Erwan Foruere: Kriza në Shqipëri, jo pakt politik pa zërin e shoqërisë civile

Intervista/ Diplomati i lartë Irlandez, thekson se kriza politike në Shqipëri minon integrimin në Bashkimin Evropian. Politikanët t’i lënë interesat personale mënjanë dhe të punojnë për konsensusin

Erjon Dervishi

Thellimi i krizës politike në vend është në dëm jo vetëm të situatës ekonomike, por edhe të stabilitetit të vendit. Opinioni ndërkombëtar është shprehur për situatën në Shqipëri në disa raste. Pavarësisht zhvillimeve në Shqipëri, Bashkimi Evropian ka avancuar me kërkesat e tij ndaj Shqipërisë. Shtyrja e njëpasnjëshme e Këshillit të Ministrave të Bashkimit Evropian për dhënien e një vendimi në lidhje me hapjen ose jo të negociatave me Shqipërinë, është reflektim i krizës së thellë politike në vend. Një krizë, e cila i ka rrënjët te modeli i keqfunksionimit të partive politike. Fakti se në Shqipëri partitë politike punojnë vetëm për interesat e tyre personale, vihet në dukje nga shumë diplomatë të kancelarive perëndimore. Një nga këta është edhe Erwan Fourere. Diplomati irlandez, me një karriere të gjatë në Komisionin Evropian, rekomandon që partitë politike në Shqipëri të punojnë për konsensusin dhe të mos shikojnë interesat e tyre personale. Sipas Z. Erwean Foruere, kriza politike në Shqipëri do të ndikojë edhe tek integrimi në Bashkimin Evropian.
Z. Foruere, në Shqipëri ka një krizë politike. Çfarë mund të sjellë kjo krizë?

Kriza politike në Shqipëri që po ndodh për disa muaj është më zhgënjyese dhe shqetësuese, duke ardhur në një kohë, kur vendi shpreson të marrë dritën e gjelbër nga Bashkimi Evropian për hapjen e negociatave të pranimit. Është shumë e dëmshme për imazhin e Shqipërisë dhe partive të saj politike, të cilët duken të paafta për diskutim normal politik në kërkimin e zgjidhjeve të kompromisit. Mos zgjidhja e kësaj krize do të minojë shanset e Shqipërisë për të ecur përpara në përpjekjet e saj për integrimin në Bashkimin Evropian. Nëse udhëheqja politike në vend dëshiron të ketë sukses në lëvizjen përpara të vendit, të gjithë udhëheqësit e saj partiakë, qoftë nga qeveria apo opozita, duhet të vënë interesat e tyre të ngushta partiake në njërën anë dhe të punojnë së bashku në një frymë konsensusi. Përndryshe nuk ka shpresë për vendin.

Besoni se kriza politike mund të ndikojë tek integrimi i vendit në Bashkimin Evropian?

Kjo krizë politike është edhe më e pafat për faktin se Komisioni Evropian në Raportin e tij të fundit të vendit përshëndeti përparimin e arritur në reformat shumë të nevojshme, veçanërisht në lidhje me sistemin gjyqësor dhe procesin e verifikimit. Edhe pse vuri në dukje polarizimin e vazhdueshëm në mjedisin politik, pjesërisht për shkak të bojkotit parlamentar të vazhdueshëm, megjithatë rekomandoi që Këshilli Evropian të caktojë një datë për hapjen e negociatave të pranimit. Shqipëria gjithashtu duhet të demonstrojë një rekord të qartë në luftën kundër korrupsionit, duke përfshirë hetime shumë më pro aktive dhe bindjet përfundimtare duke përfshirë ato raste të nivelit të lartë. Këto përpjekje duhet të shihen si pjesë e një procesi të përhershëm që garanton reforma të qëndrueshme dhe rivendosjen e besimit të publikut në pavarësinë e gjyqësorit. Përsëri, një konsensus politik në nivel kombëtar në mbështetje të këtyre përpjekjeve do të jetë një garanci e rëndësishme e suksesit. Ky ndërtim konsensusi duhet të jetë gjithëpërfshirës dhe të përfshijë aktorët e shoqërisë civile në nivel kombëtar dhe lokal. Nuk ka kuptim të bëjmë marrëveshje politike midis liderëve politikë, nëse përjashtohen aktorët e shoqërisë civile. Në shumë raste në të gjithë Ballkanin Perëndimor, kur institucionet demokratike janë të dobëta dhe mungojnë kontrollet dhe balancat normale, pa ndryshim janë aktorët e shoqërisë civile që mund të mbushin hendekun dhe të sigurojnë llogaridhënien e qeverisë dhe udhëheqjes politike.

