Leksioni vrastar i natyrës, na mësoi se ku duhet ndërtuar dhe si duhet ndërtuar…?!

Dylejman Karaj

Koha dhe hapësira janë pa fillim dhe pa fund. Kjo tashmë është e vërtetuar shkencërisht. Në këto troje në 3000 vitet e fundit ose në 30 shekuj kanë rënë afërsisht 60 tërmete të rrezikshme…

Njerëzimi i këtyre anëve ka patur shumë kohë në dispozicion, për të nxjerrë mësime nga përvojat mjaft të hidhura të egërsisë së natyrës.

Kështu zbulimet, gërmimet dhe faktet e vërteta të ardhura deri në ditët tona, kanë treguar se njerëzimi i ka mbijetuar fuqisë së natyrës duke pësuar nga tragjeditë e tmerrshme të ndodhura ndër shekuj…

Jo shumë larg në kohë, në vendin tonë, familjet shumë të pasura të këtyre trojeve për ti mbijetuar egërsisë së tërmeteve kanë ndërtuar kala të fuqishme mbi troje të qëndrueshme… Familjet me pak të pasura, apo ato të mesmet, ndërtuan kulla 2-3 katëshe prej guri të gdhendur, lidhur me llaç të fortë bërë nga gëlqere e djegur mirë, si dhe me breza sizmikë prej druri…

Ndërsa familjet e varfra, ndërtonin kasolle një-katëshe me thupra apo ashkla të trasha prej druri lisi, ose lloj tjetër të fortë sipas krahinës por të suvatuara nga jashtë e brenda me baltë të rrahur mirë.

Ishin ndërtime këto të diktuara, pikërisht nga përvoja vrastare e tërmeteve të egër, që kanë rënë në rajonin tonë afërsisht çdo 50-60 vite në këto 30 shekuj kohë dhe histori…Natyrisht historia e tërmeteve dhe e vullkaneve është shumë më e thellë në kohë, është infinit….

Tërmetet dhe vullkanet janë fenomenet natyrore që kanë modeluar planetin dhe vazhdojnë ta bëjnë ndryshimin e tij çdo ditë, anë e mbanë botës që ne njohim sot.

Në fshatin tim malor, kullat prej guri të lidhura me llaçin e gëlqeres janë 2-3 katëshe dhe me moshë mbi 150 vjeçare. Të gjitha janë të vendosura nëpër kodrina për dy arsye themelore jetike.

E para për ti bërë ballë egërsisë së fenomeneve të natyrës, dhe së dyti për të ruajtur tokën e paktë bujqësore.

Pavarësisht se ndër vite, janë tundur e shkundur dhjetëra herë nga tërmetet, vijojnë të qëndrojnë në këmbë, pa asnjë problem sot dhe kësaj dite. Kjo është përvoja e vyer, që na kanë lënë të parët tanë të mençur, mësuar nga ngjarjet e hidhura të historisë mijëravjeçare.

Është për të vënë kujën, se si njeriu i ri i Partisë, në tërësi i shkolluar, në kushtet e lirisë dhe të shpërdorimit masiv të saj, harroi të kaluarën e afërt dhe të hidhur që sjell egërsia e natyrës …. Dhe me një babëzi të shfrenuar për të fituar paranë, ju turr kënetave dhe ligatinave, brigjeve të lumenjve e bregut të detit, tokave më të mira bujqësore, vreshtave e lulishteve të qyteteve, për të ngritur shtëpitë, vilat, hotelet, pallatet, fabrikat, magazinat etj, pa marrë parasysh rrezikun e natyrës që ishte shumë shumë afër…

Nën hundën dhe bekimin e shtetarëve të korruptuar që për të marrë vota për karriget e pushtetit dhe Lekë për qejfet dhe orgjitë e tyre, lejuan dhe stimuluan me Ligje ditën për diell, urbanicidin më të egër, më vrastar dhe më të paparë në histori në këto troje të lashta.

Leksioni vrastar i natyrës, ndodhur në të gdhirë të 26 nëntorit, të vitit 2019 na mëson se: Kurrë më ndërtime me qëllime banimi më shumë se 4-5 kate në qytetet tona, kurrë më ndërtime pa studime të terrenit, pa projekte…kurrë më ndërtime në breg të detit apo të lumit, në toka bujqësore apo në troje ish-këneta e ligatina….Sepse tërmeti i radhës, njësoj i egër do të jetë pas afro 40 apo 50 vitesh…Pra do të shembë shtëpitë e fëmijëve dhe të nipave tanë.  Ky është periodiciteti i natyrës, i këtij fenomeni natyror të paparashikueshëm, të pandalshëm, së paku këto 30 shekujt e fundit dhe më shumë.

Ndaj është koha për ti vënë gishtin kokës, gjithë shoqëria dhe për të dërguar pas hekurave deri në 20 vite a më shumë:

-investitorët

-urbanistët

-projektuesit

-zbatuesit

-kontrolluesit

-pushtetarët, që lejuan dhe miratuan ndërtimin vend e pa vend duke sjellë për pasojë të vrarë dhe shkatërruar mijëra jetë njerëzore të pafajshme.

30 nëntor 2019

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Abissnet