KE: Ulja e ekonomisë shqiptare do të dëmtonte tregjet financiare

Në një studim të sajin për Ekonomitë e vendeve të Evropës Juglindore, Komisioni Evropian thekson se ekonomia shqiptare do të mbajë të njëjtët ritme si në vitin 2018. Problem mbetet borxhi publik rreziku i investimeve në infrastrukturë

Erjon Dervishi

Ecuria e ekonomisë shqiptare dhe raporti i saj me vendet e rajonit, është vënë në dukje nga ana e Komisionit Evropian. Raporti në fjalë është përgatitur nga ekspertë dhe zyrtarë të Komisionit Evropian. Për çdo tremujor, Komisioni analizon ecurinë ekonomike të këtyre vendeve. Për këtë arsye është marrë në konsideratë edhe Shqipëria. Ajo që është më shqetësuese për Komisionin Evropian është rreziku i borxhit publik dhe investimet në infrastrukturë. Më tej në raport thuhet se:

Rritja ekonomike

Rritja ekonomike e Shqipërisë pritet të mbetet e qëndrueshme, e nxitur kryesisht nga konsumi privat. Megjithatë, parashikimi thekson se zhvillimi ekonomik do të zbutet në vitin 2019, pasi prodhimi i energjisë elektrike nuk ka gjasa të vazhdojë në nivelin të lartë si në fillim të vitit 2018. Monedha shqiptare ka të ngjarë të peshojë më shumë në lidhje me rritjen e eksporteve.

Rrezik nga ngadalësimi i reformave dhe borxhi publik

Një ulje më e ngadaltë, sesa reduktimi i borxhit publik, do të dëmtonte tregjet financiare të reja, besimin dhe rritjen e rrezikut të investimeve në infrastrukturë, të cilat janë çelësi për ruajtjen e rritjes dhe furnizimet e energjisë. Një ngadalësim i reformave mund e zvogëlojnë kërkesën private, ndërsa eksportet mund të vuajnë nga rritja më e ulët se parashikimi. Kjo e vënë në dukje nga partneri më i madh tregtar i Shqipërisë, Italia.

Rritja e punësimit dhe pagat

Shpenzimet e familjeve pritet të mbeten nxitësi kryesor i rritjes ekonomike, që ende përfiton nga kushtet e favorshme financiare, inflacioni i moderuar. Probleme ka sektori i punësimit, por që do të vlerësohej nga një  kombinim me rritje të moderuar të pagave. Punësimi ishte në kategoritë e 5%, në fillim të 2018 se një vit më parë. Nëse qeveria punon mirë dhe me kujdes, krijimi i vendeve të punës do të mund të rritet, duke rrëzuar shkalla e papunësisë në grup moshat, midis 15 dhe 64 vjeç, rreth viti 2020. Në përputhje me konsolidimin fiskal, konsumi publik është i vendosur të mbetet i kufizuar, me një rritje mesatare prej 2.5% gjatë viteve 2018-2020. Nga ana e investimeve, investimet publike janë planifikuar të rriten me 5% në vit, dhe qeveria shpreson për të mobilizuar investimet private në një numër të projekte infrastrukturore. Investimi privat është caktuar të nxiten nga Investimet e Huaja të Drejtpërdrejta në turizëm, shëndetësi dhe objekteve arsimore, si dhe në energji të rinovueshme.

Rënia e eksporteve dhe importeve

Eksportet e energjisë elektrike dhe çmimet më të larta të naftës, janë duke rritur vlerën e eksporteve në vitin 2018. Në të njëjtën kohë, kërkesa e brendshme e fuqishme dhe paratë janë duke mbajtur ritmin aktual të importeve. Çështja e eksporteve do të jetë akoma negative, megjithëse me ritme më të mira se në vitin 2017. Vlerësimi i monedhës shqiptare peshon konkurrencën e çmimeve dhe industrinë e eksportit, por një efekt negativ në kategorinë e eksporteve ka të ngjarë për t’u shfaqur vetëm në vitin 2019, kur investime të reja vendime dhe kontratat do të nënshkruhen. Në vitin 2019 dhe 2020, parashikohet ngadalësimi i eksporteve, pjesërisht për shkak të vonesës së efektit të vlerësimit, por kryesisht për shkak të uljes së eksportit të naftës dhe energjisë elektrike. Rritja e importit, e cila ka qenë e drejtuar nga disa projekte të mëdha të energjisë në vitet e fundit, pritet të ngadalësohet më tej në vitin 2019, pasi këto projekte janë afër përfundimit. Deficiti i llogarisë korrente është vendosur të vazhdojë të ngushtohet, në 6% të PBB-së nga një deficit tregtar në përmirësim të lehtë, vlerësimi i monedhës, si dhe rritja e transferimeve, në veçanti remitancat dhe transfertat zyrtare.