Po në lidhje me Samitin e Poznanit. Cilat kanë qenë rezultatet e këtij samiti për sa i përket dialogut Kosovë-Serbi?

Takimi i nivelit të lartë i Poznanit ishte një tjetër mundësi e dobishme për të nënvizuar vlerën e “Procesit të Berlinit”, duke sjellë së bashku nën një hapësirë, përfaqësues nga biznesi, shoqëria civile dhe komuniteti i “think tank” si dhe udhëheqësit nga vendet e Ballkanit Perëndimor dhe disa nga Bashkimi Evropian. Megjithatë, diskutimet u zbehën nga dështimi i BE-së që të miratojë në Këshillin e saj të Këshillit Evropian të qershorit, rekomandimet për hapjen e negociatave të pranimit me Maqedoninë Veriore dhe Shqipërinë. Përderisa paqartësia mbetet mbi thellësinë e angazhimit të BE-së në rajonin e Ballkanit Perëndimor, ritmi i reformave në rajon do të vuajë. Çështja e dialogut Serbi-Kosovë me shpresë do të jetë tema e një samiti tjetër të organizuar nga udhëheqësit e Francës dhe Gjermanisë. Dështimi i ndonjë progresi në këtë dialog gjatë vitit të kaluar apo më shumë është gjithashtu një dështim për Bashkimin Evropian, i cili duhet të kushtojë shumë më tepër përpjekje të përcaktuara dhe të qëndrueshme në ndërmjetësimin ndërmjet dy palëve. Nuk është një takim çdo tre muaj që do ta sjellë këtë proces në një zgjidhje. Përpjekjet e ndërmjetësimit duhet të përfshijnë gjithashtu një spektër më të gjerë të mendimit nga të dyja palët, përfshirë aktorët e shoqërisë civile. Kjo përqasje gjithëpërfshirëse do të sigurojë që çdo zgjidhje që vjen do të ketë pranim shumë më të madh në të gjithë shoqërinë.

