Bufi: Bashkpunim me LSI,por pa kushte

Z.Bufi kohët e fundit është vënë re një një acarim i marrëdhënieve mes mazhorancës dhe opozitës në sallën e Kuvendit, duke prishur atë frymë bashkëpunimi që u vu re në miratimin e një pjese të reformës në drejtësi dhe të ndryshimeve në Kushtetutë. Çfarë ka ndryshuar?

Si opozitë e kemi sqaruar gjithmonë arësyet e dhënies së konsesusit tonë për disa reforma që janë madhore dhe që kushtëzojnë të gjithë procesin e integrimit euroatlantik. Këto janë arësyet pse ne kemi dhënë konsesusin për ndryshimet në Kushtetë, për reformën elektorale, për reformën në drejtësi. Ky qëndrim i yni përbën një ndryshim të madh midis opozitës që po bëjmë ne me atë që ka bërë dikur PD. Si opozitë gjithmonë këmi vlerësuar se këto nuk i konsiderojmë çështje thjesht të një interesi të ngushtë partiak, por si çështje madhore që kanë të bëjnë me zhvillimin e vendit dhe opozita nuk ka detyrën për të kundërshtuar apo frenuar pikërisht këtë proces të zhvillimit. Për këto reforma të rëndësishme, unë do të thosha se jo vetëm kemi dhënë mbështetjen por kemi qënë mjaft aktiv, bile dhe në shumë raste PS ka ndermarë inisiativën dhe kemi propozuar tekstet ligjore konkrete, siç është rasti i ndryshimeve kushtetuese, i sistemit elektoral dhe tani për kodin zgjedhor. Ka dhe mjaftë raste të tjera kur deputetët e PS angazhohen në një punë të mirëfilltë legjislative për hartimin e shumë amendamenteve që nëpërmjet raporteve të komisioneve i paraqiten seancës plenare dhe kanë sjellë përmirësime të rëndësishme të shumë projektligjeve të sjellë me mjaftë mangësi nga qeveria. Pra qëndrimi i PS nuk është thjesht një OK në parim por një qëndrim aktiv me kontribute konkrete në tekstet legjislative të miratuara nga Kuvendi i Shqipërisë. Unë mendoj se ky qëndrim opozitar ndryshe i PS nuk ka zbehur rolin e saj si opozitë në të gjithë veprimtarinë parlamentare, sidomos në debatet e nxehta të zhvilluara në komisione dhe sidomos në seancë plenare.

Pjesë e zhvillimeve politike është bërë dhe një debat midis institucionit të Kuvendit atij të Presidentit në lidhje me çështjen e dekreteve për anëtarë të Gjykatës së Lartë. Edhe në rolin e nënkryetarit të Kuvendit si do ta konsideroni këtë debat dhe qëndrimin që ka mbajtur legjislativi për dekretet konkrete?

Ky nuk është thjesht dhe vetëm një debat i karakterit procedurial. Kam përshtypjen se është një përplasje e vërtetë e institucioneve kryesore të shtetit, që lidhet mesa duket me problemet e brendshme që ka PD, ose që ta themi më mirë, që tregon se si po e qeverisë vëndin PD. Natyrisht kjo çështje e brëndëshme e PD ka një ndikim të dukshëm dhe të drejtpërdrejt në funksionimin e institucioneve të shtetit dhe për pasojë në jetën e shqiptarëve. Prandaj qëndrimi ynë si opozitë nuk lidhet me “problemin e brëndshëm” të PD, por me funksionimin e institucioneve të shtetit nga varet stabiliteti i vendit dhe ecuria e reformave. Për ne është e papranueshëm fakti që gjykata e lartë, organi më I lartë I sistemit të drejtësisë vazhdon të mbetet I bllokuar, dhe kjo jo për shkak të mungesës së proçedurave, por tërësisht për shkak të mëndësive anakronike të lidershipit të PD për uzurpimin e institucioneve të shtetit prej militantëve të PD apo të klaneve të ndryshme brënda saj. Qëndrimet tona asnjëherë nuk janë të lidhura me “njërën palë apo tjetrën”, por me respektimin e Kushtetutës së vëndit. Me këtë frymë ne u angazhuam në plotësimin e Rregullores së Kuvendit kur dhamë jo vetëm konsensusin, por edhe kontributin tonë, për hartimin dhe miratimin e neneve të rregullores të nevojshëm për të reflektuar ndryshimet kushtetuese të bëra kohët e fundit. Kryetarja e Kuvendit nuk mund të justifikohet në asnjë nen të rregullores për të bllokuar proçedurat për dhënien e pëlqimit për dekretet e Presidentit, ashtu si dhe Presidenti I Republikës të jetë I panshëm në emërimin e nomenklaturës së organeve të shtetit që kushtetuta ja ka besuar atij.Kushtetuta dhe praktikat e presidentëve të mëparshëm nuk kanë qënë shkak I krizave si kjo aktuale.

