Matteo Colangeli: Koncesionet PPP janë me rrezik, duhet transparencë

Në një intervistë për gazetën “Shekulli”, Drejtori i BERZH në Shqipëria Matteo Colangleli flet për situatën ekonomike në Shqipëri dhe në Ballkanin Perëndimor. Sipas tij, mjedisi i biznesit dëmtohet nga ndikim joformal i politikanëve të lidhur me afaristë të fuqishëm

Erjon Dervishi

Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, ka një prezencë të hershme në rajonin e Ballkanit Perëndimor. Investimet e saj përqendrohen në infrastrukturë, ndërtesa publike, në transport dhe së fundmi në energjinë diellore. Vendet e Ballkanit Perëndimor janë të ekspozuara ndaj rreziqeve të riskut ekonomik, për vetë faktin sepse janë ekonomi në tranzicion, udhëhiqen nga politikanë të korruptuar të cilët shpesh herë kanë shkaktuar edhe kriza në këto vende. Për këtë arsye Bashkimi Evropian ka krijuar Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, e cila në fokus të saj ka ekonomitë e vendeve në tranzicion. Shqipëria është një nga këto vende. Ajo ka përjetuar kriza të vazhdueshme politike dhe ekonomike. Për gjatë gjithë prezencës së saj në Shqipëri, BERZH ka qenë tepër aktiv me politikat e saj të ndihmës ekonomike në sektorë të ndryshëm. Së fundmi, kryetari i kësaj banke në Shqipëri, në një intervistë për gazetën “Shekulli”, tregon se cilat janë prioritetet themelore të BERZH për muajt në vijim. Ajo që është më problematike në Shqipëri ka të bëjë me modelin e PPP-vë. Rritja e transparencës dhe konkurrueshmërisë së procesit do të ndihmojë për të avancuar më tej ekonomia e vendit. Investimet e projekteve janë në qendër të operacioneve të Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim. BERZH ofron një gamë të gjerë instrumentesh financiare dhe merr një qasje fleksibile në strukturimin e produkteve të saj financiare. Format kryesore të financimit të drejtpërdrejtë që BERZH mund të ofrojnë janë huatë, barazinë dhe garancitë.

Intervista e plotë:

Çfarë mendoni për gjendjen ekonomike në Ballkanin Perëndimor?

Vendet e Ballkanit Perëndimor kanë performuar relativisht mirë në të kaluarën e afërt. Rritja e PBB-së duhet të jetë rreth ose mbi 4 për qind në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi dhe Serbi, rreth 3 për qind në Bosnje-Hercegovinë në vitin 2018, ndërsa rritja e Maqedonisë Veriore mund të jetë rreth 2 për qind pas stanjacionit në vitin 2017. Këto norma rritjeje, megjithatë, ende nuk janë të mjaftueshme për një konvergjencë sa më të shpejtë ndaj niveleve të të ardhurave në Bashkimin Evropian. Rritja më e shpejtë kërkon më shumë investime në infrastrukturën e transportit dhe energjisë për të përmirësuar lidhshmërinë, si dhe përqendrim më të fortë në arsim dhe kujdes shëndetësor, për të forcuar kapitalin njerëzor të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Reformat e mëtejshme strukturore që përmirësojnë mjedisin e biznesit dhe produktivitetin janë gjithashtu të rëndësishme, pasi popullsia në Ballkanin Perëndimor pritet të tkurret më tej.

Cilat do të jenë përparësitë tuaja kryesore për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe planin e investimeve në Shqipëri?

Prioritetet në Ballkanin Perëndimor si një rajon përqendrohen në rritjen e konkurrencës, qeverisjes, elasticitetit, përfshirjes, integrimit rajonal dhe ekonomisë së gjelbër. Të gjitha vendet kanë nevojë për një sektor privat më produktiv, më efikas dhe një administrim më të mirë të ndërmarrjeve shtetërore, sektor financiar më elastik , praktika punësimi gjithëpërfshirëse për të rritur punësimin e grave, të rinjve dhe grupeve të pa favorizuara. Infrastruktura më e mirë e transportit dhe energjisë është e nevojshme për të lidhur Ballkanin Perëndimor me partnerët kryesorë tregtarë dhe për të përmirësuar elasticitetin e furnizimit me energji. E fundit por jo më pak e rëndësishme është rritja e përdorimit të burimeve të energjisë së gjelbër, për të reduktuar ndotjen e ajrit dhe për të siguruar energji efikase dhe të pastër për të ardhmen. Investimet e BERZH-it në Ballkanin Perëndimor po rriten. Në vitin 2018 kemi raportuar një rekord historik prej më shumë se 1.1 miliardë euro. Ne jemi veçanërisht krenarë për partneritetet tona të suksesshme publike private në rajon, sidomos koncesionin e Portit të Adriatikut në Mal të Zi dhe koncesionin e aeroportit Nikola Tesla në Beograd, Serbi. Në Shqipëri, ne planifikojmë të vazhdojmë të investojmë në infrastrukturë, veçanërisht në sektorin e transportit. Efiçienca e energjisë dhe diversifikimi janë prioritete të tjera të rëndësishme, duke përfshirë zhvillimin e energjisë diellore. Ne gjithashtu do të vazhdojmë të mbështesim konkurrencën e sektorit privat shqiptar dhe investimet e huaja direkte, me fokus të veçantë në turizëm, prodhim dhe agrobiznes.