Politika monetare

Lehtësimi monetar është rritur dhe Banka e Shqipërisë është duke ulur normën e interesit të saj më tej, nga 0.25 për qind. Ajo gjithashtu ka deklaruar se stimuli monetar nuk do të dobësohet para vitit 2019. Kjo është shpjeguar nga inflacioni më i ulët se sa pritej, i cili është ulur, deri në 2.2% nga mesi i vitit 2018, por ende nënvizon objektivin e saj prej 3%. Kohët e fundit, vlerësimi i lekut shqiptar kundrejt euros ka peshuar në normën e inflacionit. Banka qendrore ndërpreu ritmin e vlerësimit në mes të vitit 2018 me blerjet në euro. Megjithëse, ka gjasa që inflacioni të jetë i menaxhuar vetëm mesatarisht.

 

Box

Raporti i borxhit publik vazhdon gradualisht rënien

Deficiti fiskal në vitin 2018 do të mbetet brenda objektivit, 2 % i GDP. Strategjia fiskale e tanishme e qeverisë, parasheh një rënie të deficitit në 1.7% dhe 1.2% të PBB-së për vitet 2019 dhe 2020, respektivisht dhe për raportin e borxhit publik ndaj PBB-së, i cili bie nga 70% në fund të vitit 2017, në 63.5% në fundi të vitit 2020. Kjo nënkupton që ekonomia përmban shpenzime në rritje në rreth 5% dhe rritja e të ardhurave tatimore (deri në 6.5% dhe 7.5% në vit) si dhe kontributet më të larta të sigurimeve shoqërore. Rritja e të ardhurave tatimore, ende nuk ka finalizuar detyrimet e kushtëzuara fiskale. Shoqëritë (ad-hoc) të krijuara posaçërisht për një qëllim biznesi, si dhe artikujt e shpenzimeve, përbëjnë një rrezik negativ për këtë projektim.

 

2 Kolonë

Parlamenti Evropian

Viza humanitare për të shmangur vdekjen e refugjatëve

Mbajtësit e vizave humanitare do të hynin në territorin e BE-së, për qëllimin e vetëm për të kërkuar mbrojtje ndërkombëtare. Vendet e Bashkimit Evropian duhet të jenë në gjendje të lëshojnë viza humanitare në ambasada dhe konsullata jashtë vendit, kështu që njerëzit që kërkojnë mbrojtje mund të hyjnë në Evropë pa rrezikuar jetën e tyre. Me 39 vota pro dhe 10 kundër, Komiteti i Lirive Civile, ra dakord të mërkurën që t’i kërkonin Komisionit Evropian që të paraqiste, deri më 31 mars 2019, një propozim legjislativ e cila krijon një vizë humanitare evropiane, duke i dhënë qasje territorit evropian – veçanërisht shtetit anëtar që e ka lëshuar vizën – për qëllimin e vetëm të paraqitjes së një kërkese për mbrojtje ndërkombëtare. Deputetët theksojnë se përkundër njoftimeve dhe kërkesave të shumta për rrugë të sigurta dhe ligjore për azilkërkuesit në Evropë, BE-së i mungon një kuadër i harmonizuar i procedurave të hyrjes së mbrojtur. Ata theksojnë se për shkak të mundësive të pamjaftueshme ligjore, rreth 90% e atyre që i janë dhënë mbrojtje ndërkombëtare arritën në Bashkimin Evropian përmes mjeteve të parregullta.

Zvogëlimi i numrit të vdekjeve, luftimi i trafikut

Sipas Komitetit të Lirive Civile, vizat humanitare do të ndihmonin në trajtimin e numrit të vdekjeve të papërballueshme në Mesdhe dhe në rrugët e migrimit në Bashkimin Evropian (të paktën 30 000 persona kanë vdekur në kufijtë e BE që nga viti 2000), për të luftuar kontrabandën njerëzore dhe për të menaxhuar të ardhurit, si dhe pritjen dhe përpunimin e kërkesave për azil më të mirë. Ky mjet duhet gjithashtu të kontribuojë në optimizimin e buxhetit të shteteve anëtare dhe të BE-së për azilin, procedurat e zbatimit të ligjit, kontrollin e kufirit, mbikëqyrjen dhe aktivitetet e kërkimit dhe shpëtimit, thonë eurodeputetët.