Të qëndrojmë pak tek neni 111 i rregullores, ku me anë të ndryshimeve që iu bënë atij kryetarja e Kuvendit merr kompetencën për tiu drejtuar Presidentit ose kryeministrit me një shkresë në lidhje me përputhshmërinë ligjore të kandidaturave përpara se ata të kalojnë për votim në seancë. A përbënë kjo një tejkalim të kompetencave?

Dua të sqaroj se është në kompetencën e kryetarit të Kuvendit si drejtues i këtij institucioni që të mbaj raportet e këtij institucioni me institucionet e tjera. Si detyrë kushtetuese por edhe si praktikë parlamentare në të gjitha vendet demokratike Kryetari i parlamentit moderon raportet midis institucioneve kur këto lidhen nëpërmjet proçedurave parlamentare. Në rregulloren aktuale ka një nen që e lejon Kryetarin e Kuvendit në mënyrë të arësyetuar të kthej tek nismëtari projektligjet e depozituara në Kuvend, kompetencë kjo që gjëndet në praktikat parlamentare të vëndëve të tjera demokratike. Ndersa në nenin e ndryshuar përcaktohet se ky veprim mund të bëhet kur paraprakisht një komision si ai Ligjeve gjykon se në propozimet paraqitura ka probleme të mospërputhjes ligjore; në këtë rast është krejt normale që ti kërkohet Kryetarit të Kuvendit të komunikoj me institucionin që ka bërë propozimin dhe ta vëjë në dijeni për çështjet e ngritura nga komisioni përgjegjës. Në këtë rast sigurohet një informacion plotësues dhe në fund fare do të jetë seanca ajo që do të vendosi për vazhdimin e proçedurës.

Shpeshherë është vënë re një lloj autoritarizmi nga ana e kryetares së Kuvendit në drejtimin e punës në këtë institucion. Ju vet si nënkryetar i Kuvendit si e gjykoni punën e Topallit?

Të them të drejtën unë nuk do ta quaja autoritarizëm, shpesh herë ajo mban qëndrime subjektive, të njëanshme, në kundërshtim me dispozitat e rregullores, çka ne si opozitë e kemi ndjerë vehten në siklet. Është normale si në çdo parlament që opozita të kërkoj të drejtën e fjalës duke shfrytëzuar të gjitha mundësitë që i krijon rregullorja dhe shpesh herë veprimet e Kryetares janë në kundërshtim me rregulloren.

Një tjetër debat që është hapur kohët e fundit është edhe ai për dosjet e ish-bashkëpuntorëve të Sigurimit të Shtetit, për të cilin përsëri pozita dhe opozita janë përsëri shumë larg në qëndrimet e tyre. Cila mendoni se do të jetë zgjidhja e këtij problemi?

E kam të vështirë të parashikoj si do zgjidhet, por diçka e kam të sigurt, që është një çështje e futur e në axhendë në mënyrë blic si duket thjesht për të çoroditur dhe spostuar vëmendjen e opinionit nga problemet e shqetësimet e mëdha që po kalon vendi ktualisht. Është një refren që përsëritet nga viti 1991 e deri më sot sa herë që politika e kërkon këtë për interesa të saj të momentit. Degjohet pikërisht në momentet kur vendi përjeton vështirësi dhe kriza serioze. Diskutimi për përmbajtjen e kësaj çështje është krejtësisht i ndryshëm nga mënyra se si politika përpiqet ta përdor atë për intersat e saj. Ky është një diskutim mjaft i gjerë. Dua të theksoj se PS i ka denuar krimet e sistemit komunist, parlamenti për të ka bërë një rezolutë për të cilën ne jemi shprehur qartë dakort. Pra, debati nuk ka të bëj me përmbajtjen. Në Shqipëri Kuvendi ka pasë miratuar ligj të posaçëm për pastërtinë e figurave dhe mbi këtë bazë dy herë komisione të posaçme kanë funksionuar për kontrollin e pastërtisë së figurave që kanë kandiduar për zgjedhjet në Kuvendin e Shqipërisë. Cila është arësyeja që një kontroll apo flitrim i tillë të bëhet për herë të tretë?