A ka BERZH aftësi për të mbrojtur dhe kontrolluar interesat e saj në Ballkanin Perëndimor?

BERZH si një institucion financiar ndërkombëtar me një vëllim të madh të investimeve vjetore (mbi 1.1 miliardë euro në Ballkanin Perëndimor dhe rreth 300 milionë euro në Shqipëri në 2018) dhe portofol (më shumë se 5.3 miliardë euro në Ballkanin Perëndimor ose mbi 650 milion në Shqipëri në 2018) është një partner i rëndësishëm për sektorin publik dhe atë privat dhe ne kemi qasje në nivelet më të larta të liderëve të një vendi. Ne ndihmojmë me financime të kapitalit dhe hua, por gjithashtu duke ofruar këshilla dhe duke mbështetur reforma të rëndësishme. Ne po ndihmojmë gjithashtu investitorët për të mbrojtur interesat e tyre dhe për të mbrojtur reformat në mjedisin e biznesit me qëllim që të ndihmojnë vendet të tërheqin edhe më shumë investitorë. Ne jemi një bankë që punon sipas parimeve të kujdesshme bankare, duke u përpjekur për të minimizuar riskun që marrim.

A mendoni se PPP (Partneriteti Publiko Privat) është funksional në Ballkanin Perëndimor dhe veçanërisht në Shqipëri?

Si pasojë e  hapësirës së kufizuar fiskale, qeveritë shpesh i shohin PPP-të si një burim shtesë financimi për të plotësuar deficitet buxhetore. Nëfakt,të strukturuara siç duhet, kontratat e PPP-ve dhe marrëveshjet e financimit prapa tyre mund të jenë mjete të fuqishme që qeveritë mund të përdorin për të shfrytëzuar njohuritë, përvojën dhe kapacitetin financues të sektorit privat, për të përmirësuar sasinë dhe cilësinë e shërbimeve bazë të ofruara për popullatat lokale. Për të arritur këtë nevojitet një projekt i mundshëm, i cili ka një mbështetje të gjerë politike, këshilltarë me përvojë nga të gjithë palët (sidomos nga ana e Qeverisë), tenderim i hapur dhe transparent i kontratës PPP, ndarje efikase të riskut, afate kohore realiste për tenderim dhe arritje të marrëveshjesfinanciare . Megjithatë, në realitet mund të ketë një mospërputhje midis teorisë dhe praktikës dhe vendet e Ballkanit Perëndimor nuk bëjnë përjashtim nga rasti. Në Shqipëri, fokusi duhet të jetë për mendimin tonë për forcimin e kapaciteteve për të strukturuar dhe zbatuar me sukses PPP-të që nuk kërkojnë mbështetje buxhetore. Ne gjithashtu mendojmë se largimi nga praktika e fundit e pranimit të ofertave të pa kërkuara do të rriste transparencën dhe konkurrueshmërinë e procesit, duke çuar përfundimisht në rezultate më të mira për Qeverinë.

A besoni se udhëheqësit politikë dhe personat me influencë ekonomike ndikojnë dhe monopolizojnë investimet në Shqipëri?

Vendimmarrësit politikë dhe ekonomikë ndikojnë në investime përmes mjeteve të ndryshme. Ata ndikojnë në mjedisin e biznesit përmes legjislacionit dhe rregulloreve të tjera, por gjithashtu mund të ushtrojnë ndikim joformal. BERZH mbështet përmirësimin e mjedisit të biznesit përmes fuqizimit  të mjedisit ligjor dhe rregullator, ndërtimit të institucioneve kompetente dhe të pavarura (p.sh. në fushën e rregullimit të monopolit natyror ose forcimit të konkurrencës), sepse e shohim se sistemi rregullator  dhe institucione më të mira  ndihmojnë një vend për të tërhequr më shumë investime dhe për të forcuar konkurrencën e saj.

Biografia

Matteo Colangeli, si pasues i Christoph Denk, është kthyer në shtabin e BERZH si Drejtor, për Strategjitë e Vendit dhe Menaxhimin e Rezultateve. Matteo Colangeli u bashkua me ekipin e Burimeve Natyrore të BERZH-it në Londër në vitin 2005. Ai gjithashtu shërbeu në detyra në zyrat e Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim në Kiev dhe Sofje. Kohët e fundit, ai ishte përgjegjës si Bankier i Lartë për aktivitetet e ekipit të Burimeve Natyrore në Evropën Juglindore, Turqi dhe Azinë Qendrore, ku ai ishte udhëheqës i operacioneve në një sërë transaksionesh komplekse. Para se të bashkohej me BERZH, z. Colangeli punoi në Bankën Mbretërore të Skocisë në skuadrën e Borxhit të Tregjeve të Kapitalit dhe si Konsulent i Lartë në Arthur Andersen. Ai ka një diplomë master në studime evropiane nga Shkolla e Ekonomisë dhe Shkencave Politike në Londër dhe një master në Politikë nga Universiteti i Sussex. Deri më sot, EBRD ka investuar rreth 1 miliard euro në mbi 70 projekte në sektorë të ndryshëm të ekonomisë shqiptare. Prioritetet e Bankës janë zhvillimi i qëndrueshëm i sektorit privat, rritja e komercializimit të projekteve të infrastrukturës dhe promovimi i energjisë së qëndrueshme dhe investimeve të shëndetshme mjedisore.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Abissnet