Shfaqja e sigurisë para lëshimit të vizës

Përfituesit e vizës humanitare do të duhet të provojnë një ekspozim të mirëfilltë ose rrezik për persekutim dhe të mos jenë tashmë në procesin e rivendosjes së dokumenteve. Vlerësimi i aplikimit nuk duhet të përfshijë një proces të plotë të përcaktimit të statusit, por përpara lëshimit të vizës, secili aplikant duhet t’i nënshtrohet një shqyrtimi të sigurisë, nëpërmjet bazave të të dhënave përkatëse kombëtare dhe evropiane, “për të siguruar që ato nuk paraqesin rrezik sigurie”. Juan Fernando López Aguilar, raportues nga Spanja në Parlamentin Evropian tha se: “Në sfondin e një numri të madh vdekjesh të papranueshme në Mesdhe, Parlamenti Evropian duhet të japë këtë miratim. Votimi është një hap i kufizuar, por megjithatë një sinjal shumë i rëndësishëm politik për Komisionin e Bashkimit Evropian. Ne duhet të bëjmë më shumë për t’i ndihmuar këto qenie njerëzore në nevojë, pasi aktualisht nuk ka rrugë të mjaftueshme ligjore dhe të sigurta për BE-në për ata që kërkojnë mbrojtje ndërkombëtare”. Ai tha se: “Gjëja e parë është që të ndahen fakte nga perceptimet. Ekziston një perceptim gjerësisht i përhapur se migrimi është jashtë kontrollit, një pushtim agresiv i BE-së, një kalë trojesh. Nuk ka dëshmi empirike për të mbështetur këtë pikëpamje; është fakt se numri i ardhësve ka rënë në mënyrë dramatike. Kemi një mandat për të vepruar në solidaritet dhe për të ndarë përgjegjësinë me anë të një sistemi të përbashkët evropian të azilit. Megjithatë, Këshilli është lidhja që mungon në procesin e vendimmarrjes në BE. Ky Parlament ka bërë çmos për të sjellë legjislacionin duke përfshirë rishikimin e të ashtuquajturës rregullore të Dublinit, që rezulton në një shpërndarje jashtëzakonisht të padrejtë të përgjegjësive. Ne kemi nevojë për një sistem të përbashkët evropian për të trajtuar pretendimet e azilit dhe jo për të mbingarkuar ato vende që përballen me Mesdheun”.

 

Hapat e ardhshëm

Kjo nismë legjislative do të vihet në votim nga Komisioni Evropian në seancën plenare të nëntorit. Nëse miratohet me shumicë plenare me shumicë të cilësuar, Komisioni do të duhet të japë një përgjigje të arsyetuar ndaj kërkesës së Parlamentit Evropian.

 

2 Kolonë

Analizw

Manfred Weber synon të vihet në krye të Komisionit të BE-së

Partia Popullore Evropiane voton sot në Helsinki për kandidatin kryesor në zgjedhjet për Parlamentin Evropian në maj 2019. Sipas të gjitha gjasave, ai do të jetë gjermani Manfred Weber.

Sot Partia Popullore Evropiane vendos në Helsinki se cili do të jetë kandidati kryesor i saj në zgjedhjet e majit 2019. Kandidati me shanse më të  mëdha është Manfred Weber,i cili konkurron me rivalin e tij finlandez, Alexander Stubb. Por kush është Manred Weber? Në  krye të grupit më të madh në Parlamentin Evropian, Manfred Weber, erdhi në vitin 2014. Ai konsiderohet si njeri i kompromisit, që mundohet me zë të ulët ta mbajë të bashkuar grupin e tij. Spektri i 219 deputetëve në Partinë Popullore Evropiane është i madh: nga hungarezët djathtistë e deri te belgët liberalë. Me pikëpamjet e tij proevropiane, Weber dallon edhe nga partia e vet, Unioni Kristiansocial i Bavarisë (CSU). Prandaj edhe në zgjedhjet e fundit të vitit 2014, CSU nuk donte ta vinte as si kandidat. Në çështjen e migracionit ai diti të manovronte me zgjuarsi herë duke anuar nga pozicioni i kancelares dhe kryetares së CDU-së, Angela Merkel, e herë nga ana e ministrit të brendshëm dhe kryetarit të CSU-së, Horst Seehofer. Manfred Weber mbajti në fraksion edhe njëmbëdhjetë anëtarët e partisë hungareze antieuropiane Fidesz, megjithë kritikën masive nga shumë anë.