Pas Samitit të Poznan-it, mbetet pasiguria për Ballkanin Perëndimor

Me gjithë përpjekjet më të mira të ushtrisë polake, diskutimet në Samitin e BE-së/Ballkanit Perëndimor të mbajtura në Poznan më parë këtë muaj, u zbehën nga ambivalenca e vazhdueshme e shteteve anëtare të BE drejt ritmit të integrimit të rajonit të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian. Takimi i Poznan ishte i gjashti në serinë e samiteve vjetore të organizuara nën Procesin e Berlinit. Ky takim pas Berlinit (2014), Vjenës (2015), Parisit (2016), Triestes (2017) dhe Londrës (2018) shënoi me siguri një hap cilësor si në gamën e gjerë të përfaqësuesve që u sollën nga Think Tanks, komuniteti i biznesit dhe shoqërisë civile, si dhe në bashkëveprimin me udhëheqësit politikë që ndjekin samitin. Gjatë tri ditëve intensive në sallat e Panairit Ndërkombëtar të Poznanit, diskutimet nënvizuan shumë përfitime në angazhimin e BE-së me Ballkanin Perëndimor dhe potencialin e madh në forcimin e lidhjes së transportit dhe energjisë midis vendeve të rajonit, por edhe zhgënjimin në ritmin e ngadalshëm të reformës dhe paqartësisë së vazhdueshme mbi thellësinë e angazhimit afatgjatë të BE-së ndaj rajonit. Zhgënjimi për dështimin e shteteve anëtare të BE-së që të miratojnë, për vitin e dytë, rekomandimet e Komisionit Evropian për hapjen e negociatave të pranimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, e kanë përforcuar këtë pasiguri. Të gjithë sytë tani fokusohen në Këshillin Evropian të tetorit, por pa asnjë garanci për marrjen e një vendimi në atë kohë. Disa liderë të BE do të përdorin justifikimin e rinovimit të institucioneve të BE dhe traumën BREXIT për të kërkuar për vonesa të mëtejshme në agjendën e zgjerimit të BE. Në veçanti Presidenti francez ka përsëritur besimin e tij se BE duhet së pari të përqendrohet në reformat e veta, para se të kërkojë ndonjë zgjerim të mëtejshëm. Refuzimi për të ndjekur rekomandimet e Komisionit Evropian është një kujtesë e qartë se deri në çfarë mase institucioni ka humbur rolin e tij drejtues kundrejt shteteve anëtare, gjatë së kaluarës së afërt dhe ndikimin negativ që kjo ka në politikën e jashtme të BE, në lagjen e saj më të afërt. Dokumenti Strategjik i Komisionit Evropian i botuar në shkurt 2018 mbi zgjerimin e angazhimit të BE-së me Ballkanin Perëndimor ishte një përpjekje e guximshme por e vonuar, për të rifituar levën e sipërme. Mesazhi politik drejtuar shteteve anëtare ishte i qartë: “Perspektiva e meritës së anëtarësimit në BE për Ballkanin Perëndimor është në interesin e vet politik, të sigurisë dhe ekonomike të Unioni”. Më pas, ai vendosi një gamë të gjerë veprimesh që synonin zbatimin e të ashtuquajturave “Iniciativat Figurative” në fushat kritike për reformat shumë të nevojshme në Ballkanin Perëndimor. Megjithatë, kjo nuk ka qenë e mjaftueshme për të ndikuar pikëpamjet e Presidentit Macron dhe atyre shteteve të tjera anëtare që fshihen pas francezëve në lejimin e procesit të pranimit për Ballkanin Perëndimor për të ecur përpara. Kjo ambivalencë e vazhdueshme në qëndrimin e BE-së ndaj Ballkanit Perëndimor do t’i shërbejë vetëm interesave të atyre udhëheqësve në rajonin që BE po përpiqet të reformojë. Sa më shumë dykuptimësi ka në angazhimin e BE-së, aq më shumë do të përdoret nga elitat e ngulitura politike dhe të biznesit, për të mos përmendur rrjetet kriminale që përfitojnë nga sundimi i dobët i ligjit dhe shoqëritë e ndërtuara në patronazh. Zgjidhja e vetme qëndron tek Presidenti i ri i Komisionit Evropian që miraton dhe përforcon mesazhin e përfshirë në Dokumentin Strategjik të Komisionit Evropian. Së bashku me një Përfaqësues të Lartë të Politikës së Jashtme dhe shpresëdhënëse më pro aktive, prioritet që duhet t’i jepet angazhimit të BE-së me Ballkanin Perëndimor gjatë mandatit pesë vjeçar të Komisionit të ri duhet të theksohet që në fillim. Emërimi i një Komisioneri përgjegjës për negociatat e pranimit me Ballkanin Perëndimor dhe duke deklaruar në një gjuhë të qartë dhe pa mëdyshje perspektivat e ardhshme të pranimit për rajonin, do të shkojnë në një farë mënyre drejt rikthimit të rolit udhëheqës të Komisionit dhe rritjes së dukshmërisë së BE-së në rajon. Parlamenti Evropian duhet gjithashtu të jetë në ballë të kësaj shtytjeje të përtërirë në mbështetje të Ballkanit Perëndimor. Në vend që t’i mbrojë liderët e Ballkanit Perëndimor të njohur për tërheqjen e këmbëve të tyre në reformat apo edhe ato që janë nën hetime për sjellje kriminale, siç ka bërë Partia Popullore Evropiane në të kaluarën, Parlamenti duhet të jetë i pari që të flasë dhe të mbajë ato liderë të njëjtë për llogari.

