një blog mbi projektligjet e shumë debatuara, të prezantuara nga qeveria si “paketa anti-shpifje”, duke theksuar mungesën e pavarësisë politike të Autoritetit të Medias, institucionit që, sipas projektligjeve, do të marrë funksionet e një gjykate për të gjykuar dhe dënuar mediat në rast të asaj që projektligji i referohet si “cenim të nderit dhe dinjitetit të qytetarit”. Erinda Skëndaj, juriste te Komitetit të Helsinkit, shkroi: “..propozohet që autoritetit të medias t’i i rriten kompetencat dhe përgjegjësitë në drejtim të mbikëqyrjes dhe sanksionimit të medias, [por] nuk vërehen ndryshime në përbërjen e autoritetit dhe mënyrës së zgjedhjes së anëtarëve të tij”. Autoriteti i Medias përbëhet aktualisht nga shtatë anëtarë, të cilët zgjidhen nga parlamenti me propozim të partive të ndryshme politike. Projektligji “Rama” për median online parashikon që një këshill me tre anëtarë, i quajtur “Këshilli i Ankesave”, i cili zgjidhet nga bordi i autoritetit, të kryejë rolin e gjykatës, duke vendosur gjoba nga 100 mijë deri në 1 milionë lekë, për mediat online që gjykohet se kanë kryer shkelje, pa marrë parasysh nëse media në fjalë është një media e madhe apo një blog personal. “Ky është një moment shumë i rëndësishëm ligjor që kërkon një analizë për të vlerësuar nëse rregullimi i të gjithë sektorit të medias duhet ose jo të kalojë në përgjegjësinë e këtij autoriteti si dhe nëse sanksionimi i medias, përfshi këtu edhe ofruesit e shërbimeve të publikimit elektronik duhet të jetë apo jo përgjegjësi e Këshillit Etik të këtij autoriteti,” theksoi Skëndaj. “…formula e propozimit dhe zgjedhjes së anëtarëve të AMAs çon në një ndarje 4 anëtarë të zgjedhur me mbështetje të mazhorancës parlamentare dhe 3 anëtarë të zgjedhur me mbështetje të opozitës parlamentare. Nëse do e shohim me paralelizëm me rekomandimet e OSBE/ODIHR-it për KQZ-në, kjo formulë ligjore e parashikuar në ligj për AMA-n nuk garanton depolitizim të këtij institucioni, pavarësisht nga fakti që sipas ligjit ky institucion është i pavarur,” shkroi Komiteti i Helsinkit. Kryeministri Edi Rama propozoi dhjetorin e kaluar një numër masash drakoniake kundër medias online, ndërsa deklaroi se sipas opinionit të tij, ka nevojë për “disiplinim” të kësaj mediaje. Masat e propozuara nga Rama fillimisht përfshinin gjoba të forta dhe të ekzekutueshme pa të drejtë apelimi, si dhe urdhër mbylljeje për median në rastet kur Këshilli i Ankesave çmonte se ajo kishte shkelur kodin e etikës më shumë se tre herë. Propozimet e Ramës u kritikuan ashpër nga organizatat vendëse dhe ndërkombëtare të të drejtave të njeriut si një tentativë për sistem censurimi të medias online. Propozimi i miratuar në qeveri javën e kaluar, nuk përfshin më klauzola për mbylljen e medias por vijon të mbajë gjoba të paapelueshme ndërsa Këshilli i Ankesave në AMA zëvendëson në praktikë rolin që deri më sot e kanë luajtur gjykatat. AMA është një institucion i krijuar fillimisht në vitin 1998 ndërsa drejtuesi i saj ka ndryshuar zakonisht përmes betejave politike, sa herë që ka ndryshuar maxhoranca qeverisëse e vendit. Si me të gjitha institucionet e “pavarura” në vend që nga marrëveshja politike PD-PS e vitit 2003, edhe AMA është në fakt një institucion i ndërvarur, anëtarët e së cilës janë propozime të partive politike të pranishme në parlament. Kjo është nisma e disatë e kryeministrit Edi Rama kundër lirisë së shprehjes.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Abissnet