Merkel e mbështet

Por atë e mbështet kancelarja gjermane, Angela Merkel. Pa këtë mbështetje, shanset e Weberit për t’u shpallur si kandidati kryesor në zgjedhjet evropiane do të ishin thuajse zero. Flitet se Merkel është marrë vesh për këtë me presidentin francez, Macron. Sepse, sipas shumë gjasave, kush del fitues i zgjedhjeve për Parlamentin Evropian, bëhet kryetar i Komisionit të BE-së. Nëse ky post kaq i rëndësishëm zihet nga Gjermanët, atëherë në krye të Bankës Qendrore Evropiane do të vihet një francez. Por zyrtarisht Angela Merkel nuk shprehet për këtë karuzel personeli në Bruksel. Sikurse shumë politikanë të BE-së, edhe Manfred Weber ka problemin se atë nuk e njohin shumë njerëz jashtë qarqeve të Brukselit dhe qarkut të votimit të tij në Bavari. Shumë përfaqësues të vendeve të vogla gjermane, pavarësisht nga personi i Manfred Weber-it, e vënë në dyshim idenë që kryetari i Komisionit të jetë gjerman. Ata kanë frikë se kështu shteti më i fuqishëm i BE-së mund të bëhej dominant për ta. Prej vitit 1967 nuk ka qenë më asnjë gjerman në krye të Komisionit. Asokohe ishte Walter Hallstein, i cili nuk kandidoi për herë të dytë, për shkak të presionit të Francës. Manfred Weber është katolik dhe e ka bërë karrierën në partinë rajonale bavareze dhe është anëtar në shumë instanca udhëheqëse të kësaj partie. Në vitin 1996 ai themeloi një firmë këshillimore për çështje të teknikës së mjedisit, të cilën vazhdon ta udhëheqë edhe sot, sipas të dhënave të tij në uebfaqen e Parlamentit Evropian. Këtu ai hyri në vitin 2004, pas një stacioni të shkurtër si deputet në Parlamentin e Landit. Kritikuesit e tij dyshojnë në aftësitë e tij për të qenë pasardhës i Juncker-it, si kryetar i Komisionit. Sepse ai nuk ka pasur asnjëherë asnjë post qeveritar, ndryshe nga kryekomisionerët e deritanishëm, Juncker, Barroso ose Prodi, të cilët kanë qenë të gjithë kryeministra të vendeve të tyre dhe e njihnin nga brenda biznesin e Këshillit të BE-së.

Jo automatizëm

Por, zgjedhja si kandidat kryesor i Partisë Popullore Evropiane, nuk do të thotë automatikisht kryekomisioner. Për shkak të rritjes së numrit të populistëve të djathtë në të gjithë Evropën, nuk dihet ende se si mund të jetë përbërja e Parlamentit Evropian, që do të dalë nga zgjedhjet e majti 2019. Me gjasë, që konservatorët dhe socialdemokratët të mos e arrijnë dot maxhorancën dhe që ato të kenë nevojë për një forcë të tretë. Socialdemokratët kanë thënë që tani se ata nuk do të votojnë për Manfred Weberin nëse ky do të kandidojë për kryetar komisioni. Dhe e paqartë është edhe se si do të sillet partia e re e presidentit francez Emmanuel Macron, “En Marche”, në parlamentin e ardhshëm. Macron ka thënë se nuk do të ketë automatizëm ndërmjet kandidatit kryesor dhe presidentit të Komisionit. Të drejtën e propozimit për këtë post e kanë vetë shtetet anëtare. Pra, Manfred Weber, është ende në fillim të një fushate të madhe zgjedhore së cilës nuk i dihet fundi. Shansi i tij që të zëvendësojë me të vërtetë presidentin e deritanishëm, Jean-Claude Juncker , që ka qenë 20 vjet kryeministër dhe flet katër gjuhë të huaja, nuk janë shumë të mëdha. Por ndoshta në fund mund t’i jepej si ngushëllim një tjetër post tjetër i lartë, si për shembull ai i kryetarit të Parlamentit Evropian.

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Tradhtia e patriotizmit

Nga Koço Kokëdhima Në të njëjtën ditë që Rama përmbysi shqiponjën “korb” në hyrje të Tiranës, Macron në Paris fliste…

Abissnet