Erwan Fourere dhe karriera e tij diplomatike

Pasi ka ndjekur një karrierë që përfshin 38 vjet me institucionet e BE-së, gjatë së cilës ai mori përgjegjësi të ndryshme si në Shtabin Qendror dhe më veçanërisht në Shërbimin e Jashtëm të BE-së, Erwan Fouere është bashkuar me CEPS-in si një bashkëpunëtor i lartë shkencor. Zona e tij e kërkimit është në rolin e BE-së në Ballkan, që shihet nga këndvështrime të ndryshme (siguria dhe stabiliteti, zgjerimi, politika e brendshme), me një fokus të veçantë në Maqedoninë e Veriut. Më në përgjithësi, Erwan Fouere gjithashtu do të vlerësojë ndikimin e Traktatit të Lisbonës në punën e BE-së, duke iu referuar në mënyrë specifike rolit të Përfaqësuesve të Posaçëm të BE-së. Para anëtarësimit në CEPS, emërimi më i fundit i Erwan Fouere ishte Përfaqësues Special i Kryesisë Irlandeze 2012 të OSBE-së, me përgjegjësi të veçantë për procesin e zgjidhjes në Transdniestrian. Erwan Fouere ishte i pari që mori përgjegjësitë e përbashkëta të Përfaqësuesit Special të BE-së dhe Shef i Delegacionit në Shërbimin e Jashtëm të BE-së, kur u emërua në këtë kapacitet të dyfishtë në Maqedoni (2005), ku ai shërbeu për pesë vjet deri në largimin nga institucionet e BE-së. Para kësaj, Erwan Fouere ishte Shefi i Delegacionit në Slloveni që çoi në pranim, kreu i parë i Delegacionit në Afrikën e Jugut (1994) dhe kreu i parë i Delegacioneve të KE-së në Meksikë dhe Kubë (1989). Ai ishte gjithashtu Zëvendës Shef i Delegacionit për Marrëdhëniet me Amerikën Latine me bazë në Karakas (1984). Në seli, ai punoi vazhdimisht në Konferencën mbi Sigurinë dhe Bashkëpunimin në Evropë (CSCE) dhe marrëdhëniet me vendet e Evropës Lindore, mbi marrëdhëniet ndërkombëtare në fushën e mjedisit dhe mbi marrëdhëniet e BE me Organizatën për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE ). Fouere ishte asistent i studimeve postdiplomike në Institutin Max Kohnstamm për Çështjet Evropiane (1970-72), dhe një Scholar Guest në Institutin Brookings (1983). Ai ka ligjëruar në disa universitete evropiane mbi Politikën e Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së, dhe ishte një kontribues i rregullt i Kursit të Mësimeve të BE-së për të Drejtat e Njeriut (2000-2010). Botimet e tij të jashtme përfshijnë: “Dialogu dhe angazhimi më i gjerë në proceset e paqes pas konfliktit”, në S. Crozier dhe S. Yee (eds.), Përgatitja për paqe: Komunikimi në Zgjidhjen e Konflikteve (Vjenë, OSBE 2012), 9-15. “Dhjetë vjet më pas, Maqedonia ende pret mbylljen”, Balkan Insight, 24 gusht 2011. “Përmbushja e pritjeve dhe përmbushjes së obligimeve – Maqedonia dhe Strategjia e Zgjerimit të BE”, (2007) Crossroads – Gazeta e Politikës së Jashtme të Maqedonisë, 195-203. “Perspektivat e Maqedonisë për anëtarësim në BE”, (2006) Sudost Europa Mitteilungen, 51-55. “Ndihma e vazhdueshme e BE për të mbështetur Demokracinë e Afrikës së Jugut”, (1994) RSA Revieë, 10-17. “Trendet në Zhvillim në Marrëveshjet Ndërkombëtare të Mjedisit”, në J.E. Carroll (ed.), Diplomacia Ndërkombëtare e Mjedisit (Cambridge University Press, 1988), 29-44. Erwan Fuere ka marrë Urdhrin e Shpresës së Mirë, Zyrtar i Madh, nga Presidenti Mandela (Janar 1998).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Të tjera

Abissnet