Pavarsisht filtrimeve që janë bërë seancat parlamentare janë kthyer shpesh herë në séanca akuzash dhe kundërakuzash ku nuk kanë munguar pseudonimet e agjentëve të Sigurimit të Shtetit…

Unë besoj se është një shfaqje jo e këndshme, pse jo edhe e shemtuar sidomos kur një gjë e tillë bëhet nga vet deputetët që bien në atë debatin e momentit për të “fituar” kapital politik. Personalisht dhe besoj se edhe PS nuk është kundër transparencës dhe kundër bërjes publike të informacionit për të ditur se kush kanë qënë bashkëpuntorët e sigurimit të shtetit. Ndërsa një ligj i nisur thjesht nga motive politike besoj se nuk është i dobishëm dhe nuk do të ketë asnjë ndikim pozitiv në zhvillimin e vendit.

Z.Bufi jemi pothuajse një vit para zgjedhjeve të ardhshme parlamentare. Si është ecuria e përgatitjes së programit politikë dhe qeverisës me të cilin PS do të paraqitet para zgjedhësve?

PS në opozitë ka qënë tërësisht e angazhuar në proçesin e pregatitjes për zgjedhjet e ardhshme. Ky ka qënë një proçes reflektimi, një proçes reformimi dhe rinovimi, një proçes dialogimi intensiv me elektoratin. Në qëndër të këtij proçesi është natyrisht pregatitja e programit të ri politik dhe programit qeverisës, por në të vërtetë ky është një proçes vetmaturimi. Përvoja e PS është mjaft e gjërë dhe komplekse, si në qeverisjen e vëndit por edhe në opozitë. Sfida politike e zgjedhjeve të ardhëshme është e lidhur me hartimin e një alternative të qartë me prioritete konkrete dhe të diferencuara, të përcaktuara këto pas ballafaqimeve me realitetin e problemeve të dukura pa shpresë për shumicën e shqiptarëve. Unë besoj se dialogu i kryetarit të partisë me elektoratin për këto probleme madhore është një kontribut i rëndësishëm, që do të jap rezultatet e kërkuara. Ky ka qënë një angazhim madhor i PS, që besoj nuk e ka bërë në këto përmasa më parë.

Me ndryshimet e sistemit zgjedhor sa të nevojshëm e vlerëson PS krijimin e një koalicioni parazgjedhor me aleatët e saj natural?

Besoj se sistemi proporcional-rajonal favorizon koalicionet dhe është e natyrshme që qoftë e majta qoftë e djathta të bëjnë përpjekje maksimale për të patur koalicione parazgjedhore. Në mënyrë të veçantë me këtë sistem do krijohen mundësitë që të evidentohet pesha reale politike e çdo force politike. Kjo do të përbëj dhe thelbin e koalicionit qeverisës. Zgjedhjet do të fitohen nësë do të arrijmë të këmi një alternativë të qartë të së majtës, që do të bashkoj votat e të gjithë elektoratit që do t’i besoj kësaj alternative. Forcat politike të së majtës mund ta bëjnë një të tillë. Megjithë problemet që ka në raportet midis PS-së dhe LSI-së në mënyrë të veçantë, mendoj se gjatë kësaj periudhe deri në zgjedhjet e ardhshme do të punohet për një bashkim të tillë. Ka shumë arësye përse e majta duhet të paraqitet në këto zgjedhje e bashkuar. Është një detyrim i madh, një detyrim politik që e majta ka ndaj këtij elektorati.

Ju përmendët pak më lart mosmarrvjeshjet midis PS-së dhe LSI-së. Faktikisht sipas jush cilat janë shkaqet e vërteta të këtij largimi skajor të tyre?

Është e vështirë që në këtë hapësirë të bësh një analizë kaq të gjerë, pasi është një histori komplekse e mbartur në vite. Ajo që vlen në këtë moment të thuhet është që fitorja në zgjedhjet e ardhshme është lidhur me këtë bashkim, me këtë detyrim që ka e majta për të ndryshuar situatën në vend. Dhe për këtë unë besoj se të gjithë drejtuesit por edhe politikanët e së majtës do të realizojnë atë kërkesë që ka elektorati ynë, që e majta të paraqitet në zgjedhje e bashkuar.

Do të tentohet një gjë e tillë nga PS apo ky mbetet thjesht një detyrim moral?

Unë besoj se kjo është jo vetëm një deshirë krejt e natyrshme, por do të përbëj një angazhim kryesor të lidershipit të forcave politike të majta.. Zgjidhjet nuk duhet të bazohen në eksperiencat e deritanishme por në largimin nga kushtet dhe kushtëzimet, nga ato mentalitete dhe sjellje që kanë krijuar këtë situatë. Kushti i përbashkët për të gjithë duhet të jetë detyrimi për të fituar zgjedhjet e ardhshme për të ndryshuar vëndin me një qeverisje më efektive. Dhe ne këtë do të tentojmë dhe kam besim se do ta realizojmë.